Μετάβαση στο περιεχόμενο
Miras-ı Saz

Παίξε Πολίτικη λύρα online

Αχλαδόσχημο τρίχορδο όργανο με δοξάρι, που κρατιέται όρθιο πάνω στο γόνατο· είναι γνωστό και ως κεμεντζές της Πόλης.

Dizi

Στο πληκτρολόγιο, τα πλήκτρα A S D F G H J K παίζουν τους οκτώ φθόγγους της κλίμακας.

Δεχόμαστε προτάσεις.

Γύρνα το κινητό οριζόντια ή πέρνα σε πλήρη οθόνη για να δεις το όργανο μεγαλύτερο.

Τονική (καράρ) Δεσπόζουσα (γκιουτσλού) Σειρά με δική της ρύθμιση μανταλιού

Πληκτρολόγιο: τα βέλη πάνω και κάτω επιλέγουν σειρά, το Space ή το Enter την παίζει, το συν και το πλην μετακινούν κατά ένα κόμμα το μαντάλι της επιλεγμένης σειράς.

Άγγιξε ή σύρε στη δεξιά πλευρά· αγγίζοντας τις ετικέτες στα αριστερά επιλέγεις σειρά. Δεν ακούγεται ήχος στο iPhone; Απενεργοποίησε τη σίγαση.

Μαντάλια

Χαμήλωσε ή ανέβασε κάθε φθόγγο κόμμα προς κόμμα με τα μαντάλια. Η ρύθμιση εφαρμόζεται σε όλες τις σειρές που δεν έχουν δική τους ρύθμιση.

Μαντάλι σειράς

Ρύθμισε μία μόνο σειρά χορδών ανεξάρτητα από τη ρύθμιση φθόγγων. Οι σειρές που δεν ρυθμίζεις ακολουθούν τη ρύθμιση φθόγγων.

Σχετικά με: Πολίτικη λύρα

Με λίγα λόγια

  • Οικογένεια: Έγχορδο με δοξάρι, χωρίς τάστα (οικογένεια της λύρας)
  • Προέλευση: Από τη βυζαντινή λύρα· τον 19ο αιώνα έγινε το κύριο έγχορδο με δοξάρι της οθωμανικής λόγιας μουσικής
  • Σώμα και υλικά: Αχλαδόσχημο σώμα σκαλισμένο από ένα κομμάτι ξύλο· δύο ηχητικές οπές σε σχήμα D
  • Διαστάσεις: Μήκος περίπου 40–41 cm, πλάτος 14–15 cm· ελεύθερο μήκος χορδής 25,5–26 cm
  • Χορδές και κούρδισμα: Τρεις χορδές (έντερο, η μπάσα περιελιγμένη)· yegâh, rast, nevâ
  • Τεχνική: Κρατιέται όρθια στο γόνατο· οι χορδές αγγίζονται πλάγια με τη ρίζα των νυχιών
  • Άλλες ονομασίες: Armudî kemençe, κεμεντζές της Πόλης, Πολίτικη λύρα
  • 16ος–17ος αιώνας: Το όνομα κεμεντζές εμφανίζεται στο İşaretname του Ρεβανί· ο κεμεντζές που περιγράφει ο Εβλιγιά Τσελεμπή είχε τρεις ή τέσσερις χορδές και παιζόταν στο γόνατο, με τα νύχια να αγγίζουν τις χορδές[1, 2, 3]

Για αρχή: είδη, διαστάσεις, κούρδισμα

  • Διαστάσεις: Έχει μήκος 40–41 cm και πλάτος 14–15 cm· το μήκος της χορδής που πάλλεται είναι περίπου 26 cm.
  • Κούρδισμα: Οι τρεις χορδές κουρδίζονται στους φθόγγους γιεγκιάχ (χαμηλό Ρε), ραστ (Σολ) και νεβά (Ρε).
  • Παίξιμο: Οι φθόγγοι βρίσκονται αγγίζοντας τις χορδές από το πλάι με τα νύχια· το δοξάρι κρατιέται με την παλάμη προς τα πάνω.
  • Διαφορά από την ποντιακή λύρα: Η ποντιακή λύρα (κεμεντζέ της Μαύρης Θάλασσας) έχει μήκος 56 cm, οι χορδές της κουρδίζονται σε Μι, Λα, Ρε και πατιούνται με τις άκρες των δαχτύλων.[1]

Ιστορία

Λέγεται και αρμουντί κεμεντζέ (αχλαδόσχημη λύρα)· παίζεται στην Κωνσταντινούπολη από τον 17ο αιώνα και τον 19ο αιώνα έγινε το κύριο δοξαρωτό όργανο της κλασικής τουρκικής μουσικής. Δεξιοτέχνες όπως ο Βασιλάκης Εφέντης και ο Ταμπουρί Τζεμίλ Μπέης τη μετέτρεψαν σε μεγάλη παράδοση εκτέλεσης.

Κατασκευή

Αποτελείται από μικρό αχλαδόσχημο σκάφος, κοντό λαιμό και τρεις χορδές· στο σκάφος υπάρχουν δύο ηχεία σε σχήμα μισοφέγγαρου.

Πώς παίζεται

Κρατιέται κάθετα στο γόνατο και παίζεται με δοξάρι· ο ήχος παράγεται καθώς η βάση των νυχιών αγγίζει την πλευρά της χορδής, γι' αυτό είναι δυνατά πολύ λεπτά διαστήματα και γλιστρήματα.

Χρήσιμα στη μελέτη

Σημειώσεις έργου
  • Ηχητικό σύστημα: οι φθόγγοι Arel-Ezgi-Uzdilek παριστάνονται σε μια κλίμακα που διαιρεί την οκτάβα σε 53 ίσα μέρη (κόμμα του Holder, ≈22,6 σεντ), στενή προσέγγιση των πυθαγόρειων φθόγγων της θεωρίας. Κάθε φθόγγος υπολογίζεται ως η θέση του γράμματος συν τη μετατόπιση του μανταλιού· αναφορά Λα4 = 440 Hz.
  • Συντομογραφίες διαστημάτων: B = μπακιγιέ (4), S = κιουτσούκ μουτζενέμπ (5), K = μπουγιούκ μουτζενέμπ (8), T = τανινί (9), A = αυξημένη δευτέρα (12–13 κόμματα).
  • Ήχος: πραγματικές ηχογραφήσεις κανονακιού, κουρδισμένες με ακρίβεια κόμματος ανάλογα με τον φθόγγο. Με την επιλογή σύνθεσης, κάθε σειρά παράγεται ως τρεις χορδές ελαφρώς διαφορετικά κουρδισμένες.
  • Μαντάλια: προεπιλογή είναι η ρύθμιση ανά φθόγγο· όποια σειρά θέλεις μπορεί επιπλέον να ρυθμιστεί χωριστά. Οι προρυθμίσεις των μακάμ είναι ανά φθόγγο.
  • Γνωστοί περιορισμοί: τα ονόματα των φθόγγων έχουν ως αναφορά το Ραστ (Σολ)· οι προρυθμίσεις των μακάμ αναμένουν επαλήθευση από ειδικούς.

Συχνές ερωτήσεις: Πολίτικη λύρα

Πώς παίζω την εικονική λύρα;

Στη ρεαλιστική προβολή η λύρα στέκεται όρθια και οι φθόγγοι σημειώνονται ως θέσεις δαχτύλων πάνω στις χορδές· παίζεις αγγίζοντας, κάνοντας κλικ ή σέρνοντας το δάχτυλο. Στο πληκτρολόγιο τα A–K δίνουν την πρώτη οκτάβα και τα Q–U τη δεύτερη. Από το μενού «Προβολή» μπορείς να περάσεις σε απλή σειρά πλήκτρων, και στο τηλέφωνο να μεγαλώσεις το όργανο γυρίζοντας την οθόνη οριζόντια ή με πλήρη οθόνη.

Πώς παίζονται τα μακάμ στην εικονική λύρα;

Στην πραγματική λύρα ο εκτελεστής βρίσκει τα κόμματα με το νύχι, μετακινώντας τη θέση του δαχτύλου χιλιοστό προς χιλιοστό. Στην εικονική λύρα αρκεί να διαλέξεις ένα μακάμ από τη λωρίδα μακάμ: οι φθόγγοι απλώνονται με τις τιμές κόμματος του μακάμ σε δύο οκτάβες, ξεκινώντας από την τονική. Η τονική και η δεσπόζουσα σημειώνονται με χρώμα· έτσι μπορείς να συγκρίνεις με το αυτί τις κλίμακες των μακάμ, από το Ουσάκ ως το Χουζάμ.

Από ποιον είναι ο ήχος της εικονικής λύρας;

Οι ήχοι κόπηκαν ένας ένας από την ηχογράφηση «Scale of Ussak Makam» που μοιράστηκε ο Ajay Srinivasamurthy στο Freesound για το πρόγραμμα CompMusic και έπαιξε στη λύρα η Νεβά Γκιουναϊντίν (CC BY 4.0). Κάθε φθόγγος ρυθμίζεται από την πλησιέστερη ηχογράφηση με ακρίβεια κόμματος. Μέχρι να φορτώσουν οι ηχογραφήσεις ακούγεται ήχος σύνθεσης· μπορείς επίσης να περάσεις στην επιλογή «Σύνθεση».

Πώς μελετώ ένα έργο στην εικονική λύρα;

Άνοιξε ένα πεσρέβ ή ένα τραγούδι στο αρχείο παρτιτούρων και διάλεξε τη λύρα στο βήμα «Παίξε το εσύ» της ενότητας «Μάθε το έργο»· η εικονική λύρα ανοίγει με το μακάμ του έργου. Αν ακούσεις το έργο σε αργό τέμπο και βρεις τους φθόγγους φράση προς φράση στην εικονική λύρα, προετοιμάζεις το αυτί πριν περάσεις στο πραγματικό όργανο.

Πηγές

  1. TDV İslâm Ansiklopedisi
  2. Wikipedia
  3. ozanyarman.com