Bəstəkarlara aid edilən xatirələr və əsərlərin hekayələri, mənbələri ilə. Hər hekayənin üstündə mənbənin etibarlılığı yazılır; hər birini öz səhifəsində oxuya və əsəri dinləyə bilərsən.
18 hekayə · 10 bəstəkar
Xatirə · Tənburi Cəmil bəy
Rəvayətə görə, Cəmil bəyin tənbur çaldığı otağın taxta tavanından nazik bir saplə bir hörümçək enərmiş. Cəmil bəy ona toxunmaz, öz halına buraxarmış. Bir gün hörümçək gəlməyib; bir neçə gün gözlədikdən sonra nərdivanla tavana baxıb və hörümçəyin öldüyünü görüb. Kədərini bir beytlə ifadə etdiyi deyilir.
Əsərin hekayəsi · Niçin Terkeyleyip Gittin · Hacı Ârif Bey
Hacı Arif bəy Sultan Əbdülməcidin sarayında hərəm cariyələrinə musiqi öyrədərkən Çeşmidilbərə könül verdi; onları evləndirdilər və Arif bəy saraydan ayrıldı. Nəql olunduğuna görə, bir gün Çeşmidilbər onu tərk edib getdi; Arif bəy saraydakı vəzifəsinə qayıtdı və ayrılığın acısını bu mahnı ilə dilə gətirdi. Mahnının ilk misrası.
Əsərin hekayəsi · Bir Gonca Femin Yâresi · Dədə Əfəndi
Dədə Əfəndinin ilk oğlu Salih şeyxi Əli Nütqi Dədənin ölümündən bir il sonra, 1805-ci ildə üç yaşında öldü. Nəql olunduğuna görə Dədə Əfəndi bu acını güftəsini də özü yazdığı bu bayatı bəstə ilə dilə gətirdi. 1810-cu ildə ikinci oğlu Mustafanı da itirdi. Bəstənin hansı ildə yaradıldığı məlum deyil. Bəstənin ilk misrası.
Əsərin hekayəsi · Ey Mutrib-i Zevk Âşinâ · Rahmi Bey
Nəql olunur ki, Rəhmi bəy dolanışıq sıxıntısı çəkdiyi günlərdə musiqiçi bir dostunun toyuna çağırılıb. Hədiyyə almağa pulu yox idi; o da güftəsini özü yazdığı bu mahnını hədiyyə etdi. Hədiyyənin Darülelhanın qanun müəllimi Müəzzəz xanımın toyu üçün olduğu da deyilir; toyun tarixi məlum deyil. Mahnı zövqdən anlayan bir çalğıçıya müraciətlə başlayır.
Xatirə · Rahmi Bey
Rəfiq Fersan illər sonra uşaq ikən Ərənköydəki Rıdvan Paşa köşkündə keçirdikləri çox sərt bir qışı xatırlayır: yollar qarla bağlanmış, çörək tapmaq belə çətinləşmişdi. Aprelin sonunda gözəl bir bahar gəlir; Rəhmi bəy bu baharın xatirəsini güftəsini də özü yazdığı bu tahir-buselik mahnı ilə yaşatmaq istəyir. O qış 1323-cü il idi; bugünkü təqvimlə 1907 və ya 1908. Mahnının notu arxivimizdə hələ yoxdur. İlk misraları.
Xatirə · Zekâî Dede
Zəkai Dədə 1845-ci ildən ölümünə (1875) qədər musiqi müəllimi olduğu Mustafa Fazil Paşanın istəyi ilə 1870-ci ildə süzidil məqamında bir Mövləvi ayini bəstələdi. Ayin ancaq 1892-ci ildə Bahariyə Mövləvixanəsində mukabelədə oxuna bildi; Paşa bunu görə bilmədi. Bu ayinin notu arxivimizdə hələ yoxdur.
Əsərin hekayəsi · Yürük Değirmenler Gibi · Dədə Əfəndi
Dədə əfəndi 1846-cı ildə tələbələri Dəllalzadə İsmayıl və Mutafzadə Əhməd ilə həccə getdi; yolda onlara unudulmaqda olan Nayi Osman Dədənin meracisini məşq etdirdi. Həcc zamanı Yunus İmrənin sözlərinə bu ilahini bəstələdi; bu, onun son əsəridir. Minada vəbaya tutuldu və 29 noyabr 1846-cı ildə öldü. İlahinin ilk misrası.
Əsərin hekayəsi · Olmaz İlaç Sîne-i Sad-Pâreme · Hacı Ârif Bey
Hacı Arif bəy Çeşmidilbərdən sonra saraydakı musiqi müəllimliyinə qayıtdı; nəql olunduğuna görə, bu dəfə Zülfünigar adlı bir cariyə ilə evlənib yenə saraydan ayrıldı. Həyat yoldaşı bir il sonra vərəmdən öldü. Bəstəkar bu acını bu segah mahnı ilə və “Kamer-çehre perî-rû tende cânım” deyə başlayan hicaz mahnı ilə ifadə etdi. Mahnının ilk misrası.
Əsərin hekayəsi · Ahter-i Düşkün · Hacı Ârif Bey
II Əbdülhəmid yeni mahnılarını dinləmək istəyəndə Hacı Arif bəy xəstəliyini bəhanə etdi; mabeyinçiyə “Sənətdə iradeyi-hümayun olmaz” dediyi nəql edilir. Padşah onu Muzıkayi-Hümayundakı otağında əlli gün həbs etdirdi. Bu müddətdə bəstələdiyi bu nihavənd mahnını padşahın hüzurunda oxuması üçün dostu Sermüezzin Rifat bəydən xahiş etdi; cəzası bağışlandı və miralaylığa yüksəldildi.
Əsərin hekayəsi · Gurubetti Güneş Dünya Karardı · Hacı Ârif Bey
Hacı Arif bəy ölümündən təxminən bir il əvvəl ürək xəstəliyinə tutuldu və bu kürdilihicazkar mahnını bəstələdikdən qısa müddət sonra, 28 iyun 1885-ci ildə öldü. Harada öldüyü iki cür nəql olunur: Muzıkayi-Hümayundakı otağında və ya Kuruçeşmədə bir dostunun yalısında.
Əsərin hekayəsi · Bir Sihr-i Tarâb · Rahmi Bey
Rəhmi bəy 1894-cü ildə tanış olduğu Tənburi Cəmil bəyin sazına səsi ilə müşayiət edərdi. Cəmil bəy 1916-cı ildə öləndə bu süzinak mahnını bəstələdi. Sözləri də onundur; ilk misrası Cəmil bəyin sazını anır.
Əsərin hekayəsi · Bir Nevcivansın · Rahmi Bey
Baharı çox sevən və əsərlərinin demək olar ki, hamısını bu fəsildə bəstələyən Rəhmi bəy son əsəri olan bu hisarbusəlik mahnını ölümündən bir neçə gün əvvəl Fahirə Fersana ithaf etdi. Sözləri də onundur.
Əsərin hekayəsi · Gül Hazin Sünbül Perîşan · Rahmi Bey
Bu, Rəhmi bəyin bilinən ilk əsəridir. Rəcaizadə Mahmud Əkrəmin şeiri üzərinə, yaxın dostu Şövqi bəyin 20 iyul 1890-cı ildəki ölümü münasibətilə bəstələndiyi deyilir; Şövqi bəy Rəhmi bəyin Beylərbəyidəki evində infarktdan ölmüşdü. Şeirin ilk misrası.
Xatirə · Şâkir Ağa
Şakir ağa özünün düzənlədiyi fərəhnak məqamında 1812-ci ildə Dədə əfəndi ilə ortaq bir fasil yaratdı: kar, birinci bəstə və yürük səmai Şakir ağanın, ikinci bəstə və ağır səmai Dədə əfəndinin əsəridir. İki bəstəkar zaman-zaman bir-biri ilə rəqabət aparırdı. Arxivimizdəki “Bir dilbere dil düştü” yürük səmaisi o fasilin yürük səmaisi ola bilər, amma bu dəqiq deyil.
Xatirə · III Səlim
Şeyx Qalib Qalata Mövləvixanəsinin təmiri üçün verdiyi ərizəyə bir qəsidə əlavə etdi; qəsidəni çox bəyənən III Səlim təmiri dərhal başlatdı. Bir cümə günü edilən açılışda padşah da iştirak etdi və mukabelədə özünün bəstələdiyi süzidilara ayini oxundu. Süzidilara məqamını III Səlimin tapıb düzənlədiyi deyilir.
Əsərin hekayəsi · Gamzedeyim Devâ Bulmam · Kemânî Tatyos Efendi
Əhməd Rasim “Kəsik Kərəm nəzirəsi” kimi də tanınan bu uşşaq mahnını sözləri də ona aid olan Tatyos əfəndinin halının “səmimi təsviri” adlandırır. Əhməd Rasim, Vasilaki və Şövqi bəy onun ən yaxın dostları idi; Rasim yeni mahnılarını əvvəlcə Tatyosla keçərdi.
Xatirə · Dellâlzâde İsmâil Efendi
Nəql olunur ki, yegah məqamında heç bir əsəri olmayan Zəkai Dədədən bunun səbəbini soruşduqda, o, Dəllalzadənin bu məqamdakı əsərləri varkən ediləcək bir şey qalmadığını, yegahın “möhürləndiyini” söyləmişdir. Eyni sözün Dədə əfəndiyə aid olduğu da deyilir.
Xatirə · Şevkî Bey
Şövqi bəy uşşaq məqamında iki yüzdən çox mahnı bəstələdi. Nəql olunduğuna görə, Zəki Arif Ataərgindən bu məqamda niyə əsər yazmadığını soruşduqda, o, Şövqi bəyin uşşaqı o qədər gözəl işlədiyini və “uşşaq qapısını bağladığını” söyləmiş. Şövqi bəyin mahnılarını şeiri oxuyarkən bədahətən bəstələdiyi də danışılır.
Klassik türk musiqisi əsərləri, əsl not yazısı və AEÜ alterasiya işarələri ilə. Notu oxu, qanun səsi ilə dinlə, tempi tənzimlə.
Uyğun əsər tapılmadı.
Arxivdə yalnız bəstəkarı və söz müəllifi 70 ildən çox əvvəl vəfat etmiş klassik və dini əsərlər var; türkülər və yaxın dövr bəstəkarları müəllif hüququ səbəbindən hələlik yoxdur.
Bu əsərin notu səndə varsa göndər İstəyin qeydə alındı; ən çox istənən əsərlər öncə əlavə olunur.
Səviyyə notdan avtomatik qiymətləndirilir: səs diapazonu, saniyədəki not sayı, temp, qısa və nöqtəli müddətlər, üsulun uzunluğu və axsaqlığı (aksak), pərdələrin müxtəlifliyi və əsərin uzunluğu birlikdə hesablanır. Bu, yalnız istiqamət verir, müəllimin qiymətinin yerini tutmur.
Arxivdə yalnız müəllif hüququ müddəti bitmiş bəstəkarların əsərləri yer alır.
Səviyyə notdan avtomatik qiymətləndirilir (diapazon, sürət, ritm, üsul, pərdə müxtəlifliyi, uzunluq).
Əsəri addım-addım çalış: dinlə, yavaşlat, üsulunu və makamını tanı, notu izlə və virtual alətdə çal.
Bu əsərə bağlanan, mənbələrdə nəql olunan hekayə. Üstündə mənbənin etibarlılığı yazılır; mənbələr səhifənin sonundadır.
Ona aid edilən, mənbələrdə nəql olunan xatirələr. Hər birinin üstündə mənbənin etibarlılığı yazılır; mənbələr səhifənin sonundadır.
Səviyyə notdan avtomatik qiymətləndirilir: səs diapazonu, saniyədəki not sayı, temp, qısa və nöqtəli müddətlər, üsulun uzunluğu və axsaqlığı (aksak), pərdələrin müxtəlifliyi və əsərin uzunluğu birlikdə hesablanır. Bu, yalnız istiqamət verir, müəllimin qiymətinin yerini tutmur.
Bu üsullarla yazılmış əsər hələ not arxivində yoxdur; düm-tək qəliblərini üsul metronomunda dinləyə bilərsən.