İçeriğe geç
Miras-ı Saz

Safiyyüddîn Urmevî

Bestekâr ve nazariyatçı · Doğum: 1216 · Ölüm: 1294
Hicrî takvimle ⁦612/13 – 693/94⁩

Kitâbü’l-Edvâr ve Risâle-i Şerefiyye ile makamları ilk kez sistemli olarak sınıflandırdı; ud icracısı ve bestekârdı. Edvâr geleneğinin kurucusudur.

Kısaca

  • Dönemi: 13. yüzyıl, Abbâsî ve İlhanlı
  • Doğum yeri: Urmiye
  • Ölüm yeri: Bağdat
  • Eserleri: Kitâbü'l-Edvâr, er-Risâletü'ş-Şerefiyye
  • Mûsikideki yeri: 17 aralıklı ses sistemi, ebcedle nota yazımı

Hayatı

Urmiye'de doğdu, Bağdat'ta yetişti. Son Abbâsî halifesi Müsta'sım'ın kütüphanesinde hattat olarak çalıştı, halifenin meclislerinde ud çaldı. 1258'de Hülâgû Bağdat'ı alınca onun güvenini kazandı; Cüveynî ailesinin hizmetinde Dîvân-ı İnşâ'nın başına geçti ve ailenin çocuklarını yetiştirdi. Kitâbü'l-Edvâr ve er-Risâletü'ş-Şerefiyye adlı eserlerinde sekizliyi on yedi aralığa böldü, ebced harfleriyle nota yazdı; edvar geleneğinin kurucusu sayılır. Nüzhe ve muğnî adlı iki çalgıyı icat etti. Ömrünün sonunda borç yüzünden hapse düştü ve orada öldü.[1, 2]

Mûsiki nazariyatına katkıları[1]

  • Ses sistemi: Oktavı on yedi aralığa böldü; sonraki yüzyılların nazariyatçılarının neredeyse hepsi bu sisteme uydu.
  • Eserleri: Kitâbü'l-Edvâr (1236; 84 terkip, 12 meşhur devir yani makam, daireyle gösterilen usuller) ve onu genişlettiği er-Risâletü'ş-Şerefiyye.
  • Nota yazısı: Perdeleri ebced harfleriyle gösterdi; Kitâbü'l-Edvâr'ın sonundaki örnekler bu harf notasıyla yazılıdır.
  • Çalgılar: Kanuna benzeyen nüzhe ile muğnî adlı telli çalgıların mucidi sayılır.
  • Etkisi: Sistemi 14. yüzyıldan 16. yüzyılın ortasına kadar nazariyata hâkim oldu; Abdülkādir-i Merâgī, Mübârek Şah ve Lutfullah Semerkandî Kitâbü'l-Edvâr'a şerh yazdı.

Nota arşivinde

Nota arşivimizde Safiyyüddîn Urmevî ile ilgili henüz bir eser yok. Telif süresi dolmuş bir notası elinizdeyse bize gönderebilirsiniz.

Nota gönder

Meşk silsilesi ve ailesi[1]

Talebeleri

Abdullah-ı SayrafîBurhân es-Sûfî

Çağdaşları

Son güncelleme:

Kaynaklar

  1. TDV İslâm Ansiklopedisi
  2. Vikipedi