Meşkhâne

Hazırlanıyor… %0

Itrî Efendi'nin odası

 ← Miras-ı Saz ana sayfa

Karşında kudüm. Düm sağ zahmeyle sağdaki büyüğe, tek sol zahmeyle soldaki küçüğe. Gözlükte el ya da kumanda, bilgisayarda J (düm) ve F (tek) ya da kudüme tıkla; etrafa bakmak için sürükle. Yürümek için yere dokun ya da W A S D (oklar); gözlükte sol çubukla yürü, sağ çubukla dön. Kapıyı açınca avluya çıkabilirsin; yerine oturmak için minderine dokun. Sedirdeki Tanbûrî Cemil Bey'e dokununca tanbur çalar.

Tempo70

Meşkhâne nedir?

Itrî Efendi'nin odası (Buhûrîzâde Itrî Efendi, 1640?–1712). Klasik Türk musikisinin en büyük bestekârlarından sayılan Itrî, burada yazı masasında güfte yazıyor. Ona ya da yanındaki çırak neyzene dokununca bir ney taksimi çalar: çırak ney üfler, Itrî dizine vurarak usul tutar. Buhûrîzâde lakabı ailesinin buhurcu, yani tütsü yapıp satan esnaftan olmasından gelir; 100 liralık banknotun arkasındaki portre de Itrî'nin (gerçek resmi bilinmediği için hayalî) portresidir. Duvarlar yarıya kadar 17. yüzyıl İznik çinisi, sehpada tombak hokka, divit ve kuş tüyü kalem; odada devrin hattı asılı.

Meşkhâne, Miras-ı Saz'ın tarayıcıda çalışan üç boyutlu sanal meşk evidir. Avlunun çevresinde Türk musikisinin on ustasının odası var: odalara girip gezebilir, ustaya dokunup eserini dinleyebilir, Tanbûrî Cemil Bey'in meşkhânesinde kudümle usul vurabilirsin. Odalarda ustaların ve talebelerinin 1920'ler ve 1932'den kalma plak kayıtları çalar.

Odalar ve ustalar

  1. Itrî Efendi'nin odası (Buhûrîzâde Itrî Efendi, 1640?–1712) · eserleri
  2. Dede Efendi'nin hücresi (Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi, 1778–1846) · eserleri
  3. Hacı Ârif Bey'in odası (Hacı Ârif Bey, 1831–1885) · eserleri
  4. Rauf Yekta Bey'in odası (Rauf Yekta Bey, 1871–1935) · eserleri
  5. Tanbûrî Cemil Bey'in meşkhânesi (Tanbûrî Cemil Bey, 1873–1916) · eserleri
  6. Sadettin Kaynak'ın odası (Sadettin Kaynak, 1895–1961)
  7. Münir Nurettin Selçuk'un sahnesi (Münir Nurettin Selçuk, 1900–1981)
  8. Mesut Cemil Bey'in odası (Mesut Cemil Bey, 1902–1963)
  9. Alâeddin Yavaşca'nın sınıfı (Alâeddin Yavaşca, 1926–2021)
  10. Cinuçen Tanrıkorur'un odası (Cinuçen Tanrıkorur, 1938–2000)

Nasıl gezilir?

Sık sorulanlar

Meşk ve meşkhâne nedir?

Meşk, Türk musikisinde eserin hocadan talebeye ağızdan ağıza, tekrar ettirilerek öğretilmesidir; meşkhâne bu derslerin yapıldığı yerdir. Miras-ı Saz'ın Meşkhâne'si bu geleneği on ustanın odasıyla üç boyutlu ve gezilebilir hâle getirir.

Ne gerekir, ücretli mi?

Ücretsizdir; üyelik ve kurulum gerekmez. WebGL destekli güncel bir tarayıcı yeter: bilgisayarda, telefonda ve tablette açılır, WebXR destekli VR gözlükte içine girilebilir.

Hangi eserler çalınıyor?

Odalarda kayıtlar çalar: Tanbûrî Cemil Bey'in kendi çaldığı Hicaz taksimi, Itrî'nin odasında çırağın üflediği bir ney taksimi, 1920'lerin Pathé plakları ve 1932 Kahire Arap Müziği Kongresi kayıtları. Hacı Ârif Bey'in "Bakmıyor çeşm-i siyah"ını Münir Bey çalar ve okur; Rauf Yekta Bey'in yönettiği Mevlevî heyeti, Ûdî Nevres Bey'in taksimi de var. Cemil Bey'in ve Itrî'nin odasındakiler dışındaki kayıtlar Fransa Milli Kütüphanesi'nin Gallica arşivinden, kamu malıdır (Kaynak: gallica.bnf.fr / BnF). Eserleri hâlâ telifli olan ustalar çalmaz, selam verir.

Ustaların görünüşleri gerçek mi?

Figürler fotoğraflara ve kaynaklara bakılarak yapılmış temsilî canlandırmalardır. Odalardaki tablolar ve hat levhaları kamu malı ya da açık lisanslı eserlerdir; kaynakları Kaynaklar ve lisanslar sayfasında.

Devirler · Nota arşivi · Hatıralar · Usuller