Kamanlı alətlər
Kamanlı tənbur
Kamanlı tənbur: Tənburun kamanla çalınan növüdür; uzun pərdəli qolu və yumru çanağı ilə şaquli tutularaq çalınır. 20-ci əsrin əvvəllərində Tanburi Cəmil bəy tənburu kamanla çalaraq bu növün öncülü oldu. Sonralar Ercüment Batanay və Fahrettin Çimenli aləti təkmilləşdirərək bugünkü şəklinə gətirdilər.
Qısaca
- Ailəsi: Simli, kamanlı; mizrablı tanburun kamanla çalınan növü
- Mənşəyi: İstanbul, XX əsrin əvvəli; Tanburi Camil bəyin ifası ilə yayıldı
- Gövdə və material: Ağac çanaq və ya cümbüş kimi metal gövdə; üz qapağı dəri və ya ağac
- Simlər: Əksərən 6 sim (4 sıra); 7–8 simliləri də var
- Kökləmə və ya səs diapazonu: Təxminən iki oktava; orta simlə iki yarım oktavaya çata bilər
- İfa tərzi: Dizlər üstündə şaquli tutulur, kamança və ya violonçel kamanına bənzər kamanla çalınır
- Tanınmış ifaçıları: Ercüment Batanay, Fahrettin Çimenli (ruh ağacını əlavə etdi), Sadun Aksüt
Səsini dinlə
Tarixçə
20-ci əsrin əvvəllərində Tanburi Cəmil bəy tənburu kamanla çalaraq bu növün öncülü oldu. Sonralar Ercüment Batanay və Fahrettin Çimenli aləti təkmilləşdirərək bugünkü şəklinə gətirdilər.
Quruluşu
Mizrabla çalınan tənburun uzun, nazik, pərdəli qolunu və dilimli yumru çanağını daşıyır; kamanla çalınmağa uyğunlaşdırılmışdır. Qola bağlanan pərdələr məqam intervallarına görə yerləşdirilir.
Necə çalınır
Çanağı diz üstünə qoyulur, qolu yuxarıya doğru şaquli tutulur və kamançanın kamanına bənzər kamanla çalınır; sol əlin barmaqları simi pərdələrin üzərində basır.
Muğam musiqisində yeri
Pərdələri tənburdakı kimi məqam intervallarına görə bağlandığından kommalar dəqiq basılır. Kaman səsi uzatdığı üçün taksimlərdə və ağır əsərlərdə dərin, insan səsinə yaxın tembr verir.
Başlayarkən: növləri, ölçüləri, kökü
Bu alətlə başla
Yazılardakı ustalar
Not arxivindəki əsərlərin ifa yazılarında bu aləti çalanlar (MusicBrainz).
Kamanlı tənbur haqqında tez-tez verilən suallar
Kamanlı tənbur ilə mizrablı tənbur arasında fərq nədir?
Hər ikisi eyni uzun, pərdəli qola və məqam intervallarına görə bağlanmış pərdələrə malikdir. Mizrablı tənbur simə mizrabla vurularaq çalınır və səsi qısa müddətdə sönür. Kamanlı tənbur isə yayla çalındığı üçün səs istənilən qədər uzadıla, pərdələr arasında bağlı keçidlər edilə bilər. Buna görə kamanlı tənbur daha çox mahnı oxuyurmuş kimi, mizrablı tənbur isə daha zərbəli və şəffaf səslənir.
Kamanlı tənbur ilə kamança arasında fərq nədir?
Hər ikisi dik tutulub yayla çalınır, lakin kamanlı tənburun qolu çox uzun və pərdəlidir; kamança isə qısa və pərdəsizdir. Kamanlı tənburda düzgün koma pərdələrlə hazır gəlir, kamançada isə onu barmaq tapır. Kamanlı tənburun səsi daha bəm, dərin və təmkinlidir; kamançanın isə daha zil və burundan gələn tembri var.
Kamanlı tənbur niyə az eşidilir?
Nisbətən yeni alətdir: 20-ci əsrin əvvəlində meydana çıxdı və onu hazırlayan, öyrədən ustaların sayı həmişə az oldu. Uzun qolu və böyük gövdəsi daşımağı çətinləşdirir, yay texnikasını tənbur pərdələri ilə birləşdirmək də xüsusi çalışma tələb edir. Buna baxmayaraq, dərin tembri üzündən taksim və ağır əsərlərdə sevilir; bir neçə ifaçının səyi ilə ənənə davam edir.
Kamanlı tənburun səsini harada dinləyə bilərəm?
Bu səhifədəki «Səsini dinlə» bölməsində real kamanlı tənbur səs yazılarından götürülmüş səs nümunələri var. Kamanlı tənbur hələ virtual alət kimi əlavə olunmayıb; eyni pərdə düzülüşünü sınamaq üçün virtual tənburu, kamanlı bir tembr üçün isə virtual klassik kamançanı brauzerdə çala bilərsən.