Gysgaça
Sesini diňle
Taryhy
Gurluşy
Nähili çalynýar
Mukam sazyndaky orny
Başlanda: görnüşleri, ölçegleri, sazlanyşy
Bu saz bilen başla
Ýazgylardaky ussatlar
Nota arhiwindäki eserleriň ýazgylarynda bu sazy çalýanlar (MusicBrainz).
Wirtual sazlar we makam aýdymsazynyň sazlary
Makam sazynyň gurallary: olaryň käbirini brauzeriňde hakyky ses ýazgylary we komma takyklygyndaky sazlanyş bilen çalyp bilersiň, beýlekileri maşgalalary boýunça tanyşdyrylýar we yzygiderli çalyp bolar ýaly edilýär.
Simli gurallar
- KanunOnlaýn synap görTrapesiýa görnüşli keseligine goýlan gövrä dartylan üçden simli hatarlardan ybarat; barmaklara geýdirilýän mizraplar bilen çalynýar, perdeleri mandallar bilen kiçi ädimler bilen sazlanýar.
- SanturOnlaýn synap görTrapesiýa görnüşli gutynyň üstündäki dörtden simli hatarlara ýeňil çekiçjikler bilen urup çalynýan Eýran sazynyň simli guraly.
- Baglama (saz)Onlaýn synap görTürk halk sazynyň iň meşhur simli guraly; uzyn sapyndaky perde baglary bilen çalynýar.
- GopuzÝakyndaTürk medeniýetiniň taryhynda belli iň gadymy simli gural; ozanlaryň sazy hökmünde tanalýar.
- TanburOnlaýn synap görKlassyky türk sazynda ulanylýan, uzyn we perdeli saply, tegelek çanakly simli gural.
- UdOnlaýn synap görÇuň, armyt görnüşli gövreli we perdesiz saply, mizrap bilen çalynýan simli gural.
- JümbüşOnlaýn synap görMetal gövresi we deri bilen örtülen ýüzi bilen banjony ýada salýan, perdesiz saply simli gural.
- TarÝakyndaEsasan Azerbaýjanda we Gündogar Anadoluda çalynýan, sekiz görnüşli (goşa çanakly) gövreli we perdeli simli gural.
Ýaýly gurallar
- Kabak kemaneÝakyndaKädiden ýasalan gövresi deri bilen örtülen, ýaý bilen çalynýan däp bolan halk guraly.
- Gara deňiz kemençesiÝakyndaGara deňiz sebitine mahsus, üç simli, dik tutulyp ýaý bilen çalynýan gural.
- Klassyky kemençeOnlaýn synap görArmyt görnüşli, dyzyň üstünde dik tutulyp çalynýan üç simli ýaýly gural; Stambul kemençesi hökmünde hem tanalýar.
- RebapÝakyndaKokos hozunyň gabygyna ýa-da agaç gövrä deri dartylyp ýasalýan gadymy ýaýly gural.
- Ýaýly tanburÝakyndaTanburyň ýaý bilen çalynýan görnüşi; uzyn perdeli sapy we tegelek çanagy bilen dik tutulyp çalynýar.
- SkripkaOnlaýn synap görEgne goýlup, ýaý bilen çalynýan dört simli, perdesiz gural; Günbatardan gelip, türk makam sazynyň iň giň ýaýran ýaýly gurallarynyň birine öwrüldi.
- Alt (wiola)Onlaýn synap görSkripkadan birneme uly we has pes sesli, dört simli ýaýly gural; skripka ýaly egne goýlup çalynýar.
- WiolonçelOnlaýn synap görIki dyzyň arasynda tutulyp, ujundaky taýajyk bilen ýere daýanýan dört simli, pes sesli uly ýaýly gural; gysgaça çello hem diýilýär.
- KontrabasOnlaýn synap görÝaýly gurallaryň iň ulusy we iň pes seslisi; ýeriňden turup ýa-da beýik oturgyçda oturyp, dik tutulýar.
Üflenýän gurallar
- NeýOnlaýn synap görGamyşdan ýasalan, öňünde alty, arkasynda bir deşigi bolan, üflenip çalynýan gural; tasawwuf we klassyky türk sazynyň sesi.
- Surnaý (zurna)ÝakyndaGoşa gamyşly, gür sesli üflenýän gural; toý-tomaşalarda köplenç deprek bilen bile çalynýar.
- Kawal (tüýdük)ÝakyndaÇopan sazy bilen berk baglanyşykly, dilli we dilsiz görnüşleri bolan agaçdan üflenýän gural.
- TulumÝakyndaGeçi derisinden ýasalan howa torbaly, Gara deňiz sebitine mahsus üflenýän gural.
- SipsiÝakyndaGamyşdan ýasalan, kiçi we ýokary sesli halk üflenýän guraly.
- MeýÝakyndaBalabana meňzeýän, giň goşa gamyşly, ýumşak we hasratly sesli agaç üflenýän gural.
- KlarnetOnlaýn synap görÝeke gamyşly agyzlyk bilen üflenýän, klapanly, agaç göwreli üflenip çalynýan gural; türk sazynda köplenç has pes sazlanan sol (G) klarneti çalynýar.
- AkkordeonOnlaýn synap görKörükden gelýän howanyň erkin metal dilleri titretmegi bilen ses berýän, klawişli ýa-da düwmeli göçme gural.
Urmaly gurallar
- Deprek (dawul)ÝakyndaIki ýüzüne deri dartylan uly gurşawyna toklaç we taýajyk bilen urlup çalynýan esasy ritm guraly.
- KösÝakyndaGazan görnüşli metal göwresine deri çekilen, mehteriň iň uly we iň gür sesli depregi.
- NakkareÝakyndaBiri kiçiräk iki ýarym şar görnüşli kiçi deprekden ybarat bolan, zahme ýa-da tokmak diýlip atlandyrylýan agaç taýajyklar bilen çalynýan käse deprek.
- ÇewgenÝakyndaUzyn taýagyň ujundaky metal başlykdan kiçi jaňjagazlar sallanyp duran, silkilip çalynýan mehter guraly.
- DarbukaÝakyndaGum sagady görnüşli gövreli, barmak we aýa urgulary bilen çalynýan urmaly gural.
- BendirÝakyndaGiň gurşawyna deri dartylan, el bilen çalynýan uly çarçuwaly deprek.
- DaireÝakyndaGasnagynyň içine kiçi jyňňyrdawuklar ýa-da halkalar dakylan, giň çarçuwaly el depregi; makam sazynda usul saklaýar.
- Dep (tef)ÝakyndaGurşawynda zeňňirdikler bolup bilýän, el bilen çalynýan çarçuwaly deprek.
- KudümÝakyndaDeri çekilen, ýarym şar görnüşli iki kiçi mis deprekden ybarat bolan we zahme diýlip atlandyrylýan taýajyklar bilen çalynýan usul guraly.
- HalileÝakyndaMetaldan ýasalan iki zilden ybarat bolan, mewlewi aýinlerinde ulanylýan urgy guraly.
- ZilÝakyndaOrtasyndaky tutawaçlardan tutulyp, biri-birine urlup çalynýan, adatça latundan ýasalan tegelek metal gural.
- GaşykÝakyndaIki agaç gaşygy barmaklaryň arasynda biri-birine urup ritm saklanýan halk guraly.