Ses düzenleri
Aynı makam dizisini farklı akort düzenlerinde karşılaştır: Urmevî'nin 17 sesi, AEÜ'nün Pisagor oranları, 53, 72 ve 12 eşit bölüm, ustaların kayıtlarında ölçülen perdeler. Her sütunu dinle, sonra kulağını sına.
Değerler karara göre cent (oktav 1200 cent). Küçük sayı AEÜ'den farktır; 5 centi aşan fark vurgulanır. Kanun seçiliyse bile bu araçta her sütun kendi düzeninde çalar.
Bu makam için icra ölçümü yok: ölçülen perdeler 20 makamda var (MTG OTMM kayıtları).
Her sütunda perde, o sistemin AEÜ perdesine en yakın sesidir. Urmevî-17: Wright 1978. Oransay-29: Oransay 1959. Töre-Karadeniz-41: Karadeniz 1965, oktavda 106 eşit parça. Kaynak: Ozan Yarman, doktora tezi (İTÜ 2008), Tablo 4.13 ve 4.14.
Hangi akort?
Dizi rastgele bir düzende çalar: 53 eşit (AEÜ), 72 eşit (kanun mandalları), 12 eşit (piyano) ya da ustaların icrası. Dinle ve tahmin et.
Gelenekler arası: Hicaz ve Sabâ
Aynı adı taşıyan dörtlü komşu geleneklerde: Türk makam müziği (AEÜ kuramı ve ustaların icrası), Arap müziği, Bizans müziği ve rebetiko. Değerler karardan cent; her sütunu dinle. Küçük sayı, bir önceki perdeye aralıktır.
Kaynaklar: Türk sütunları sitenin AEÜ verisi ve MTG OTMM icra ölçümleri; Arap: 1932 Kahire Kongresi, oktavda 24 eşit çeyrek ses (Hicaz cinsi 2-6-2); Bizans: 1881 Patrik Müzik Komisyonu, oktavda 72 moria (sert kromatik 6-20-4); rebetiko: 12 eşit bölümlü buzuki.
Ana ekranına ayrı bir uygulama olarak ekle: tek dokunuşla açılır, bağlantı olmadan da çalışır. Ücretsiz.
Ses düzeni nedir?
Ses düzeni, oktavın hangi perdelere bölündüğünü belirleyen kuraldır. Safiyyüddin Urmevî (13. yüzyıl) oktavı Pisagor oranlarıyla 17 sese böldü. Arel-Ezgi-Uzdilek (AEÜ) sistemi 24 perdeyi yine beşliler zinciriyle tanımlar; değerleri oktavın 53 eşit komasına çok yakındır ve sitenin sesi bu 53 eşit bölümdür. Bugünkü kanunlarda mandallar yarım sesi çoğunlukla altıya böler (oktavda 72 eşit bölüm); piyano 12 eşit bölümdür. Bu araç aynı makam dizisini bu düzenlerde cent olarak karşılaştırır ve dinletir; usta icracıların kayıtlarında ölçülen perde yerleri de (20 makam) bir sütun olarak eklenir.