Nazaryýat

Ses ulgamy (ses düzeni)

Ses düzeni

Bir saz däbinde oktawanyň içindäki perdeleriň sanyny we ýerini kesgitleýän ulgam; sazlaýyş ulgamy hem diýilýär. Makam sazynyň taryhynda Sefiýeddin Urmewiniň 17 perdeli ulgamy, Pifagor gatnaşyklaryna esaslanýan 24 perdeli Arel-Ezgi-Uzdilek ulgamy, oktawany 53 deň koma bölmek we häzirki kanun mandallarynyň esaslanýan 72 deň bölünişigi (ýarym tona alty mandal) ulanylypdyr ýa-da teklip edilipdir; Günbatar pianinosy oktawany 12 deň ýarym tona bölýär. Bu saýtda notalar AEÜ bilen ýazylýar we 53 deň koma bilen ýaňlanýar; kanun deslapky ýagdaýda 72 deň bölünişik bilen sazlanýar.

Degişli: Komma Holder koması Arel-Ezgi-Uzdilek ulgamy Perde Kanun saz

Beýleki adalgalar: Nazaryýat

Ara perde Interwal Dik Gamma Çeýe perde (esnek perde)Holder koması Kaba Komma Musiki Nagme Nazaryýat Nim Oktawa Perde Pifagor koması Esasy perde Tiz

Ähli adalgalar

Çeşmeler

Kesgitlemeler TDV İslam Ensiklopediýasy, Ýylmaz Öztunanyň Türk Musikisi Ensiklopedik Sözlügi we Wikipediýa ýaly çeşmelerden peýdalanyp öz jümlelerimiz bilen ýazyldy; perde we interwal bahalary Arel-Ezgi-Uzdilek ulgamyna görädir. Mazmun heniz hünärmen tarapyndan barlanmady; ýalňyşlyk görseň bize ýaz.

TDV İslâm Ansiklopedisi

Yılmaz Öztuna, Türk Musikisi: Akademik Klasik Türk San'at Musikisi'nin Ansiklopedik Sözlüğü, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1990.

H. Sadettin Arel, Türk Mûsikîsi Nazariyatı Dersleri (haz. Onur Akdoğu), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1991.

Vikipedi, “Türk müziği” maddesi.