Onlaýn Wiolonçel çal

Iki dyzyň arasynda tutulyp, ujundaky taýajyk bilen ýere daýanýan dört simli, pes sesli uly ýaýly gural; gysgaça çello hem diýilýär.

Dizi

Klawiaturadaky A S D F G H J K düwmeleri gammanyň sekiz perdesini çalýar.

Teklibiňe açyk.

Telefony keseligine öwürseň ýa-da doly ekrana geçseň, saz has uly görüner.

Tonika perdesi Dominanta perdesi Öz mandal sazlamasy bolan hatar

Klawiatura: ýokary we aşak peýkamlar hatar saýlaýar, Boşluk ýa-da Enter çalýar, goşmak we aýyrmak saýlanan hataryň mandalyny bir komma süýşürýär.

Sag tarapdan basyp ýa-da sürüp geç; çepdäki belgilere basanyňda hatar saýlanýar. iPhone-da ses çykmasa, sessiz tertibi öçür.

Mandallar

Her perdäni komma-komma peselt ýa-da ýokarlat. Sazlama öz sazlamasy bolmadyk ähli hatarlara ulanylýar.

Hatar mandaly

Bir hatary perde sazlamasyndan aýratyn sazla. Sazlanmadyk hatarlar perde sazlamasyna eýerýär.

Wiolonçel barada

Gysgaça

Topary: Simli, ýaýly (skripka toparynyň pes sesi)
Gelip çykyşy: Demirgazyk Italiýa, XVI asyr
Göwresi we serişdesi: Arça gapak, akja agaç arka; göwresi takmynan 75 sm, aşagynda ýere direlýän şpil
Simleri: 4 sim; Do–Sol–Re–La, altdan bir oktawa pes
Perdeleri: Perdesiz; koma aralyklary barmagyň ýeri bilen basylýar
Çalnyşy: Oturyp, dyzlaryň arasynda tutulýar; ýaý ýa-da barmak bilen (pitsikato) çalynýar
Türk sazynda: XX asyryň başynda toparlara girdi; Mesud Jemil onuň görnükli ýerine ýetirijisi^{[1, 2]}

Taryhy

Günbatar sazyndan gelen wiolonçel XX asyryň başynda türk sazynyň toparlaryna girdi. Tanburi Jemil begiň ogly Mesud Jemil ony makam sazynda ussatlyk bilen çalyp, guralyň bu ugurda kabul edilmegine goşant goşdy.

Gurluşy

Skripkanyň uly we pes sesli garyndaşy: güberçek agaç göwre, f görnüşli iki ses deşigi, perdesiz uzyn gapak, gulak gutusy we göwräni ýere daýaýan aşaky taýajyk. Dört simi skripkadan bir oktawa we bir kwinta pes sazlanýar.

Nähili çalynýar

Oturyp, iki dyzyň arasynda tutulýar we ýaý bilen çalynýar; çep eliň barmaklary simi gönüden-göni gapaga basýar. Simleri barmak bilen çekip çalmak (pissikato) hem giňden ýaýran.

Türgenleşende peýdaly

Wiolonçel: taryhy, gurluşy we ses nusgalary Notalar arhiwi: eserleri diňle, bilelikde çal Komma sazlaýjysy Türk Sazynyň Usullary Öwreniş ýoly

Makam sapaklary Hijaz Rast Uşşak Nihawend Hüseýni Segäh

Taslama bellikleri

Ses ulgamy: Arel–Ezgi–Uzdilek perdeleri oktawany 53 deň bölege (Holder kommasy, ≈22,6 sent) bölýän şkalada görkezilýär; bu nazaryýetiň Pifagor perdelerine ýakyn gabat gelýär. Her perde harp ýerine mandal süýşmesini goşmak arkaly hasaplanýar; esasy ses Lýa4 = 440 Hz.
Interwal gysgaltmalary: B = bakiýe (4), S = kiçi müjenneb (5), K = uly müjenneb (8), T = tanini (9), A = artdyrylan sekunda (12–13 komma).
Ses: hakyky kanun ýazgylary perdä görä komma takyklygynda sazlanýar. Sintez tertibinde her hatar biraz tapawutly sazlanan üç sim hökmünde döredilýär.
Mandallar: adatça perde boýunça sazlama ulanylýar; islendik hatary aýratyn sazlap bolýar. Makamlaryň taýýar sazlamalary perde boýunça.
Belli çäklendirmeler: perde atlary Rast (Sol) esasynda; makamlaryň taýýar sazlamalary hünärmen barlagyna garaşýar.

Wiolonçel barada köp soralýan soraglar

Wirtual wiolonçeli nähili çalmaly?

Hakyky görnüşde wiolonçeliň grifi ekrana çykýar, perdeler simleriň üstünde barmak ýerleri hökmünde bellenýär. Degip, basyp ýa-da barmagyňy süýşürip çalýarsyň; klawiaturada A–K birinji oktawany, Q–U ikinji oktawany çalýar. Telefonda ekrany gapdala öwürmek ýa-da doly ekrana geçmek guraly ulaldýar; «Görnüş» menýusyndan sada düwmelere hem geçip bilersiň.

Wirtual wiolonçelde makam perdeleri nähili çalynýar?

Makam zolagyndan bir makam saýla: onuň gammasy tonikasyndan başlap iki oktawa boýunça koma bahalary bilen düzülýär. Pes ses gerimi makamlaryň tonika we dominanta perdelerini çuň tembr bilen eşitmäge mümkinçilik berýär. Hakyky wiolonçelde barmak bilen tapylýan aralyk perdeleri wirtual wiolonçel göni berýär; tonika we dominanta perdeleri reňk bilen bellenýär.

Wirtual wiolonçeliň ýazgylary nireden?

Sesler University of Iowa Elektron saz studiýalarynyň Musical Instrument Samples arhiwindäki wiolonçel ýazgylarydyr (Lawrence Fritts; çäklendirmesiz ulanmaga rugsat). Her perde iň ýakyn nota ýazgysyndan koma takyklygynda sazlanýar. Ýazgylar ýüklenýänçä sintez ses eşidilýär; «Sintez» saýlawy bilen döredilen sese hem geçip bilersiň.

Wirtual wiolonçel bilen bir eseri nähili öwrenmeli?

Eser sahypasynda «Eseri öwren» bölümindäki «Özüň çal» ädiminde wiolonçeli saýlap, «Başla» düwmesine deg; wirtual wiolonçel eseriň makamy bilen açylýar. Heňi bir oktawa pesden yzarlamaga synanyşmak wiolonçeliň ansamblda ýerine ýetirýän wezipesini tanamagyň gowy ýoludyr.

Çeşmeler

Wikipedia
TDV İslâm Ansiklopedisi