Кыскача
Үнүн угуу
Тарыхы
Түзүлүшү
Кантип ойнолот
Макам музыкасындагы орду
Баштоо: түрлөрү, өлчөмдөрү, күүсү
Ушул аспап менен башта
Жазуулардагы усталар
Нота архивиндеги чыгармалардын жазууларында бул аспапта черткендер (MusicBrainz).
Виртуалдык аспаптар жана макам музыкасынын аспаптары
Макам музыкасынын аспаптары: айрымдарын браузериңде чыныгы үн жазуулары жана комма тактыгындагы күү менен ойной аласың, калгандары үй-бүлөлөрү боюнча тааныштырылып, акырындап ойнолуучу болуп жатат.
Кылдуу аспаптар
- КанунОнлайн сынап көрТрапеция формасындагы туурасынан жаткан корпуска тартылган үч кылдуу катарлардан турат; манжаларга тагылган мизраптар менен ойнолот, перделери мандалдар менен кичине кадамдар менен туураланат.
- СантурОнлайн сынап көрТрапеция формасындагы корпустагы төрт кылдуу катарларды жеңил балкачалар менен уруп ойнолуучу Иран музыкасынын кылдуу аспабы.
- Баглама (саз)Онлайн сынап көрТүрк эл музыкасынын эң белгилүү кылдуу аспабы; узун моюнундагы перде байламдары менен ойнолот.
- КопузЖакындаТүрк маданиятынын тарыхындагы белгилүү эң байыркы кылдуу аспап; озандардын сазы катары аталат.
- ТанбурОнлайн сынап көрКлассикалык түрк музыкасында колдонулуучу, узун жана перделүү моюндуу, тоголок чанактуу кылдуу аспап.
- УдОнлайн сынап көрТерең, алмурут формасындагы корпусу жана пердесиз моюну бар, мизрап менен ойнолуучу кылдуу аспап.
- ДжумбушОнлайн сынап көрМеталл корпусу жана тери капталган бети менен банджого окшош, пердесиз моюндуу кылдуу аспап.
- ТарЖакындаӨзгөчө Азербайжанда жана Чыгыш Анадолуда ойнолгон, сегиз формасындагы (кош чанактуу) корпусу бар перделүү кылдуу аспап.
Жаалуу аспаптар
- Кабак кеманеЖакындаСуу кабагынан жасалган корпусу тери менен капталган, жаа менен ойнолуучу салттуу эл аспабы.
- Кара деңиз кеменчесиЖакындаКара деңиз аймагына мүнөздүү, үч кылдуу, тик кармалып жаа менен ойнолуучу аспап.
- Классикалык кеменчеОнлайн сынап көрАлмурут формасындагы, тизе үстүндө тик кармалып ойнолуучу үч кылдуу жаалуу аспап; Стамбул кеменчеси деп да аталат.
- РебабЖакындаКокос жаңгагынын кабыгына же жыгач корпуска тери тартылып жасалган байыркы жаалуу аспап.
- Жаалуу танбурЖакындаТанбурдун жаа менен ойнолуучу түрү; узун перделүү мойну жана тоголок чанагы менен тик кармалып ойнолот.
- СкрипкаОнлайн сынап көрИйинге коюлуп, жаа менен ойнолуучу төрт кылдуу, пердеси жок аспап; Батыштан келип, түрк макам музыкасындагы эң кеңири тараган жаалуу аспаптардын бирине айланган.
- АльтОнлайн сынап көрСкрипкадан бир аз чоңураак жана жоонураак үндүү, төрт кылдуу жаалуу аспап; скрипка сыяктуу ийинге коюлуп ойнолот.
- ВиолончельОнлайн сынап көрЭки тизенин ортосунда кармалып, учундагы шпиль менен жерге таянган төрт кылдуу, жоон үндүү чоң жаалуу аспап.
- КонтрабасОнлайн сынап көрЖаалуу аспаптардын эң чоңу жана эң жоон үндүүсү; туруп же бийик отургучка отуруп, тик кармалат.
Үйлөмө аспаптар
- НейОнлайн сынап көрКамыштан жасалган, алдында алты, артында бир тешиги бар, үйлөп ойнолуучу аспап; суфизм жана классикалык түрк музыкасынын үнү.
- ЗурнаЖакындаКош камыштуу, катуу үндүү үйлөмө аспап; той-тамашаларда көбүнчө давул менен бирге ойнолот.
- КавалЖакындаЧабан музыкасы менен тыгыз байланышкан, тилчелүү жана тилчесиз түрлөрү бар жыгач үйлөмө аспап.
- ТулумЖакындаЭчки терисинен жасалган аба баштыгы бар, Кара деңиз аймагына мүнөздүү үйлөмө аспап.
- СипсиЖакындаКамыштан жасалган, кичинекей жана ичке үндүү элдик үйлөмө аспап.
- МейЖакындаБалабанга окшош, кең кош камыштуу, жумшак жана муңдуу үндүү жыгач үйлөмө аспап.
- КларнетОнлайн сынап көрБир камыштуу мүштөк менен үйлөнүүчү, клапандары бар жыгач үйлөмө аспап; түрк музыкасында көбүнчө төмөнүрөөк күүлөнгөн соль (G) кларнети ойнолот.
- АккордеонОнлайн сынап көрКөрүктөн чыккан аба эркин металл тилчелерди титиреткенде үн чыгаруучу, клавишалуу же баскычтуу көчмө аспап.
Урма аспаптар
- ДавулЖакындаЭки бетине тери тартылган чоң алкагын токмок жана таякча менен уруп ойнолуучу негизги ритм аспабы.
- КөсЖакындаКазан түрүндөгү металл корпусуна тери тартылган, мехтердин эң чоң жана эң күчтүү үндүү барабаны.
- НаккареЖакындаБири кичирээк эки жарым шар түрүндөгү кичинекей барабандан турган, захме же токмак деп аталган жыгач таякчалар менен ойнолуучу чөйчөк барабан.
- ЧевгенЖакындаУзун таягынын учундагы металл баштан кичинекей коңгуроолор салаңдап турган, силкип ойнолуучу мехтер аспабы.
- ДарбукаЖакындаКум саат формасындагы корпусу бар, манжа жана алакан соккулары менен ойнолуучу урма аспап.
- БендирЖакындаКең алкагына тери тартылган, кол менен ойнолуучу чоң алкак барабан.
- ДаиреЖакындаАлкагынын ичине кичинекей шыңгырактар же шакекчелер орнотулган, кол менен ойнолуучу кең алкактуу барабан; макам музыкасында усул кармайт.
- ТефЖакындаАлкагында шыңгырактары болушу мүмкүн, кол менен ойнолуучу алкак барабан.
- КудюмЖакындаТери тартылган, жарым шар түрүндөгү эки кичинекей жез барабандан турган жана захме деп аталган таякчалар менен ойнолуучу усул аспабы.
- ХалилеЖакындаМеталлдан жасалган эки табакчадан турган, мевлеви айиндеринде колдонулуучу урма аспап.
- Зил (табакчалар)ЖакындаОртосундагы кармагычтардан кармалып, бири-бирине урулуп ойнолуучу, адатта жезден жасалган тегерек металл аспап.
- КашыкЖакындаЭки жыгач кашыкты манжалардын ортосунда бири-бирине уруп ритм кармалуучу эл аспабы.