İçeriğe geç
Miras-ı Saz

Hatıralar ve hikâyeler

Bestekârlara atfedilen hatıralar ve eserlerin hikâyeleri, kaynaklarıyla. Her hikâyenin üstünde kaynağın güvenilirliği yazar; her birini kendi sayfasında okuyabilir, eseri dinleyebilirsin.

18 hikâye · 10 bestekâr

Hatıra · Tanbûrî Cemil Bey

Örümcek

Anlatılana göre Cemil Bey'in tanbur çaldığı odanın ahşap tavanından ince bir iplikle bir örümcek inermiş. Cemil Bey ona dokunmamış, kendi hâline bırakmış. Bir gün örümcek gelmemiş; birkaç gün bekledikten sonra merdivenle tavana bakmış ve örümceğin öldüğünü görmüş. Üzüntüsünü bir beyitle dile getirdiği anlatılır.

Hikâyeyi oku

Eserin hikâyesi · Niçin Terkeyleyip Gittin · Hacı Ârif Bey

Çeşmidilber'in ardından

Hacı Ârif Bey, Sultan Abdülmecid'in sarayında harem cariyelerine musiki öğretirken Çeşmidilber'e gönül verdi; ikisi evlendirildi ve Ârif Bey saraydan ayrıldı. Anlatılana göre Çeşmidilber bir gün onu bırakıp gitti; Ârif Bey saraydaki görevine döndü ve ayrılığın acısını bu şarkıyla dile getirdi. Şarkının ilk mısraı.

Hikâyeyi oku

Eserin hikâyesi · Bir Gonca Femin Yâresi · Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi

Oğlunun ardından

Dede Efendi'nin ilk oğlu Sâlih, şeyhi Ali Nutkî Dede'nin ölümünden bir yıl sonra, 1805'te üç yaşında öldü. Anlatıldığına göre Dede Efendi bu acıyı, güftesini de kendisinin yazdığı bu bayâtî besteyle dile getirdi. 1810'da ikinci oğlu Mustafa'yı da yitirdi. Bestenin hangi yıl yapıldığı bilinmiyor. Bestenin ilk mısraı.

Hikâyeyi oku

Eserin hikâyesi · Ey Mutrib-i Zevk Âşinâ · Rahmi Bey

Bir düğün armağanı

Rahmi Bey'in geçim sıkıntısı çektiği günlerde musikişinas bir dostunun düğününe çağrıldığı anlatılır. Hediye alacak parası yoktu; o da güftesini kendi yazdığı bu şarkıyı armağan etti. Armağanın, Dârülelhan'ın kanun hocası Muazzez Hanım'ın düğünü için olduğu da söylenir; düğünün tarihi bilinmiyor. Şarkı, zevkten anlayan bir çalgıcıya seslenerek açılır.

Hikâyeyi oku

Hatıra · Rahmi Bey

Sert kışın ardından bahar

Refik Fersan, çocukken Erenköy'deki Rıdvan Paşa Köşkü'nde geçirdikleri çok sert bir kışı yıllar sonra hatırlar: yollar karla kapanmış, ekmek bulmak bile zorlaşmıştır. Nisanın sonunda güzel bir bahar gelir; Rahmi Bey bu baharın hatırasını, güftesini de kendi yazdığı bu tâhir-bûselik şarkıyla yaşatmak ister. O kış 1323 yılıydı; bugünkü takvimle 1907 ya da 1908. Şarkının notası arşivimizde henüz yok. İlk mısraları.

Hikâyeyi oku

Eserin hikâyesi · Yürük Değirmenler Gibi · Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi

Hac yolundaki son eser

Dede Efendi 1846'da öğrencileri Dellâlzâde İsmâil ve Mutafzâde Ahmed ile hacca gitti; yolda onlara unutulmaya yüz tutan Nâyî Osman Dede'nin mi'râciyesini meşk ettirdi. Hac sırasında Yûnus Emre'nin sözleriyle bu ilâhiyi besteledi; bu, onun son eseridir. Mina'da koleraya yakalandı ve 29 Kasım 1846'da öldü. İlâhinin ilk mısraı.

Hikâyeyi oku

Eserin hikâyesi · Olmaz İlaç Sîne-i Sad-Pâreme · Hacı Ârif Bey

Zülfinigâr'ın ardından

Hacı Ârif Bey, Çeşmidilber'den sonra saraydaki meşk hocalığına döndü; anlatıldığına göre bu kez Zülfinigâr adlı bir cariyeyle evlenerek yine saraydan ayrıldı. Eşi bir yıl sonra veremden öldü. Bestekâr bu acıyı bu segâh şarkıyla ve “Kamer-çehre perî-rû tende cânım” diye başlayan hicaz şarkıyla dile getirdi. Şarkının ilk mısraı.

Hikâyeyi oku

Eserin hikâyesi · Ahter-i Düşkün · Hacı Ârif Bey

Elli gün süren ceza

II. Abdülhamid yeni şarkılarını dinlemek isteyince Hacı Ârif Bey hastalığını bahane etti; mâbeyinciye “Sanatta irâde-i hümâyun olmaz” dediği anlatılır. Padişah onu Muzıka-yi Hümâyun'daki odasında elli gün hapsettirdi. Bu sürede bestelediği bu nihâvend şarkıyı padişahın huzurunda okuması için dostu Sermüezzin Rifat Bey'den rica etti; cezası affedildi ve miralaylığa yükseltildi.

Hikâyeyi oku

Hatıra · Şâkir Ağa

Dede Efendi ile ortak fasıl

Şâkir Ağa, kendi düzenlediği ferahnâk makamında 1812'de Dede Efendi ile ortak bir fasıl oluşturdu: kâr, birinci beste ve yürük semâî Şâkir Ağa'nın, ikinci beste ve ağır semâî Dede Efendi'nin eseridir. İki bestekâr zaman zaman birbirleriyle rekabet etti. Arşivimizdeki “Bir dilbere dil düştü” yürük semâîsi o faslın yürük semâîsi olabilir, ama bu kesin değil.

Hikâyeyi oku

Hatıra · Şevkî Bey

Uşşak kapısı

Şevkî Bey uşşak makamında iki yüzden fazla şarkı besteledi. Anlatılana göre Zeki Ârif Ataergin'e bu makamda neden eser vermediği sorulunca, Şevkî Bey'in uşşakı o kadar güzel işlediğini ve “uşşak kapısını kapattığını” söylemiş. Şevkî Bey'in şarkılarını şiiri okurken doğaçlama bestelediği de anlatılır.

Hikâyeyi oku