Asosiy mazmunga oʻtish
Miras-ı Saz

Maqom musiqasi vositalari

Maqom musiqasini mashq qilayotganda foydali boʻladigan bepul vositalar: ritm, sozlash, parda va maqom hisoblari, chop etiladigan nota qogʻozi.

Ritm

MetronomMayatnik va yukchali klassik metronom; o‘lchov, urg‘u va bo‘linishni tanlang.Ilova Turk musiqasi usullariUsullarni kudümda tinglang: zarblar chaluvchi nigohida jonlanadi; düm o‘ng qo‘l bilan katta kudümga, tek chap qo‘l bilan kichigiga.Ilova Mashq hamrohligiMaqomning tonikasida burdon va tanlagan usuling birga: mashq qilayotganda hamrohlik.Ilova Usul oqimiUsullarni tartib bilan qoʻy va har birini xohlagancha davra chal: fasl va peshrav mashqi uchun.Ilova Usul urish mashqiUsulni düm va tek maydonlariga urib chal; vaqt aniqliging millisekundlarda oʻlchanadi.Ilova

Sozlash va ovoz

Komma tyuneri (sozlagich)Mikrofon orqali tinglaydi; eng yaqin pardani va necha kommaga chetlanganini koʻrsatadi.Ilova Burdon ovoziTanlagan pardangdagi uzluksiz ovoz: tonika tovushini qulogʻingda ushlab turish uchun.Ilova Intonatsiya ko‘zgusiChalayotganingda tovushlaringni maqom pardalari bilan solishtiradi; necha komma og‘ganingni ko‘rsatadi.Ilova Meşk vositasiYozuvni balandligini buzmay sekinlashtir, qiyin jumlani aylanaga ol, ohangini sur.Ilova

Parda va maqom

Parda topuvchiParda nomi, komma joylashuvi, chastotasi, Gʻarb notasi va AEÜ alteratsiyasi.Ilova Interval kalkulyatoriIkki parda orasida necha komma bor, nomi nima (bakiye, tanini, toza kvarta…), qanday eshitiladi.Ilova Cheshni topuvchiKetma-ket pardalar tanla; qaysi tetraxord yoki pentaxord ekanini va uni oʻz ichiga olgan maqomlarni top.Ilova Maqom tovushqatoriMaqomning tovushqatori notada: parda nomlari, intervallar, tonika, dominanta va qonun mandallari.Ilova 53 komma doirasiOktavaning 53 kommasi bir doirada: pardalarni tingla, maqomlarning tovushqatorini koʻr.Ilova Ko‘chirish vositasi (göçürme)Maqomni boshqa pardaga ko‘chiradi: yangi pardalar, alteratsiya belgilari, kalit belgilari va qonun mandallari.Ilova Parda bog‘i hisoblagichiTor uzunligiga ko‘ra parda bog‘larining xarrakdan masofasi (mm): AEÜ, bir maqom yoki teng 12.Ilova Tovush tizimlariMaqom pardalari Urmaviyning 17 tovushida, AEÜ'da, 53, 72 va 12 teng boʻlakda: sent jadvali, tinglash va «Qaysi sozlash?» testi.Ilova Maqom topgichChaling yoki kuylang; kuy qaysi maqomda ekanini va uning qarorini taxmin qiladi.Ilova Sen qaysi maqomsan?Yetti bosqichda yoqqan kuyni tanla; qulogʻingga eng yaqin maqomni top.Ilova

Manbalar

Interval namunalariHar bir interval uchun shu interval bilan boshlanadigan asarlar: ochilishini tingla, quloqni oʻrgat.Ilova Kuy qidirish: bu kuy qaysi asarda?Bir necha nota chaling; kuy uchraydigan asarlarni arxivdan toping.Ilova Nota yozgichParda nomlari bilan nota yozing; AEÜ belgilari bilan chiziladi; tinglang, yuklab oling, chop eting.Ilova Nota qogʻoziChop etiladigan boʻsh qatorli sahifa (A4) va AEÜ alteratsiya jadvali.Ilova LugʻatMaqom musiqasi atamalari qisqa taʼriflar va ovoz namunalari bilan.Ilova

Ilova sifatida yuklab olish

Har bir vosita va virtual cholgʻuni telefon yoki kompyuterga alohida ilova sifatida oʻrnatish mumkin. Kerakli ilova yonidagi «Oʻrnatish»ni bosing, ochilgan sahifada «Ilovani yuklab olish»ni bosing. Bepul.

Koʻp beriladigan savollar

Usul nima, uning metronomdan farqi nimada?

Usul turk musiqasida zarblar düm (past va kuchli) va tek (baland va yengil) sifatida muayyan qolip bilan tartiblangan ritm tuzilishidir. Aksak usullarda (masalan 7/8 yoki 9/8) zarblar teng uzunlikda emas. Metronom har zarbni bir xil chiqillash bilan beradi; Turk musiqasi usullari vositasi tanlagan usulingizni düm va tek zarblari bilan kudüm, bendir, doira, darbuka yoki do‘lda chaladi.

Komma tyuneridan qanday foydalaniladi?

Mikrofonni yoq va sozingdan bitta tovush chal. Tyuner tovush chastotasini oʻlchaydi, 53 kommalik tizimdagi eng yaqin pardani va tovush oʻsha pardadan necha komma past yoki baland ekanini koʻrsatadi. Tayanch Lya chastotasini (odatiy qiymati 440 Hz) oʻzgartirishing mumkin. Mikrofon ovozi faqat brauzeringda qayta ishlanadi, hech qayerga yuborilmaydi.

Cheshni topuvchi maqomni nimaga qarab tavsiya qiladi?

Tanlagan pardalaringning intervallarini komma sifatida hisoblaydi va Arel-Ezgi-Uzdilek nazariyasidagi tetraxord va pentaxordlar (Rost, Ushshoq, Buselik, Kurdiy, Hijoz, Chorgoh…) bilan taqqoslaydi. Soʻngra saytdagi maqomlarning tovushqatorlarida shu pardalar aynan oʻtgan maqomlarni, keyin xuddi shu turni boshqa pardada oʻz ichiga olgan maqomlarni roʻyxatlaydi.

Nota yozgich bilan qanday belgilarni yoza olaman?

Parda nomlari yoki harflar bilan (la, si-5, do+4) yozasan; AEÜ belgilari, butundan 64-likkacha cho‘zimlar, nuqta va qo‘sh nuqta, liga, triol, forshlag, fermata, takror, 1- va 2-volta, bo‘lim yozuvi (Hâne, Teslim), segno va coda qo‘llab-quvvatlanadi. Maqom tanlanganda kalit belgilari yoziladi. Tinglash va MusicXML, SVG yoki PDF shaklida yuklab olish mumkin.

Maqom topgich maqomni qanday taniydi va qanchalik ishonchli?

Kuy pardalari mikrofondan yoki ovoz faylidan o‘lchanib, taqsimoti ustozlar ijrosidan olingan 20 maqom taqsimoti bilan solishtiriladi. To‘liq yozuvda maqom taxminan uchdan ikki holda, dastlabki uchtada 88% to‘g‘ri; qisqa parchalarda ko‘rsatkich past. Namunasi yo‘q maqomlar eng yaqiniga o‘xshatiladi, natijani taklif sifatida qabul qil.

Burdon ovozi nima uchun kerak?

Burdon (dem) — mashq paytida uzluksiz eshitilib turadigan barqaror tovush. Maqomning tonika pardasida burdon yangrab turganda tovushqatorni chalish har bir pardaning tonikaga nisbatan intervalini eshitishni va pardalarni toʻgʻri bosishni (intonatsiyani) rivojlantiradi.

Vositalar pullikmi, oʻrnatish kerakmi?

Yoʻq. Barcha vositalar brauzerda bepul ishlaydi, hisob ochish shart emas. Istasang, saytni telefoningga ilova sifatida qoʻshib, internetsiz ham ochishing mumkin.

Parda nomlari va alteratsiyalar qaysi tizimga koʻra?

Barcha vositalar oktavani 53 kommaga boʻluvchi Arel-Ezgi-Uzdilek (AEÜ) tizimidan foydalanadi: bakiye 4, kichik mujenneb 5, katta mujenneb 8, tanini 9 komma. Parda nomlari Rost pardasi Sol deb qabul qilingan holda beriladi; notalar anʼanaga koʻra ovozning bir oktava yuqorisida yoziladi.

Kuy qaysi asarda borligini qanday topaman?

Kuy qidirish vositasida (Bu kuy qaysi asarda?) xayolingdagi kuyni parda klaviaturasida chal. Qidiruv pardalarning oʻziga emas, oraliqlariga qaraydi, shuning uchun qaysi pardadan boshlashing muhim emas; nota arxividagi asarlar eng uzun moslik boʻyicha tartiblanadi. Interval namunalari esa har bir intervalni oʻsha interval bilan boshlanadigan asarlar orqali eshittiradi.