Mazmuna geç
Miras-ı Saz

Ýatlamalar we hekaýalar

Kompozitorlara degişli edilýän ýatlamalar we eserleriň hekaýalary, çeşmeleri bilen. Her hekaýanyň üstünde çeşmäniň ygtybarlylygy ýazylýar; her birini öz sahypasynda okap, eseri diňläp bilersiň.

18 hekaýa · 10 kompozitor

Ýatlama · Tanbûrî Cemil Bey

Möý

Aýdylyşyna görä, Jemil beýiň tambur çalýan otagynyň agaç potologyndan inçe sapak bilen bir möý düşermiş. Jemil beý oňa degmändir, öz haly bilen goýupdyr. Bir gün möý gelmändir; birnäçe gün garaşandan soň basgançak bilen potologa seredipdir we möýüň ölendigini görüpdir. Gynanjyny bir beýt bilen beýan edendigi aýdylýar.

Hekaýany oka

Eseriň hekaýasy · Niçin Terkeyleyip Gittin · Hacı Ârif Bey

Çeşmidilber gidensoň

Hajy Arif beý Soltan Abdulmejidiň köşgünde harem gyrnaklaryna saz öwredip ýörkä Çeşmidilbere söýgi baglady; olary öýlendirdiler we Arif beý köşkden gitdi. Gürrüň berilişine görä, bir gün Çeşmidilber ony taşlap gitdi; Arif beý köşkdäki wezipesine dolandy we aýralygyň hasratyny bu aýdym bilen beýan etdi. Aýdymyň ilkinji setiri.

Hekaýany oka

Eseriň hekaýasy · Bir Gonca Femin Yâresi · Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi

Oglunyň yzyndan

Dede Efendiniň ilkinji ogly Salih şeýhi Ali Nutki Dedäniň ölüminden bir ýyl soň, 1805-nji ýylda üç ýaşynda aradan çykdy. Gürrüň berilişine görä, Dede Efendi bu hasraty sözlerini hem özi ýazan bu baýaty bestesi bilen beýan etdi. 1810-njy ýylda ikinji ogly Mustafany hem ýitirdi. Bestäniň haýsy ýylda döredilendigi belli däl. Bestäniň ilkinji setiri.

Hekaýany oka

Eseriň hekaýasy · Ey Mutrib-i Zevk Âşinâ · Rahmi Bey

Toý sowgady

Rahmi beýiň gün-güzeran kynçylygyny çeken günlerinde sazanda dostunyň toýuna çagyrylandygy gürrüň berilýär. Sowgat almaga puly ýokdy; ol hem sözlerini özi ýazan bu aýdymy sowgat etdi. Sowgadyň Darülelhanyň kanun mugallymy Muazzez hanymyň toýy üçin bolandygy hem aýdylýar; toýuň senesi belli däl. Aýdym zowkdan düşünýän sazanda ýüzlenmek bilen başlanýar.

Hekaýany oka

Ýatlama · Rahmi Bey

Gazaply gyşdan soň bahar

Refik Fersan köp ýyllardan soň çagalykda Erenköýdäki Rydwan Paşa köşgünde geçiren örän agyr gyşyny ýatlaýar: ýollary gar basypdyr, hatda çörek tapmak hem kynlaşypdyr. Aprel aýynyň ahyrynda owadan bahar gelýär; Rahmi beý bu baharyň ýadygärligini sözlerini hem özi ýazan bu tahir-büselik aýdymy bilen ýaşatmak isleýär. Şol gyş 1323-nji ýyldy; häzirki senenama boýunça 1907 ýa-da 1908. Aýdymyň notasy arhiwimizde entek ýok. Ilkinji setirleri.

Hekaýany oka

Eseriň hekaýasy · Yürük Değirmenler Gibi · Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi

Haj ýolundaky soňky eser

Dede efendi 1846-njy ýylda şägirtleri Dellalzade Ysmaýyl we Mutafzade Ahmet bilen haja gitdi; ýolda olara ýatdan çykyp barýan Naýy Osman Dedäniň mirajyýesini öwretdi. Haj wagtynda Ýunus Emräniň sözlerine bu ylahyny düzdi; bu onuň soňky eseridir. Minada wabadan kesellän ol 1846-njy ýylyň 29-njy noýabrynda aradan çykdy. Ylahynyň ilkinji setiri.

Hekaýany oka

Eseriň hekaýasy · Olmaz İlaç Sîne-i Sad-Pâreme · Hacı Ârif Bey

Zülfinigar ölensoň

Hajy Arif beý Çeşmidilberden soň köşkdäki saz mugallymlygyna dolandy; gürrüň berilişine görä, bu gezek Zülfinigar atly bir gyrnaga öýlenip, ýene köşkden aýryldy. Aýaly bir ýyl soň inçekeselden öldi. Kompozitor bu gaýgyny şu segah aýdymy we “Kamer-çehre perî-rû tende cânım” diýip başlanýan hijaz aýdymy bilen beýan etdi. Aýdymyň ilkinji setiri.

Hekaýany oka

Eseriň hekaýasy · Ahter-i Düşkün · Hacı Ârif Bey

Elli gün dowam eden jeza

II Abdulhamyt täze aýdymlaryny diňlemek isläninde Hajy Arif beý keselini bahana etdi; mabeýnja “Sungatda patyşa permany bolmaz” diýendigi aýdylýar. Patyşa ony Muzyka-ýy Hümaýundaky otagynda elli gün tussag etdirdi. Bu döwürde düzen bu nihawend aýdymyny patyşanyň huzurynda okamagy üçin dosty Sermüezzin Rifat beýden haýyş etdi; jezasy bagyşlandy we polkownik derejesine galdyryldy.

Hekaýany oka

Ýatlama · Şâkir Ağa

Dede efendi bilen umumy fasyl

Şakir aga özi düzgünleşdiren ferahnak makamynda 1812-nji ýylda Dede efendi bilen umumy bir fasyl döretdi: kar, birinji beste we ýürük semaýy Şakir aganyň, ikinji beste we agyr semaýy Dede efendiniň eseridir. Iki kompozitor wagtal-wagtal biri-biri bilen bäsleşipdir. Arhiwimizdäki “Bir dilbere dil düştü” ýürük semaýysy şol fasylyň ýürük semaýysy bolup biler, ýöne bu anyk däl.

Hekaýany oka

Ýatlama · Şevkî Bey

Uşşak gapysy

Şewki beý uşşak makamynda iki ýüzden gowrak aýdym düzdi. Gürrüň berilişine görä, Zeki Arif Ataerginden bu makamda näme üçin eser döretmändigi soralanda, ol Şewki beýiň uşşagy şeýle owadan işländigini we “uşşak gapysyny ýapandygyny” aýdypdyr. Şewki beýiň aýdymlaryny goşgyny okap durka bada-bat düzendigi hem gürrüň berilýär.

Hekaýany oka