Nazariyot

Tovush tizimi (ses düzeni)

Ses düzeni

Musiqa an’anasida oktava ichidagi pardalar soni va o‘rnini belgilaydigan tizim; sozlash tizimi ham deyiladi. Maqom musiqasi tarixida Safiyuddin Urmaviyning 17 pardali tizimi, Pifagor nisbatlariga asoslangan 24 pardali Arel-Ezgi-Uzdilek tizimi, oktavani 53 teng kommaga bo‘lish va hozirgi qonun mandallari asoslangan 72 teng bo‘linish (yarim tonga oltita mandal) qo‘llangan yoki taklif qilingan; G‘arb fortepianosi oktavani 12 teng yarim tonga bo‘ladi. Ushbu saytda notalar AEÜ bo‘yicha yoziladi va 53 teng kommada yangraydi; qonun odatiy holatda 72 teng bo‘linishda sozlanadi.

Bogʻliq: Komma Holder kommasi Arel-Ezgi-Uzdilek tizimi Parda Qonun cholgʻu

Boshqa atamalar: Nazariyot

Oraliq parda Interval Dik Tovushqator Egiluvchan parda (esnek perde)Holder kommasi Kaba Komma Musiqa Nagʻma Nazariyot Nim Oktava Parda Pifagor kommasi Toʻliq parda Tiz

Barcha atamalar

Manbalar

Taʼriflar TDV Islom Ensiklopediyasi, Yilmaz Oʻztunaning Turk Musiqisi Ensiklopedik Lugʻati va Vikipediya kabi manbalardan foydalanib oʻz jumlalarimiz bilan yozildi; parda va interval qiymatlari Arel-Ezgi-Uzdilek tizimiga koʻra berilgan. Mazmun hali mutaxassis tomonidan koʻrib chiqilmagan; xato koʻrsangiz bizga yozing.

TDV İslâm Ansiklopedisi

Yılmaz Öztuna, Türk Musikisi: Akademik Klasik Türk San'at Musikisi'nin Ansiklopedik Sözlüğü, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1990.

H. Sadettin Arel, Türk Mûsikîsi Nazariyatı Dersleri (haz. Onur Akdoğu), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1991.

Vikipedi, “Türk müziği” maddesi.