Tar

Hər ikisi uzun qollu və pərdəli, mizrabla çalınan simli alətlərdir; lakin tarın gövdəsi səkkiz rəqəminə bənzəyən iki bölməli çanaqdır və ağzı ağac əvəzinə nazik bir membranla (pərdə dərisi) örtülür. Bu, tara parlaq, dolğun və cingiltili səs verir. Tar Azərbaycan və İranın klassik musiqisində, bağlama isə daha çox Anadolu xalq musiqisində mərkəzdə dayanır.

Azərbaycan tarı daha çox simlidir, sinəyə söykənərək üfüqi tutulur və əlavə rezonans simləri sayəsində daha dolğun səslənir. İran tarı daha az simlidir və əsasən diz üstündə tutularaq çalınır. Pərdə bağları, repertuar və bəzək üslubları da fərqlidir: biri Azərbaycan muğamlarına, digəri İran dəstgahlarına görə formalaşıb.

«Tar» farsca «sim» deməkdir. Eyni kökdən gələn setar (üç sim) və dutar (iki sim) kimi adlar da alətin sim sayını bildirir. Bu adlandırma İrandan Orta Asiyaya uzanan geniş bir bölgədə uzun qollu simli alətlərin ortaq bir ailədən gəldiyini göstərir.

Azərbaycan muğam ənənəsində tar kamanlı kamança və çərçivəli nağara olan qavalla birlikdə klassik muğam üçlüyünü (sazəndə dəstəsini) yaradır; xanəndə bu üçlüyün müşayiəti ilə muğam oxuyur. Tar həmçinin solo taksimlərdə, xalq və klassik musiqi orkestrlərində, İranda isə dəstgah ifalarında əsas alətdir. Şərqi Anadoluda da tar çalan ifaçılar var.

Bu səhifədəki «Səsini dinlə» bölməsində real tar səs yazılarından götürülmüş səs nümunələri var. Tar hələ virtual alət kimi çalına bilmir; pərdəli uzun qollu alətləri sınamaq istəsən, virtual bağlamanı və ya virtual tənburu brauzerdə aça bilərsən.