Online Tanbur çal

Klasik Türk müziğinde kullanılan, uzun ve perdeli saplı, yuvarlak tekneli telli çalgıdır.

Dizi

Klavyede A S D F G H J K tuşları dizinin sekiz perdesini çalar.

Önerine açığız.

Telefonu yan çevirirsen veya tam ekrana geçersen enstrüman daha büyük görünür.

Karar perdesi Güçlü perdesi Kendi mandal ayarı olan sıra

Klavye: yukarı ve aşağı ok sıra seçer, Boşluk veya Enter çalar, artı ve eksi seçili sıranın mandalını bir koma oynatır.

Sağ taraftan dokun veya kaydır; soldaki etiketlere dokununca sıra seçilir. iPhone'da ses gelmiyorsa sessiz modu kapat.

Mandallar

Her perdeyi koma koma pestleştir veya tizleştir. Ayar, kendi ayarı olmayan bütün sıralara uygulanır.

Sıra mandalı

Tek bir sırayı perde ayarından ayrı ayarla. Ayarlanmayan sıralar perde ayarını izler.

Tanbur hakkında

Kısaca

Ailesi: Telli, mızraplı (uzun saplı, perdeli lavta ailesi)
Kökeni: Eski tambur geleneği; Türk tanburu 18. yüzyılda bugünkü biçimini aldı
Gövde ve malzeme: İnce dilimlerden (çoğunlukla 17–23) yarım küre tekne; 2–3 mm ladin göğüs
Sap: Yaklaşık 1 m (100–110 cm) uzunlukta, çok ince
Teller: Bugün çoğunlukla yedi tel (üç çift ve tek bam); eskiden sekiz telliler de vardı
Perdeler: Sapa bağlı bağırsak ya da misina perdeler, makam aralıklarına göre yerleştirilir
Çalınışı: Bağadan V uçlu uzun mızrapla; yayla çalınan türüne yaylı tanbur denir
16.–17. yüzyıl: Revânî'nin İşaretnâme'sinde anılır; Evliyâ Çelebi'nin anlattıklarından tanburun o dönemde halkın uddan daha çok sevdiği saz olduğu anlaşılır^{[1, 2, 3]}

Başlarken: çeşitleri, ölçüleri, akordu

Ölçüler: Gövde çapı yaklaşık 35 cm, sap yaklaşık 1 m, tel boyu genellikle 104 cm'dir.
Perdeler: Sapta yaklaşık 60 perde bulunur; çalan gerekirse perde ekleyip çıkarabilir.
Teller: Sekiz tel çiftler hâlindedir; en alttaki çelik çift yegâha akortlanır.
Bağlamadan farkı: Tek boyda ve tek akortta kabul görmüştür; bağlamadaki gibi düzenleri yoktur.
Hassasiyet: Sap, tel gerginliğiyle zamanla eğilebilir; göğsün hafifçe çökmesi ise olgunluk işareti sayılır.^{[1, 4]}

Tarihçe

Klasik Türk musikisinin simgesi sayılan uzun saplı perdeli çalgıdır. 17. yüzyıldan itibaren saray ve tekke müziğinde başlıca çalgı oldu; Tanbûrî Cemil Bey onu 20. yüzyılın başında en parlak dönemine taşıdı.

Yapısı

Dilimlerden yapılmış yarım küre biçimli bir tekne, ince bir ağaç göğüs ve çok uzun, ince bir saptan oluşur. Sapa bağlanan 48 kadar perde, makam müziğinin koma aralıklarına göre yerleştirilir; çoğunlukla dört çift ve bir tek olmak üzere yedi tel takılır.

Nasıl çalınır

Bağa (kaplumbağa kabuğu) ya da plastikten uzun bir mızrapla çalınır. Yaylı tanbur denen bir türü de keman yayıyla çalınır.

Çalışırken işine yarar

Tanbur: tarihçe, yapı ve ses örnekleri Nota arşivi: eserleri dinle, birlikte çal Koma akort aleti Türk Mûsıkîsi Usûlleri Öğrenme yolu

Makam dersleri Hicaz Rast Uşşak Nihavend Hüseyni Segâh

Proje notları

Ses sistemi: Arel-Ezgi-Uzdilek perdeleri, oktavı 53 eşit parçaya (Holder koması, ≈22,6 sent) bölen bir ölçekte gösterilir; bu, kuramın Pisagor oranlarına dayanan perdelerinin yakın bir karşılığıdır. Her perde, harf konumu artı mandal kaydırması olarak hesaplanır; referans La4 = 440 Hz.
Aralık kısaltmaları: B = bakiye (4), S = küçük mücenneb (5), K = büyük mücenneb (8), T = tanini (9), A = artık ikili (12–13 koma).
Ses: gerçek kanun kayıtları, perdeye göre koma hassasiyetinde ayarlanır. Sentez seçeneğinde her sıra hafif farklı akortlu üç tel olarak üretilir.
Mandallar: perde bazında ayar varsayılandır; istenen sıra ayrıca ayarlanabilir. Makam ön ayarları perde bazındadır.
Bilinen sınırlar: perde adları Rast (Sol) referanslı; makam ön ayarları uzman doğrulaması bekliyor.

Tanbur hakkında sık sorulan sorular

Sanal tanburu nasıl çalarım?

Tarayıcıda hiçbir kurulum gerekmez. Gerçekçi görünümde uzun tanbur sapı ekrana yatay yerleşir, perdeler telin üzerinde parmak yerleri olarak görünür; dokunarak ya da parmağını kaydırarak çalarsın. Klavyede A–K ilk oktavı, Q–U ikinci oktavı çalar. Sap uzun olduğu için telefonda ekranı yan çevirmek ya da tam ekrana geçmek çalmayı kolaylaştırır.

Sanal tanburda perdeler makama göre nasıl ayarlanır?

Gerçek tanburda perdeler makam aralıklarına göre sapa bağlanmıştır ve icracı makamın istediği bağı seçer. Sanal tanbur bu seçimi senin yerine yapar: makam şeridinden bir makam seçince yalnız o makamın perdeleri, koma değerleriyle, kararından başlayarak iki oktav boyunca dizilir. Karar ve güçlü perdeleri renkle işaretlenir.

Sanal tanburdaki ses kimin kaydı?

Sesler Xavier Serra'nın Freesound'da paylaştığı ve Hamza Zeytinoğlu'nun çaldığı "tanbur.wav" kaydından tek tek kesilip işlenmiştir (CC BY 4.0). Her perde en yakın nota kaydından koma hassasiyetinde ayarlanarak çalınır. Kayıtlar yüklenene kadar sentez ses duyulur; "Sentez" seçeneğine istediğin zaman geçebilirsin.

Taksim ve peşrevleri sanal tanburda çalışabilir miyim?

Evet. Nota arşivindeki bir eserin "Eseri öğren" bölümünde "Sanal çalgıda çal" adımından tanburu seçersen sanal tanbur eserin makamıyla açılır. Taksim çalışmak için ise makam sayfasından makamın seyrini okuyup karar, güçlü ve asma karar perdelerini sanal tanburda sırayla dolaşabilirsin.

Kaynaklar

TDV İslâm Ansiklopedisi
Vikipedi
ozanyarman.com
DergiPark