اصول
آزاد (سربست)
Serbest
صفتی برای آثار یا بخش‌هایی که بی‌آنکه به اصولی معیّن بسته باشند، بی‌وزن اجرا می‌شوند؛ تقسیم و غزل از این گونه‌اند. در آرشیو بخشی از معراجیهٔ صبای نائی عثمان دده بی‌اصول آمده است.
اصطلاحات دیگر در اصول
آغیر آقساقآغیر آقساق سماعیآغیر چنبرآغیر دویکآغیر اوفرآغیر سنگین سماعیآقساقآقساق سماعیاوفر آقساق سماعیآیدیندور روان آییندور روان بکتاشیرقصان بکتاشیرقص بکتاشیبرافشاناصول بزرگجنگ حربی (Ceng-i Harbî)جورجوناچنبرچفته دویکچفته صوفیانضربضرب فتحاصول ضرب (Darb)ضربیندور هندیدور کبیردور رواندور روان هندیدور توراندولاباوفر دوراکدومدویکاوفراوسطفاختهفرعفرع مخمّسفرنگی فرعفرنگچینخفیفحاویهزج (Hezeç)ایراقساقایکیز آقساقجورجونای بستهکاتیکوفتیکهاصول کوچکلنگ فاختهاوفر مولویمخمّسنیم سوفیان مرکب (Mürekkep Nîm Sofyan)سماعی مرکب (Mürekkep Semâî)صوفیان مرکّبمثمّننیم برافشاننیم چنبر (Nîm Çenber)نیم دورنیم اوسطنیم خفیفنیم ثقیلنیم صوفیاناویناکآقساق رقصرملثقیلسماعیسنگین سماعیصوفیاندور روان شارکیتکتک وروش (Tek Vuruş)تکاترک آقساغیضرب ترکترکمناصولزدن اصولولولهضربهیوروک سماعیزنجیر