Onlaýn Skripka çal
Egne goýlup, ýaý bilen çalynýan dört simli, perdesiz gural; Günbatardan gelip, türk makam sazynyň iň giň ýaýran ýaýly gurallarynyň birine öwrüldi.
Dizi
Klawiaturadaky A S D F G H J K düwmeleri gammanyň sekiz perdesini çalýar.
Teklibiňe açyk.
Telefony keseligine öwürseň ýa-da doly ekrana geçseň, saz has uly görüner.
Klawiatura düwmeleri
Baş ekrana aýry programma hökmünde goş: bir basmak bilen açylýar, internetsiz hem işleýär. Mugt.
Klawiatura: ýokary we aşak peýkamlar hatar saýlaýar, Boşluk ýa-da Enter çalýar, goşmak we aýyrmak saýlanan hataryň mandalyny bir komma süýşürýär.
Sag tarapdan basyp ýa-da sürüp geç; çepdäki belgilere basanyňda hatar saýlanýar. iPhone-da ses çykmasa, sessiz tertibi öçür.
Mandallar
Her perdäni komma-komma peselt ýa-da ýokarlat. Sazlama öz sazlamasy bolmadyk ähli hatarlara ulanylýar.
Hatar mandaly
Bir hatary perde sazlamasyndan aýratyn sazla. Sazlanmadyk hatarlar perde sazlamasyna eýerýär.
Skripka barada
Gysgaça
- Topary: Simli, ýaýly (skripka toparynyň iň kiçisi we iň inçe sesli)
- Gelip çykyşy: Demirgazyk Italiýa, XVI asyryň başy; Amati, Gwarneri, Stradiwari ýaly ussalar kämilleşdirdi
- Göwresi we serişdesi: Arça gapak, akja agaç arka we gapdallar; uzynlygy takmynan 60 sm
- Simleri: 4 sim; günbatar sazlaýşy Sol–Re–La–Mi (kwinta aralyklary)
- Perdeleri: Perdesiz; koma aralyklary barmagyň ýeri bilen basylýar
- Ulanylýan sazlary: Inçe saz we fasyl, taksim, çingene sazy, halk sazy, Günbatar sazy
- Başga atlary: Çalýana kemani diýilýär; ýaýyna arşe diýilýär
Başlanda: görnüşleri, ölçegleri, sazlanyşy
Taryhy
Ýewropa gelip çykyşly skripka XIX asyrda osman sazynda giňden ýaýrap, gysga wagtda inje saz toparlarynyň esasy gurallarynyň biri boldy. Kemani Tatýos efendi we Kemani Hakky beg ýaly ýerine ýetirijiler oňa makam sazyna mahsus äheň berdiler; skripka çalýana kemani diýilýär.
Gurluşy
Inçe agaçdan ýasalan güberçek göwreden, onuň üstündäki f görnüşli iki ses deşiginden, perdesiz gapakdan (grifden), gulak gutusyndan we towlanan kelleden ybarat. Dört simi bar; at gylyndan ýasalan ýaýyna arşe diýilýär.
Nähili çalynýar
Eňek bilen egniň arasynda tutulýar we ýaý bilen çalynýar; çep eliň barmaklary simi gönüden-göni gapaga basýar. Makam sazynda bezeg sesleri, süýşürmeler we nagyşlar bilen özboluşly ýerine ýetiriş äheňi kemala geldi.
Türgenleşende peýdaly
Taslama bellikleri
- Ses ulgamy: Arel–Ezgi–Uzdilek perdeleri oktawany 53 deň bölege (Holder kommasy, ≈22,6 sent) bölýän şkalada görkezilýär; bu nazaryýetiň Pifagor perdelerine ýakyn gabat gelýär. Her perde harp ýerine mandal süýşmesini goşmak arkaly hasaplanýar; esasy ses Lýa4 = 440 Hz.
- Interwal gysgaltmalary: B = bakiýe (4), S = kiçi müjenneb (5), K = uly müjenneb (8), T = tanini (9), A = artdyrylan sekunda (12–13 komma).
- Ses: hakyky kanun ýazgylary perdä görä komma takyklygynda sazlanýar. Sintez tertibinde her hatar biraz tapawutly sazlanan üç sim hökmünde döredilýär.
- Mandallar: adatça perde boýunça sazlama ulanylýar; islendik hatary aýratyn sazlap bolýar. Makamlaryň taýýar sazlamalary perde boýunça.
- Belli çäklendirmeler: perde atlary Rast (Sol) esasynda; makamlaryň taýýar sazlamalary hünärmen barlagyna garaşýar.
Skripka barada köp soralýan soraglar
Wirtual skripkany nähili çalmaly?
Hakyky görnüşde skripkanyň grifi ekrana çykýar we perdeler simleriň üstünde barmak ýerleri hökmünde bellenýär. Degip, basyp ýa-da barmagyňy süýşürip çalýarsyň; klawiaturada A–K birinji oktawany, Q–U ikinji oktawany berýär. «Görnüş» menýusyndan sada düwme hataryna geçip bilersiň; telefonda ekrany gapdala öwürmek guraly ulaldýar.
Wirtual skripka makam perdelerini nähili çalýar?
Makam zolagyndan saýlan makamyňyň gammasy tonikasyndan başlap iki oktawa boýunça düzülýär we her perde şol makamyň koma bahasynda ses berýär. Hakyky skripkada ýerine ýetirijiniň barmagyny süýşürip tapýan segäh, ewiç ýa-da nim hijaz ýaly aralyk perdelerini wirtual skripka öz-özünden berýär. Tonika we dominanta perdeleri reňk bilen bellenýär.
Wirtual skripkanyň sesi nireden gelýär?
Sesler University of Iowa Elektron saz studiýalarynyň Musical Instrument Samples arhiwindäki skripka ýazgylarydyr (Lawrence Fritts; islendik taslamada çäklendirmesiz ulanyp bolýar). Her perde iň ýakyn nota ýazgysyndan koma takyklygynda sazlanýar. Ýazgylar ýüklenýänçä sintez ses eşidilýär; «Sintez» saýlawyna hem geçip bilersiň.
Nota arhiwindäki eserleri wirtual skripka bilen nähili öwrenmeli?
Eser sahypasynda «Eseri öwren» bölümindäki «Özüň çal» ädiminde skripkany saýlap, «Başla» düwmesine deg; wirtual skripka eseriň makamy bilen açylýar. Eseri ilki haýal depginde diňläp notany yzarlamak, soňra sözlemleri wirtual skripkada tapmak hakyky skripkada intonasiýany berkitmäge kömek edýär.
Çeşme: Wikipedia