Γλωσσάρι μουσικής μακάμ

Ενδιάμεσος φθόγγος 4 κόμματα (μπακιγιέ) πάνω από το Χουσεϊνί· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Φα χωρίς αλλοίωση. Χρησιμοποιείται συχνά αντί για το Εβίτς στην κάθοδο των μακάμ της οικογένειας Ραστ και Ουσάκ.

Σχετικά: Ατζέμ-ασιράνΕβίτςΑτζεμασιράν μακάμ

Η βαριά οκτάβα του φθόγγου Ατζέμ· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Φα. Είναι ο φθόγγος καράρ του μακάμ Ατζεμασιράν.

Σχετικά: ΑτζέμΙράκΑτζεμασιράν μακάμ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ατζέμ-ασιράν (Φα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Θεωρείται σαν η κλίμακα Τσαργκιάχ μεταφερμένη στον φθόγγο Ατζέμ-ασιράν.

Σχετικά: Ατζεμασιράν μακάμΑτζέμ-ασιράνΤετράχορδο Τσαργκιάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα Ατζέμ και Μπουσελίκ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Ατζεμμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΜπουσελίκΑτζέμΝτουγκάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ, που συνδυάζει τα χρώματα Ατζέμ και Κιουρντί. Στην οξεία περιοχή γίνεται αισθητή η βαρύτητα του φθόγγου Ατζέμ.

Σχετικά: Ατζεμκιουρντί μακάμΚιουρντί μακάμΑτζέμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Ο οπλισμός του δεν έχει αλλοιώσεις· το όνομά του συνδυάζει τον φθόγγο Ατζέμ με τη λέξη «ταράμπ» (χαρά, έκσταση).

Σχετικά: Ατζεμταράμπ μακάμΣύνθετο μακάμΧουσεϊνί-ασιράνΝτουγκάχΑτζέμ

Περσικής προέλευσης λέξη που σημαίνει «αρχή». Χρησιμοποιείται για το εναρκτήριο τμήμα ενός τακσίμ ή έργου και είναι κοντά στο γκιριζγκάχ· σε ορισμένες παλαιότερες πηγές δηλώνει και τον φθόγγο ή την περιοχή από όπου ξεκινά ο σεγίρ ενός μακάμ.

Σχετικά: ΓκιριζγκάχΤακσίμΣεγίρ

Μορφή του ουσούλ Ακσάκ κατά μία μερτεμπέ πιο αργή, γραμμένη σε 9/4· έχει εννέα χρόνους και έξι χτυπήματα. Χρησιμοποιείται κυρίως σε σαρκί του φασίλ, καθώς και σε ορισμένα ιλαχί, τουρκού και αργούς χορευτικούς σκοπούς· τα έργα συνήθως αρχίζουν με παύση.^[1]

Σχετικά: Αγκίρ ακσάκ μετρονόμοςΑκσάκΣαρκί

Μορφή του ουσούλ Ακσάκ Σεμαΐ κατά μία μερτεμπέ πιο αργή, γραμμένη σε 10/4· έχει δέκα χρόνους και έξι χτυπήματα. Χρησιμοποιείται σε έργα της φόρμας αγκίρ σεμαΐ, καθώς και σε σαρκί και ιλαχί· λόγω του μέτρου του στίχου, τα έργα συνήθως αρχίζουν με παύση ή με «âh».^[2]

Σχετικά: Αγιρ Ακσακσεμαι μετρονόμοςΑκσάκ ΣεμαΐΑγκίρ σεμαΐ

Η τρίτη μερτεμπέ του ουσούλ Τσενμπέρ, γραμμένη σε 24/2· έχει είκοσι τέσσερις χρόνους. Λόγω της βαρύτητάς της χρησιμοποιείται κυρίως στα πρώτα μπεστέ· συνηθίζεται τα μπεστέ αυτά να αρχίζουν με ένα τερεννούμ «âh» διάρκειας δύο ή δυόμισι χρόνων.^[3]

Σχετικά: Αγιρτσενμπερ μετρονόμοςΤσενμπέρΜπεστέ

Η δεύτερη μερτεμπέ του ουσούλ Ντουγιέκ, γραμμένη σε 8/4· έχει οκτώ χρόνους και πέντε χτυπήματα. Χρησιμοποιείται σε πεσρέφ, κιάρ, μπεστέ και σαρκί, καθώς και στις τελετουργίες Μεβλεβί (ιδίως στο 1ο και στο 3ο σελάμ), σε τεβσίχ και ιλαχί.^[4]

Σχετικά: Αγκίρ ντουγιέκ μετρονόμοςΝτουγιέκΠεσρέφ

Η δεύτερη μερτεμπέ του ουσούλ Εβφέρ, γραμμένη σε 9/4· επειδή είναι σχεδόν αμετάβλητα το ουσούλ των δεύτερων σελάμ στις τελετουργίες Μεβλεβί, λέγεται και Μεβλεβί Εβφερί. Τα περισσότερα παραδείγματα του αρχείου είναι κιουπέ του Ahmed Avni Konuk.^[5]

Σχετικά: Αγιρεβφερ μετρονόμοςΕβφέρΜεβλεβί Εβφερί

Φωνητικό έργο σε ουσούλ Ακσάκ Σεμαΐ ή Αγκίρ Ακσάκ Σεμαΐ· στο κλασικό φασίλ τραγουδιέται μετά τα μπεστέ.

Σχετικά: Ακσάκ ΣεμαΐΓιουρούκ σεμαΐΦασίλΈργα Αγκίρ σεμαΐ στο αρχείο παρτιτούρων

Η πιο αργή μερτεμπέ του ουσούλ Σενγκίν Σεμαΐ, γραμμένη σε 6/2· έχει έξι χρόνους και πέντε χτυπήματα. Χρησιμοποιείται στα αγκίρ σεμαΐ του κλασικού φασίλ, στα τρίτα σελάμ των τελετουργιών Μεβλεβί και στα ιλαχί.^[6]

Σχετικά: Αγιρσενγκινσεμαι μετρονόμοςΣενγκίν ΣεμαΐΑγκίρ σεμαΐ

Ο ιδιαίτερος τρόπος τραγουδιού και παιξίματος μιας περιοχής, μιας σχολής ή ενός ερμηνευτή· χρησιμοποιείται ιδιαίτερα στη λαϊκή μουσική για το τοπικό ύφος (π.χ. «αγίζ της Ουρφά»).

Σχετικά: ΤαβίρΤουρκού

Το επίπεδο κουρδίσματος οργάνων και φωνών· καθορίζει σε ποιο πραγματικό ύψος θα ακουστεί ο φθόγγος Ραστ, που γράφεται ως Σολ. Τα ονόματα των αχένκ προέρχονται από τα μήκη των νέι: μπολαχένκ, κιζ, μανσούρ, σαχ κ.ά.

Σχετικά: ΜπολαχένκΑχένκ ΚιζΜανσούρΑχένκ ΣαχΝέι

Φορητό όργανο με πλήκτρα ή κουμπιά, που ηχεί όταν ο αέρας από τη φυσούνα θέτει σε παλμό μεταλλικά γλωσσίδια. Είναι αγαπητό στη λαϊκή και ψυχαγωγική μουσική της Τουρκίας και των Βαλκανίων.

Σχετικά: Ακορντεόν όργανοΤουρκούΧορευτικός σκοπός

Ουσούλ 9/8· αναγνωρίζεται από την άνιση (ακσάκ, «κουτσό») ομαδοποίηση των χρόνων του και είναι πολύ διαδεδομένο σε σαρκί και χορευτικές μελωδίες. Η πιο αργή μορφή του, 9/4, λέγεται Αγκίρ Ακσάκ.

Σχετικά: Ακσάκ μετρονόμοςΑγκίρ ακσάκ μετρονόμοςΤουρκ Ακσαγί

Ουσούλ 10/8· τα πρώτα τρία χάνε και το τεσλίμ των σαζ σεμαΐσι, καθώς και τα αγκίρ σεμαΐ, είναι σε αυτό το ουσούλ. Η πιο αργή μορφή του, 10/4, λέγεται Αγκίρ Ακσάκ Σεμαΐ.

Σχετικά: Ακσακσεμαι μετρονόμοςΑγιρ Ακσακσεμαι μετρονόμοςΣαζ σεμαΐσιΑγκίρ σεμαΐ

Ουσούλ δέκα χρόνων, γραμμένο σε 10/8 και συγγενές με το Ακσάκ Σεμαΐ· ο Ekrem Karadeniz το δίνει με τα χτυπήματα ντουμ, τεκκά, ντουμ, τεκ, τεκ. Το ουσούλ δέκα χρόνων που χρησιμοποιούσε ο Kantemir με το όνομα «σεμαΐ» είναι σήμερα γνωστό και με αυτό το όνομα.^[7]

Σχετικά: Ακσακσεμαι Εβφερι μετρονόμοςΑκσάκ Σεμαΐ

Αράχνη (αραβικά). Στην κλασική ποίηση η αράχνη και ο ιστός της είναι από τις εικόνες της παροδικότητας και της ευθραυστότητας του κόσμου· στο δίστιχο που αποδίδεται στον Ταμπουρί Τζεμίλ Μπέη χρησιμοποιείται για τη νεκρή αράχνη.

Σχετικά: Örümcek (Tanbûrî Cemil Bey) ιστορίαΧαμπλ-ι ζερ

Οι φθόγγοι που βρίσκονται ανάμεσα στους κύριους φθόγγους· τέτοιοι είναι οι Κιουρντί, Μπουσελίκ, Χιτζάζ, Χισάρ, Ατζέμ και Μαχούρ. Το χαρακτηριστικό «χρώμα» των μακάμ προκύπτει σε μεγάλο βαθμό από τη χρήση αυτών των φθόγγων.

Σχετικά: Κύριος φθόγγοςΝιμΚιουρντίΧιτζάζ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Νεβά (Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Γκερντανιγιέ (Σολ). Αναγνωρίζεται από το τετράχορδο Χιτζάζ στον φθόγγο Νεβά· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι και Μι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση, Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Αραμπάν μακάμΝεβάΓκερντανιγιέΤετράχορδο ΧιτζάζΜακάμ Μπεγιατί-Αραμπάν

Η διαφορά ύψους ανάμεσα σε δύο φθόγγους. Στη μουσική μακάμ τα διαστήματα ονομάζονται με βάση τον αριθμό των κομμάτων: μπακιγιέ (4), μικρό μουτζενέπ (5), μεγάλο μουτζενέπ (8), τανινί (9) και αρτίκ ικιλί (12–13 κόμματα).

Σχετικά: ΜπακιγιέΜικρό μουτζενέπΜεγάλο μουτζενέπΤανινίΑρτίκ ικιλίΕκπαίδευση ακοής

Στα φωνητικά έργα, η σύντομη μελωδία που παίζουν τα όργανα ανάμεσα σε στίχους ή τμήματα.

Σχετικά: ΝαγμέΣαρκίΓκιριζγκάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Σεγκιάχ (Σι κόμμα ύφεση) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Εξελίσσεται όπως το Μπεγιατί, με το τετράχορδο Μπεγιατί στο Ντουγκάχ και το πεντάχορδο Μπουσελίκ στο Νεβά, και καταλήγει στον φθόγγο Σεγκιάχ.

Σχετικά: Αραζμπάρ μακάμΣύνθετο μακάμΣεγκιάχΜακάμ ΜπεγιατίΝεβά

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Γκερντανιγιέ (Σολ). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα Αραζμπάρ και Μπουσελίκ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι και Μι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Αραζμπαρμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΑραζμπάρΜακάμ ΜπουσελίκΝτουγκάχ

Θεωρία και σύστημα γραφής παρτιτούρας που φέρει τα ονόματα των H. Sadettin Arel, Suphi Ezgi και Salih Murat Uzdilek, διαμορφωμένο στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Σχηματίζει ένα σύστημα 24 φθόγγων βασισμένο σε πυθαγόρειους λόγους· οι φθόγγοι γράφονται σε κλίμακα 53 κομμάτων. Είναι σήμερα το πιο διαδεδομένο σύστημα στην εκπαίδευση. Εν συντομία AEÜ.

Σχετικά: ΚόμμαΑλλοίωσηΘεωρία

Σύμβολο που ανεβάζει (διέζη) ή κατεβάζει (ύφεση) έναν φθόγγο. Στο σύστημα AEÜ οι αλλοιώσεις γράφονται με διαφορετικά σύμβολα ανάλογα με τον αριθμό των κομμάτων που μεταβάλλουν τον φθόγγο.

Σχετικά: Κόμμα ύφεσηΜπακιγιέ ύφεσηΟπλισμόςΣύστημα Arel-Ezgi-Uzdilek

Διάστημα ευρύτερο του τόνου, 12 ή 13 κομμάτων· η σύντμηση είναι Α. Είναι το μεσαίο διάστημα του τετραχόρδου Χιτζάζ και δίνει στα μακάμ το χαρακτηριστικό «χρώμα Χιτζάζ».

Σχετικά: ΔιάστημαΤετράχορδο ΧιτζάζΧιτζάζ μακάμΕκπαίδευση ακοής

Ίχνη, σημάδια, ενδείξεις· πληθυντικός της λέξης eser. Στους στίχους δηλώνει ότι κάτι αρχίζει να φανερώνεται: «bahârın âsârı», τα σημάδια της άνοιξης.

Σχετικά: Geçti o gamlı eyyâm-ı sermâ ιστορίαΠεϊντά ολμάκ

Προσωρινή στάση της μελωδίας σε φθόγγο διαφορετικό από το καράρ· γίνεται στο τέλος μουσικών φράσεων, συνήθως στον φθόγγο γκιουσλού ή σε άλλους σημαντικούς φθόγγους.

Σχετικά: ΚαράρΓκιουσλούΣεγίρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Σεγκιάχ (Σι κόμμα ύφεση). Το όνομά του συνδυάζει το Ασιράν και το Μαγιέ· καταλήγει στη βαριά περιοχή, στον φθόγγο Ασιράν.

Σχετικά: Ασιράν-Μαγιέ μακάμΣύνθετο μακάμΧουσεϊνί-ασιράνΣεγκιάχΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Το όνομά του συνδυάζει το Ασιράν και το Ζεμζεμέ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει μόνο Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ασιράν-Ζεμζεμέ μακάμΣύνθετο μακάμΧουσεϊνί-ασιράνΝτουγκάχΜακάμ Σαμπά-Ζεμζεμέ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Μπουσελίκ (Σι). Ο οπλισμός του δεν έχει αλλοιώσεις· το όνομά του σημαίνει στα περσικά «αυτό που αυξάνει την αγάπη».

Σχετικά: Ασκεφζά μακάμΧουσεϊνί-ασιράνΜπουσελίκΚαράρΓκιουσλού

Άλλο όνομα του Τσιφτέ Σοφιάν, της κάπως γρηγορότερης μορφής του ουσούλ Ακσάκ που παίζεται με τέσσερα χτυπήματα· γράφεται σε 9/8. Τα παραδείγματα του αρχείου είναι σαρκί και κιοτσεκτσέ των Tanbûrî Mustafa Çavuş και Muallim İsmail Hakkı Bey.^[8]

Σχετικά: Τσιφτέ ΣοφιάνΑκσάκΑιντιν μετρονόμος

Όνομα του ουσούλ Ντεβρ-ι Ρεβάν, επειδή χρησιμοποιείται πολύ στις τελετουργίες (αγίν) Μεβλεβί (λέγεται και Μεβλεβί Ντεβρ-ι Ρεβανί)· έχει δεκατέσσερις χρόνους και έξι χτυπήματα. Η μορφή του με βελβελέ χρησιμοποιείται ιδίως στα πρώτα σελάμ των τελετουργιών.^[9]

Σχετικά: Ντεβρ-ι ΡεβάνΑγιν Ντεβρ-ι Ρεβανι μετρονόμοςΤελετουργία Μεβλεβί

Ο χανεντές που τραγουδά την τελετουργία Μεβλεβί.

Σχετικά: Τελετουργία ΜεβλεβίΜουτρίμπΝαατχάν

Το πιο διαδεδομένο έγχορδο όργανο με λαιμό της τουρκικής λαϊκής μουσικής· έχει τρεις ομάδες χορδών και τάστα στον λαιμό, παίζεται με πένα (τεζενέ) ή με τα δάχτυλα (σελπέ).

Σχετικά: Μπαγλαμάς (σάζι) όργανοΤεζενέΔέσιμο τάστουΤουρκού

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Ο οπλισμός του δεν έχει αλλοιώσεις· ανάμεσα στα μακάμ που καταλήγουν στο Ντουγκάχ ξεχωρίζει επειδή χρησιμοποιεί τον φθόγγο Μπουσελίκ (Σι).

Σχετικά: Μπαχρ-ι Ναζίκ μακάμΣύνθετο μακάμΝτουγκάχΝεβάΜπουσελίκ

Διάστημα τεσσάρων κομμάτων· το μικρότερο ημιτόνιο στο σύστημα AEÜ. Το πρώτο διάστημα του τετραχόρδου Κιουρντί (Ντουγκάχ–Κιουρντί) είναι μπακιγιέ· η σύντμηση είναι Β.

Σχετικά: ΔιάστημαΜικρό μουτζενέπΤετράχορδο ΚιουρντίΜπακιγιέ ύφεσηΕκπαίδευση ακοής

Σύμβολο αλλοίωσης της γραφής AEÜ που κατεβάζει τον φθόγγο 5 κόμματα· αφήνει διάστημα μπακιγιέ (4 κόμματα) με τον φθόγγο από κάτω. Ο φθόγγος Κιουρντί (Σι μπακιγιέ ύφεση) γράφεται με αυτό.

Σχετικά: ΜπακιγιέΚιουρντίΜικρό μουτζενέπ ύφεσηΑλλοίωση

Σύμβολο αλλοίωσης της γραφής AEÜ που ανεβάζει τον φθόγγο 4 κόμματα. Οι φθόγγοι Εβίτς (Φα μπακιγιέ διέζη) και Νιμ χιτζάζ (Ντο μπακιγιέ διέζη) γράφονται με αυτό.

Σχετικά: ΜπακιγιέΕβίτςΜικρό μουτζενέπ διέζηΑλλοίωση

Μακάμ του οποίου η κλίμακα σχηματίζεται από την απευθείας ένωση ενός τετραχόρδου και ενός πενταχόρδου και που καταλήγει στον δικό του φθόγγο· τέτοια είναι τα Ραστ, Ουσάκ, Χιτζάζ, Μπουσελίκ, Κιουρντί.

Σχετικά: Σύνθετο μακάμΣεντ μακάμΜακάμ

Επιστόμιο από κέρατο, κόκαλο ή αντίστοιχο υλικό, που στερεώνεται στο άκρο του νέι από όπου φυσά ο εκτελεστής.

Σχετικά: Νέι

Μικρό ουσούλ δεκατριών χρόνων και εννέα χτυπημάτων (13/8), που σχηματίζεται από την ένωση ενός ακσάκ και ενός σοφιάν. Πήρε αυτό το όνομα επειδή χρησιμοποιείται κυρίως στη μουσική των Μπεκτασήδων και στα νεφές τους· απαντά και σε ορισμένα τουρκού.^[10]

Σχετικά: Μπεκτασι Ντεβρ-ι Ρεβανι μετρονόμοςΝεφέςΑκσάκ

Ουσούλ δεκαπέντε χρόνων (15/8), χαρακτηριστικό των νεφές των Μπεκτασήδων· τα ισχυρά του χτυπήματα πέφτουν στον 1ο, 6ο και 11ο χρόνο, ενώ στο κλασικό Ρακσάν στον 1ο, 4ο και 9ο. Απαντά επίσης στη μουσική των άσικ της Ανατολίας και της Ρούμελης.^[11]

Σχετικά: ΝεφέςΜπεκτασί Ρακσί

Ουσούλ δεκαέξι χρόνων (16/8) που χρησιμοποιείται στα νεφές των Μπεκτασήδων· ο Ekrem Karadeniz το δίνει με τα χτυπήματα ντουμ, ντουμ, τεκ, ντουμ, τεκ, ντουμ, τεκ. Το παράδειγμα του αρχείου είναι το νεφές «Önüme bir cebel düştü», στο ουσούλ του οποίου έδωσε αυτό το όνομα η Tasnif Heyeti (Επιτροπή Ταξινόμησης).^[12]

Σχετικά: Μπεκτασι Ρακσι μετρονόμοςΝεφέςΜπεκτασί Ρακσανί

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στη βαριά περιοχή, στον φθόγγο Γιεγκιάχ (Ρε), με φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Όπως υποδηλώνει το όνομά του, φέρει το χρώμα Χισάρ.

Σχετικά: Μπεντ-ι Χισάρ μακάμΣύνθετο μακάμΓιεγκιάχΝτουγκάχΧισάρ

Τύμπανο-πλαίσιο με δέρμα τεντωμένο σε ευρύ στεφάνι· χρησιμοποιείται για να κρατά το ουσούλ στη μουσική των τεκέδων και στη λαϊκή μουσική.

Σχετικά: Μπεντίρ όργανοΝτεφΟυσούλ

Μεγάλο ουσούλ 32 χρόνων· χρησιμοποιείται κυρίως σε μπεστέ, καθώς και σε ορισμένα πεσρέφ, κιάρ και ιλαχί. Είναι ένα από τα ουσούλ που συνθέτουν το ουσούλ Ζενγκίρ.

Σχετικά: Μπερεφσαν μετρονόμοςΠεσρέφΖενγκίρ

Με γενική έννοια, κάθε συντεθειμένο έργο· με στενή έννοια, το βαρύ φωνητικό έργο του κλασικού φασίλ, με στίχους μουραμπά, γραμμένο σε μεγάλα ουσούλ όπως το Χαφίφ, το Ζενγκίρ και το Ντεβρ-ι Κεμπίρ.

Σχετικά: ΜουραμπάΜεγάλο ουσούλΦασίλΤερεννούμΈργα Μπεστέ στο αρχείο παρτιτούρωνHer Gördüğü Periye... (Buhûrîzâde Mustafa Itrî) παράδειγμα έργου

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ιράκ (Φα μπακιγιέ δίεση) και φθόγγο γκιουσλού το Σεγκιάχ (Σι κόμμα ύφεση). Παίρνει το όνομά του από το μακάμ Ισφαχάν και καταλήγει στη βαριά περιοχή, στον φθόγγο Ιράκ.

Σχετικά: Μπεστέ-Ισφαχάν μακάμΣύνθετο μακάμΙράκΜακάμ ΙσφαχάνΣεγκιάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ιράκ και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ· συνδυάζει το χρώμα Σαμπά με το καράρ στο Ιράκ.

Σχετικά: Μπεστενιγκιάρ μακάμΣαμπά μακάμΙράκ

Τμήμα κλίμακας από πέντε φθόγγους και τέσσερα διαστήματα· το συνολικό πλάτος του είναι 31 κόμματα. Συνήθως θεωρείται σαν ένα τετράχορδο με προσθήκη ενός τανινί.

Σχετικά: ΤετράχορδοΓένοςΚλίμακα

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Μουχαγιέρ (Λα). Προσθέτει στο σεγίρ του μακάμ Μπεγιατί το χιτζαζίζον χρώμα του τσεσνί Αραμπάν.

Σχετικά: Μπεγιατί-Αραμπάν μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΜπεγιατίΤσεσνίΝτουγκάχΝεβά

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα Μπεγιατί-Αραμπάν και Μπουσελίκ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση, Μι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Μπεγιατί-Αραμπανμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ Μπεγιατί-ΑραμπάνΜακάμ ΜπουσελίκΝτουγκάχ

Μακάμ που χρησιμοποιεί την ίδια κλίμακα με το Ουσάκ, με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά. Ξεχωρίζει από το Ουσάκ επειδή ο σεγίρ του ξεκινά από την περιοχή του Νεβά.

Σχετικά: Μπεγιατί μακάμΟυσάκ μακάμΣεγίρ

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Ντουγκάχ (Λα), με φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του δείχνει ότι συνδυάζει τα χρώματα Μπεγιατί και Μπουσελίκ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Μπεγιατιμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΜπεγιατίΜακάμ ΜπουσελίκΝτουγκάχ

Μακάμ που προκύπτει από τον συνδυασμό χαρακτηριστικών κλίμακας και σεγίρ δύο ή περισσότερων μακάμ· λέγεται και μιρεκκέπ μακάμ. Τέτοια είναι τα Σουζινάκ, Καρτσιγάρ, Μπεστενιγκιάρ.

Σχετικά: Απλό μακάμΤερκίμπΣουζινάκ μακάμΚαρτσιγάρ μακάμ

Το πιο διαδεδομένο αχένκ σήμερα· ο φθόγγος Ραστ που γράφεται ως Σολ αποδίδεται περίπου στο Ρε, δηλαδή παίζεται ένα τετράχορδο πιο βαρύ από το γραμμένο.

Σχετικά: ΑχένκΣουπουρντέ

Το άρωμα του κλάματος και του θρήνου: bû σημαίνει «άρωμα», zâr «θρήνος, κλάμα». Στο τραγούδι που συνέθεσε ο Ραχμί Μπέης μετά τον θάνατο του φίλου του Σεβκί Μπέη αποδίδει την ατμόσφαιρα του πένθους.

Σχετικά: Gül Hazin Sünbül Perîşan ιστορίαΧαζίν

Περιστρεφόμενο εξάρτημα στα έγχορδα όργανα που ρυθμίζει την τάση της χορδής για το κούρδισμα· λέγεται και «κλειδί».

Σχετικά: ΕσίκΑχένκ

Ενδιάμεσος φθόγγος ένα τανινί πάνω από το Ντουγκάχ· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Σι χωρίς αλλοίωση. Καθορίζει το τετράχορδο Μπουσελίκ και το χρώμα των μακάμ της οικογένειας Μπουσελίκ και Νιαβέντ.

Σχετικά: Τετράχορδο ΜπουσελίκΜπουσελίκ μακάμΣεγκιάχ

Τετράχορδο που αποτελείται από τανινί, μπακιγιέ και τανινί (T B T: 9 + 4 + 9 κόμματα)· πάνω στο Ντουγκάχ δίνει τους φθόγγους Ντουγκάχ–Μπουσελίκ–Τσαργκιάχ–Νεβά.

Σχετικά: ΤετράχορδοΜπουσελίκ μακάμΜπουσελίκ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί. Η κλίμακά του σχηματίζεται από το πεντάχορδο Μπουσελίκ και το τετράχορδο Κιουρντί πάνω στο Χουσεϊνί· η δομή του θυμίζει την ελάσσονα κλίμακα της δυτικής μουσικής.

Σχετικά: Μπουσελίκ μακάμΤετράχορδο ΜπουσελίκΜπουσελίκ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Όπως υποδηλώνει το όνομά του, παρουσιάζει το χρώμα Μπουσελίκ στη βαριά περιοχή, στον φθόγγο Ασιράν· ο οπλισμός του δεν έχει αλλοιώσεις.

Σχετικά: Μπουσελικασιράν μακάμΜακάμ ΜπουσελίκΧουσεϊνί-ασιράνΝτουγκάχΚαράρ

Διάστημα οκτώ κομμάτων· η σύντμηση είναι K. Βρίσκεται ανάμεσα στον τόνο και το ημιτόνιο και είναι ένα από τα χαρακτηριστικά «χρωματικά» διαστήματα της μουσικής μακάμ· το πρώτο διάστημα του τετραχόρδου Ουσάκ (Ντουγκάχ–Σεγκιάχ) είναι μεγάλο μουτζενέπ.

Σχετικά: ΔιάστημαΤανινίΤετράχορδο ΟυσάκΕκπαίδευση ακοής

Σύμβολο αλλοίωσης του AEÜ που κατεβάζει τον φθόγγο 8 κόμματα· στην πράξη σπάνια χρησιμοποιείται.

Σχετικά: Μεγάλο μουτζενέπΑλλοίωση

Σύμβολο αλλοίωσης του AEÜ που ανεβάζει τον φθόγγο 8 κόμματα· στην πράξη σπάνια χρησιμοποιείται.

Σχετικά: Μεγάλο μουτζενέπΑλλοίωση

Ουσούλ με πολύ μεγάλο αριθμό χρόνων (όπως το Ντεβρ-ι Κεμπίρ, το Χαφίφ, το Ζενγκίρ)· μέσα τους διακρίνεται συχνά ο συνδυασμός μικρότερων ουσούλ. Χρησιμοποιούνται σε μεγάλα έργα όπως το πεσρέφ, το μπεστέ και το κιάρ.

Σχετικά: Μικρό ουσούλΟυσούλΠεσρέφΜπεστέ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Είναι ένα από τα δώδεκα παλαιά μακάμ των βιβλίων έντβαρ· ο οπλισμός του στον ιστότοπο περιλαμβάνει Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Μπουζούρκ μακάμΕντβάρΡαστΝεβάΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Το όνομά του σημαίνει στα περσικά «αυτό που δυναμώνει τη ζωή»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Ρε κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση.

Σχετικά: Τζανφεζά μακάμΣύνθετο μακάμΧουσεϊνί-ασιράνΝτουγκάχΚαράρ

Μικρό ουσούλ 10 χρόνων· γράφεται σε 10/8 σε ομάδες χρόνων 2+2+3+3: ντουμ-τεκ, ντουμ-τεκ, ντουμ-τεκ-τεκ, ντουμ-τεκ-τεκ. Ο İsmail Hakkı Özkan και ο Ekrem Karadeniz δίνουν το ίδιο σχήμα· στο αρχείο του Miras-ı Saz δεν υπάρχει έργο σε αυτό το ουσούλ.^[13]

Σχετικά: Τζενγκ-ι Χαρμπί μετρονόμοςΜικρό ουσούλ

Κοινή ονομασία τετραχόρδων και πενταχόρδων. Στη θεωρία AEÜ τα βασικά τετράχορδα είναι τα Τσαργκιάχ, Μπουσελίκ, Κιουρντί, Ραστ, Ουσάκ και Χιτζάζ· τα βασικά πεντάχορδα είναι τα Τσαργκιάχ, Μπουσελίκ, Κιουρντί, Ραστ, Χιτζάζ και Χουζάμ.

Σχετικά: ΤετράχορδοΠεντάχορδοΣύστημα Arel-Ezgi-Uzdilek

Ζωηρό ασύμμετρο ουσούλ 10/8· χρησιμοποιείται σε σαρκί, τουρκού και χορευτικές μελωδίες.

Σχετικά: Τζουρτζουνά μετρονόμοςΑκσάκ Σεμαΐ

Έγχορδο όργανο με λαιμό χωρίς τάστα, μεταλλικό στεφάνι και καπάκι από δέρμα· αναπτύχθηκε στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα από τον Zeynel Abidin Cümbüş.

Σχετικά: Τζουμπούς όργανοΟύτι

Ο κύριος φθόγγος ένα τετράχορδο (22 κόμματα) πάνω από το Ραστ· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Ντο. Είναι ο φθόγγος γκιουσλού στα μακάμ Σαμπά και Κιουρντιλιχιτζαζκιάρ.

Σχετικά: Τετράχορδο ΤσαργκιάχΚάμπα ΤσαργκιάχΜακάμ ΤσαργκιάχΤσαργκιάχ μακάμΣαμπά μακάμ

Τετράχορδο που αποτελείται από δύο τανινί και ένα μπακιγιέ (T T B: 9 + 9 + 4 κόμματα)· πάνω στο Τσαργκιάχ δίνει τους φθόγγους Τσαργκιάχ–Νεβά–Χουσεϊνί–Ατζέμ. Μοιάζει με το μείζον τετράχορδο της δυτικής μουσικής.

Σχετικά: ΤετράχορδοΤσαργκιάχΜαχούρ μακάμ

Παλαιό μακάμ με φθόγγο καράρ το Τσαργκιάχ (Ντο)· στα δεδομένα του ιστότοπου ο φθόγγος γκιουσλού δίνεται ως το Γκερντανιγιέ (Σολ). Η κλίμακα Τσαργκιάχ στη θεωρία AEÜ θυμίζει τη μείζονα κλίμακα της δυτικής μουσικής· οι φθόγγοι που χρησιμοποιεί το παραδοσιακό μακάμ Τσαργκιάχ περιγράφονται διαφορετικά στις πηγές, και σε αυτό το μακάμ έχουν γραφτεί λίγα έργα.

Σχετικά: Τσαργκιάχ μακάμΤσαργκιάχΤετράχορδο Τσαργκιάχ

Μεγάλο ουσούλ 24 χρόνων (24/4)· χρησιμοποιείται σε μπεστέ και πεσρέφ, και είναι ένα από τα ουσούλ που συνθέτουν το ουσούλ Ζενγκίρ.

Σχετικά: Τσενμπερ μετρονόμοςΖενγκίρ

Το να ακούγεται για λίγο μέσα σε ένα μακάμ το χρώμα άλλου μακάμ ή γένους· σημαίνει «γεύση, χρώμα». Είναι πιο σύντομο και ελαφρό άγγιγμα από μια πλήρη γετσκί.

Σχετικά: ΓετσκίΤερκίμπΓένος

Όργανο του μεχτέρ: μακρύ ραβδί με μεταλλική κορυφή από την οποία κρέμονται μικρά κουδουνάκια, που παίζεται με τίναγμα. Οι οργανοπαίκτες του τσεβγκέν τραγουδούν επίσης κατά την πορεία.

Σχετικά: Τσεβγκέν όργανοΜεχτέρΝταούλιΚιόσι

Τύπος σεγίρ όπου η μελωδία ξεκινά από το καράρ ή την περιοχή γύρω του, προχωρά προς την οξεία περιοχή και μετά επιστρέφει στο καράρ. Μακάμ όπως το Ουσάκ και το Ραστ ανήκουν σε αυτόν τον τύπο.

Σχετικά: ΣεγίρΚατιόν σεγίρΚατιόν-ανιόν σεγίρ

Μεγάλο ουσούλ δεκαέξι χρόνων και οκτώ χτυπημάτων, που αποτελείται από δύο ντουγιέκ· χρησιμοποιείται κυρίως η μερτεμπέ 16/4. Είναι το πρώτο από τα πέντε ουσούλ που συνθέτουν το ουσούλ Ζενγκίρ· χρησιμοποιείται σε πεσρέφ, κιάρ, μπεστέ, τεβσίχ και ιλαχί.^[14]

Σχετικά: Τσιφτεντουγιεκ μετρονόμοςΝτουγιέκΖενγκίρ

Ειδικό σχήμα τεσσάρων χτυπημάτων της πολύ γρήγορης μερτεμπέ του ουσούλ Ακσάκ· αντί για 9/16 γράφεται συνήθως σε 9/8. Ο Rauf Yektâ αποκαλεί έτσι το γρήγορο (γιουρούκ) ακσάκ· χρησιμοποιείται σε σαρκί, τουρκού, κιοτσεκτσέ και ζωηρούς χορευτικούς σκοπούς.^[15]

Σχετικά: Τσιφτεσοφγιαν μετρονόμοςΑκσάκΑϊδίν

Φαρδύ τύμπανο-πλαίσιο με μικρά κύμβαλα ή κρίκους στερεωμένους στο στεφάνι του. Στην οθωμανική εποχή παιζόταν για να κρατά το ουσούλ στα σύνολα ιντζέ σαζ και φασίλ.

Σχετικά: Νταϊρές όργανοΝτεφΜπεντίρΟυσούλ

Αραβική λέξη που σημαίνει «χτύπημα»· στο ουσούλ δηλώνει κάθε επιμέρους χτύπημα. Απαντά και σε ονόματα ουσούλ όπως το Νταρμπ-ι Φετίχ και το Νταρμπεϊν.

Σχετικά: ΧτύπημαΝτάρμπ-ι Φετίχ

Μεγάλο ουσούλ 88 χρόνων· εκτός από σύνθετα ουσούλ όπως το Ζενγκίρ και το Νταρμπεϊν, είναι το μεγαλύτερο ανεξάρτητο ουσούλ. Χρησιμοποιείται σε πεσρέφ και μπεστέ.

Σχετικά: Νταρμπ-ι Φετιχ μετρονόμοςΜπεστέΝταρμπ

Μικρό ουσούλ 6 χρόνων· ο Ekrem Karadeniz το δίνει σε 6/4 με δύο χτυπήματα: ένα ντουμ δύο χρόνων και ένα τεκ τεσσάρων χρόνων. Στο αρχείο, πέντε κιουπέ του Ahmed Avni Konuk είναι γραμμένα σε αυτό το ουσούλ.^[16]

Σχετικά: Νταρμπ μετρονόμοςΝταρμπΚιουπέ

Σημαίνει «δύο χτυπήματα»· όνομα των σύνθετων ουσούλ που σχηματίζονται όταν δύο διαφορετικά μεγάλα ουσούλ με ταιριαστή κίνηση παίζονται διαδοχικά από μία, δύο ή τρεις φορές το καθένα (π.χ. Φερ + Μουχαμμές). Χρησιμοποιούνται σε πεσρέφ και κυρίως σε μπεστέ.^[17]

Σχετικά: Νταρμπειν μετρονόμοςΦερΜουχαμμέςΜεγάλο ουσούλ

Κρουστό όργανο σε σχήμα κλεψύδρας, καλυμμένο στη μία πλευρά· κρατά το ουσούλ με τον ήχο ντουμ στο κέντρο και τεκ στην άκρη.

Σχετικά: Τουμπελέκι όργανοΝτουμΤεκ

Το πρώτο επίσημο ωδείο τουρκικής μουσικής, που ιδρύθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1917· μετονομάστηκε αργότερα σε Δημοτικό Ωδείο Κωνσταντινούπολης. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην καταγραφή και έκδοση σε παρτιτούρα των κλασικών έργων.^[18]

Σχετικά: Dârü't-Ta'lîm-i MûsikîΣύλλογος Μουσικής της Ανατολής

Ιδιωτικός μουσικός σύλλογος που ιδρύθηκε στην Κωνσταντινούπολη στα χρόνια του Β' Συντάγματος (Β' Μεσρουτιέτ), προσφέροντας εκπαίδευση στην τουρκική μουσική και διοργανώνοντας συναυλίες· εκεί εκπαιδεύτηκαν πολλοί σημαντικοί ερμηνευτές και συνθέτες.

Σχετικά: ΝταρουλελχάνΣύλλογος Μουσικής της Ανατολής

Κρουστό όργανο με μεγάλο σκελετό και δέρμα τεντωμένο και στις δύο όψεις· η μία όψη χτυπιέται με κόπανο και η άλλη με λεπτή βέργα. Είναι ο σύντροφος του ζουρνά και το βασικό ρυθμικό όργανο του μεχτέρ.

Σχετικά: Νταούλι όργανοΖουρνάςΜεχτέρΟυσούλ

Παρατεταμένος ήχος (ισοκράτημα) που κρατιέται σταθερά κατά τη διάρκεια ενός έργου ή τακσίμ, συνήθως στον φθόγγο καράρ του μακάμ· το να δίνεται αυτός ο ήχος λέγεται «κράτημα ντεμ». Η λέξη στην καθημερινή γλώσσα σημαίνει και «στιγμή, ώρα» και «ανάσα»· στη μουσική δηλώνει ότι δίνει στη μελωδία μια σταθερή ηχητική βάση.

Σχετικά: ΚαράρΤακσίμΑχένκΕργαλεία

Ασύμμετρο ουσούλ 7/8· χρησιμοποιείται σε σαρκί και ιλαχί.

Σχετικά: Ντεβρ-ι χιντί μετρονόμοςΑκσάκ

Μεγάλο ουσούλ 28 χρόνων (28/4)· χρησιμοποιείται πολύ σε πεσρέφ. Το εναρκτήριο πεσρέφ των τελετουργιών Μεβλεβί είναι συχνά σε αυτό το ουσούλ.

Σχετικά: Ντεβρ-ι Κεμπιρ μετρονόμοςΠεσρέφΤελετουργία Μεβλεβί

Ουσούλ 14 χρόνων (14/8, ή το βαρύτερο 14/4)· σχηματίζεται από την επανάληψη ενός σεμαΐ και ενός σοφιάν δύο φορές, δηλαδή από δύο Ντεβρ-ι Χιντί. Επειδή χρησιμοποιείται πολύ στις τελετουργίες Μεβλεβί, ονομάζεται και Μεβλεβί ή Αγίν Ντεβρ-ι Ρεβάν· απαντά επίσης σε πεσρέφ, μπεστέ και σαρκί. Το Σαρκί Ντεβρ-ι Ρεβάν των 13 χρόνων και το Μπεκτασί Ντεβρ-ι Ρεβάν είναι διαφορετικά ουσούλ.

Σχετικά: Ντεβρ-ι Ρεβαν μετρονόμοςΤελετουργία Μεβλεβί

Ένα από τα παλιά ονόματα του ουσούλ Ντεβρ-ι Ρεβάν των δεκατεσσάρων χρόνων· στο Tedkîk ü Tahkîk του Abdülbâki Nâsır Dede δίνεται με τα ίδια χτυπήματα με το Ντεβρ-ι Ρεβάν. Ο Kantemir χρησιμοποίησε αυτό το όνομα για το Ντεβρ-ι Χιντί των 7 χρόνων.^[19]

Σχετικά: Ντεβρ-ι Ρεβαν-ι Χινντι μετρονόμοςΝτεβρ-ι ΡεβάνΝτεβρ-ι ΧιντίΚιουπέ

Μικρό ουσούλ επτά χρόνων και τριών χτυπημάτων, που σχηματίζεται από την ένωση ενός σοφιάν και ενός σεμαΐ· είναι το αντίστροφο του Ντεβρ-ι Χιντί και λέγεται και Μαντιρά. Γράφεται σε 7/8, αλλά η κίνησή του είναι πιο κοντά στο 7/16· χρησιμοποιείται σε τουρκού, χορευτικούς σκοπούς και κιοτσεκτσέ.^[20]

Σχετικά: Ντεβρ-ι Τουραν μετρονόμοςΝτεβρ-ι ΧιντίΚιοτσεκτσέ

Λέξη που σε ονόματα φθόγγων δηλώνει την ελαφρώς πιο οξεία εκδοχή του ίδιου φθόγγου: ντικ κιουρντί, ντικ χιτζάζ, ντικ χισάρ κ.ά.

Σχετικά: ΝιμΚιουρντίΕνδιάμεσος φθόγγος

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Ιράκ (Φα μπακιγιέ δίεση), με φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση· το όνομά του περιέχει την περσική λέξη dilkeş, «που τραβά την καρδιά».

Σχετικά: Ντιλκεσχαβεράν μακάμΣύνθετο μακάμΙράκΤσαργκιάχΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Γιεγκιάχ (Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Καταλήγει στη βαριά περιοχή, στον φθόγγο Γιεγκιάχ· ο οπλισμός του είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ντιλκεσιντέ μακάμΣύνθετο μακάμΓιεγκιάχΝτουγκάχΜακάμ Γιεγκιάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Νεβά (Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Εβίτς (Φα μπακιγιέ δίεση). Το όνομά του σημαίνει στα περσικά «αυτό που ανοίγει την καρδιά»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ντιλκιουσά μακάμΣύνθετο μακάμΝεβάΕβίτςΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του σημαίνει «αυτό που εγκαθίσταται στην καρδιά»· ο οπλισμός του, όπως του μακάμ Ραστ, είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ντιλνισίν μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΤσαργκιάχΜακάμ Ραστ

Είδος λαϊκής ποίησης γραμμένο στο μέτρο αρούζ και η μελωδία με την οποία τραγουδιέται. Στη λαϊκή μουσική αποδίδεται συνήθως ως ουζούν χαβά ελεύθερου ρυθμού· υπάρχουν όμως και συνθέσεις σε ουσούλ, όπως το ντιβάν σε Σεχνάζ του Κεμανί Νεβρές Πασά.^[21]

Σχετικά: Ουζούν χαβάΤουρκούΈργα Ντιβάν στο αρχείο παρτιτούρων

Η διαδοχή, από βαρύ προς οξύ, των φθόγγων που χρησιμοποιεί ένα μακάμ. Στη θεωρία AEÜ οι κλίμακες των μακάμ προκύπτουν συνήθως από τον συνδυασμό ενός τετραχόρδου και ενός πενταχόρδου· μακάμ με την ίδια κλίμακα ξεχωρίζουν μεταξύ τους από τον σεγίρ (μελωδική πορεία) τους.

Σχετικά: ΤετράχορδοΠεντάχορδοΜακάμΣεγίρ

Μικρό ουσούλ δώδεκα χρόνων, γραμμένο σε 12/8· ο Ekrem Karadeniz το δίνει με τα χτυπήματα τεκκά, τεκκά, τεκκά, ντουμ, τεκ. Το μόνο παράδειγμα του αρχείου είναι το ιλαχί σε Ουσάκ σε στίχους του Yunus Emre, που αρχίζει «Benim adım dertli dolap».^[22]

Σχετικά: ΙλαχίΜικρό ουσούλ

Τα σύμβολα που γράφονται στην αρχή της παρτιτούρας, δίπλα στο κλειδί, και δείχνουν τις αλλοιώσεις που ισχύουν σε όλο το έργο. Στη μουσική μακάμ κάθε μακάμ έχει τον δικό του χαρακτηριστικό οπλισμό.

Σχετικά: ΑλλοίωσηΜακάμΑρχείο παρτιτούρων

Τμήμα κλίμακας από τέσσερις φθόγγους και τρία διαστήματα· το συνολικό πλάτος του είναι 22 κόμματα. Οι κλίμακες των μακάμ σχηματίζονται από τον συνδυασμό τετραχόρδων και πενταχόρδων.

Σχετικά: ΠεντάχορδοΓένοςΚλίμακαΤετράχορδο Ραστ

Θρησκευτικό έργο στη μουσική των τεκέδων, συντεθειμένο σε βαρέα ουσούλ, που τραγουδιέται με εκτεταμένες παρατάσεις και στολίδια· ερμηνεύεται συνήθως από έναν σολίστ.

Σχετικά: Μουσική των τεκέδωνΙλαχίΖικρ

Μεγάλο ουσούλ είκοσι ενός χρόνων (21/4), που αποτελείται από ένα Τουρκ Ακσαγί και τέσσερα σοφιάν· ανήκει εξ ολοκλήρου στη θρησκευτική μουσική. Ο Suphi Ezgi κατέγραψε σε παρτιτούρα με αυτό το ουσούλ ντουράκ, ναατ, μερσιγιέ και τεβσίχ που ψάλλονται χωρίς ουσούλ.^[23]

Σχετικά: Ντουρακ Εβφερι μετρονόμοςΝτουράκΤουρκ Ακσαγί

Ο κύριος φθόγγος που βρίσκεται ένα τανινί πάνω από το Ραστ· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Λα. Είναι ο φθόγγος καράρ πολλών μακάμ, όπως το Ουσάκ, το Χιτζάζ, το Χουσεϊνί, το Σαμπά και το Κιουρντί· η οξεία οκτάβα του λέγεται Μουχαγιέρ.

Σχετικά: ΡαστΜουχαγιέρΜακάμ ΝτουγκάχΝτουγκάχ μακάμΟυσάκ μακάμ

Παλαιό μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο)· η κλίμακα και το χρώμα του είναι πολύ κοντά στο μακάμ Σαμπά.

Σχετικά: Ντουγκάχ μακάμΝτουγκάχΣαμπά μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του συνδυάζει τον φθόγγο Ντουγκάχ με το Μαγιέ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Ντουγκάχ-Μαγιέ μακάμΣύνθετο μακάμΝτουγκάχΝεβάΜακάμ Ντουγκάχ

Το πιο δυνατό και βαρύ χτύπημα του ουσούλ· στο κουδούμ παίζεται με το δεξί χέρι, στο ντερμπούκα χτυπώντας στο κέντρο του δέρματος.

Σχετικά: ΤεκΟυσούλΧτύπημα του ουσούλΣοφιάν μετρονόμος

Ουσούλ 8/8 (ντουμ–τεκ–τεκ–ντουμ–τεκ)· χρησιμοποιείται πολύ σε σαρκί, ιλαχί και πεσρέφ. Η αργή μορφή του λέγεται Αγκίρ Ντουγιέκ.

Σχετικά: Ντουγιέκ μετρονόμοςΑγκίρ ντουγιέκ μετρονόμοςΟυσούλ

Παλαιά γραφή παρτιτούρας που δηλώνει τους φθόγγους με τα γράμματα του αραβικού αλφαβήτου κατά τη σειρά εμπτζέντ (αμπτζάντ). Τη χρησιμοποίησαν ο Safiyüddîn Urmevî (1216–1294) και ο Abdülkadir Merâgî (πέθ. 1435), ενώ ο Abdülbâki Nâsır Dede (1765–1821) παρουσίασε ξανά μια σχεδόν ίδια μορφή της στο έργο του Tahrîriye. Η πρώτη της οκτάβα έχει 18 φθόγγους, από το Γιεγκιάχ ως το Νεβά.^[24]

Σχετικά: Γραφή ΚαντεμίρΓραφή ΧαμπαρσούμΕντβάρΓιεγκιάχ

Γενική ονομασία των έργων που πραγματεύονται τη θεωρία της μουσικής (μακάμ, ουσούλ, διάστημα). Η λέξη σημαίνει «κύκλοι, εποχές» και προέρχεται από την απεικόνιση των κλιμάκων μακάμ σε σχήμα κύκλου (ντεβίρ)· το Kitâbü'l-Edvâr του Safiyyüddin Urmevî είναι από τα πρωτοπόρα έργα αυτού του είδους.^[25]

Σχετικά: ΘεωρίαΓραφή ΕμπτζέντΕποχές

Σχολή της οθωμανικής αυλής όπου εκπαιδεύονταν κρατικοί αξιωματούχοι και καλλιτέχνες· στους μαθητές δίνονταν και μαθήματα μουσικής, και πολλοί μουσικοί εκπαιδεύτηκαν εκεί.^[26]

Σχετικά: ΜεχτέρΜιζίκα-ι Χουμαγιούν

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Όπως δείχνει το όνομά του, είναι η παλαιά μορφή του μακάμ Σιπίχρ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Ρε κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση.

Σχετικά: Εσκί-Σιπίχρ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣιπίχρΝτουγκάχΧουσεϊνί

Το ότι μια βαθμίδα δεν έχει στην εκτέλεση ένα μοναδικό σταθερό ύψος: μια ομώνυμη βαθμίδα μπορεί να μετακινηθεί κατά μερικά κόμματα ανάλογα με το μακάμ, την ανιούσα ή κατιούσα πορεία της μελωδίας και τις γειτονικές βαθμίδες. Η βαθμίδα Segâh, για παράδειγμα, παίζεται συνήθως χαμηλότερα στα Uşşak και Bayâtî απ’ ό,τι στο Rast. Επειδή η σημειογραφία δείχνει τη βαθμίδα με ένα μόνο σημείο αλλοίωσης, τέτοιες διαφορές μαθαίνονται από τον δάσκαλο και με την ακρόαση (meşk).

Σχετικά: ΦθόγγοςΣεγκιάχΟυδέτερη δευτέρα (orta ikili)ΜεσκΟυσάκ μακάμ

Στα έγχορδα όργανα, το στήριγμα πάνω από το οποίο περνούν οι χορδές και που ορίζει το δονούμενο μήκος τους· το εσίκ πάνω στο σώμα μεταφέρει τη δόνηση στο ηχείο.

Σχετικά: ΜπουργκούΓκόγους

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του δείχνει ότι συνδυάζει τα χρώματα Εβίτς και Χουζί· ο οπλισμός του είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Εβτζ-Χουζί μακάμΣύνθετο μακάμΕβίτςΜακάμ ΧουζίΝτουγκάχ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ιράκ (Φα δίεση μπακιγιέ) και φθόγγο γκιουσλού το Ραστ (Σολ). Συνδυάζει το τσεσνί Σεγκιάχ στο Ιράκ με το τετράχορδο Χιτζάζ στο Ραστ· ακολουθεί κατιόντα σεγίρ.

Σχετικά: Εβτζαρά μακάμΣύνθετο μακάμΙράκΤετράχορδο ΧιτζάζΜακάμ ΣεγκιάχΚατιόν σεγίρ

Ουσούλ 9 χρόνων, με μορφές 9/8 και 9/4. Η μορφή που χρησιμοποιείται στις τελετουργίες Μεβλεβί λέγεται Μεβλεβί Εβφέρι.

Σχετικά: Εβφερ μετρονόμοςΜεβλεβι Εβφερι μετρονόμοςΤελετουργία Μεβλεβί

Ο κύριος φθόγγος 8 κόμματα πάνω από το Χουσεϊνί· βρίσκεται 4 κόμματα πάνω από το Φα (Φα μπακιγιέ διέζη). Είναι ο έβδομος φθόγγος της κλίμακας Ραστ· η βαριά οκτάβα του λέγεται Ιράκ.

Σχετικά: ΙράκΑτζέμΜπακιγιέ διέζηΕβίτς μακάμ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ιράκ, που παίρνει το όνομά του από τον φθόγγο Εβίτς στην οξεία περιοχή. Ο σεγίρ του ξεκινά από τα οξέα και η κλίμακά του θυμίζει το Χουζάμ.

Σχετικά: Εβίτς μακάμΕβίτςΙράκΧουζάμ μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα Εβίτς και Μπουσελίκ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Εβιτσμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΕβίτςΜακάμ ΜπουσελίκΝτουγκάχ

Μεγάλο ουσούλ είκοσι έξι χρόνων και δεκατριών χτυπημάτων· αποτελείται από ένα Τουρκ Ακσαγί που επαναλαμβάνεται δύο φορές διαδοχικά και δύο σοφιάν (26/8, 26/4). Χρησιμοποιείται πολύ στη θρησκευτική μουσική, κυρίως στα τεβσίχ και στα ιλαχί τζουμχούρ.^[27]

Σχετικά: Εβσατ μετρονόμοςΝιμ ΕβσάτΤεβσίχ

Μέρες του χειμώνα: eyyâm σημαίνει «μέρες», sermâ «χειμώνας, κρύο». Το τραγούδι του Ραχμί Μπέη «Geçti o gamlı eyyâm-ı sermâ» ανοίγει με το τέλος του χειμώνα.

Σχετικά: Geçti o gamlı eyyâm-ı sermâ ιστορίαΑσάρΠεϊντά ολμάκ

Μεγάλο ουσούλ 20 χρόνων (20/4)· χρησιμοποιείται σε πεσρέφ και σε φωνητικά έργα.

Σχετικά: Φαχτε μετρονόμοςΜεγάλο ουσούλΠεσρέφ

Φωνητικό έργο που διαδόθηκε τον 20ό αιώνα, με πιο ελεύθερη δομή από το σαρκί, συνήθως σύντομο και ζωηρό. Η σειρά των τμημάτων και η επιλογή του ουσούλ δεν ακολουθούν σταθερό σχήμα· μπορεί να φέρει δυτικές και λαϊκές επιρροές.^[28]

Σχετικά: ΣαρκίΦωνητικό έργοΈργα Φαντεζί στο αρχείο παρτιτούρων

Μορφή συναυλίας όπου έργα του ίδιου μακάμ ερμηνεύονται και παίζονται το ένα μετά το άλλο, με συγκεκριμένη σειρά. Το κλασικό φασίλ ξεκινά συνήθως με τακσίμ και πεσρέφ· μετά τα μπεστέ, τα σεμαΐ και τα σαρκί, κλείνει με σαζ σεμαΐσι.^[29]

Σχετικά: Σύνολο φασίλΠεσρέφΣαζ σεμαΐσιΜπεστέ

Το σύνολο που ερμηνεύει το φασίλ: οι χανεντέδες (τραγουδιστές) και οι σαζεντέδες (οργανοπαίκτες) με κανονάκι, ούτι, ταμπουρά, νέι, κεμεντζέ, βιολί και κρουστά.

Σχετικά: ΦασίλΧανεντέΣαζεντέΣερχανεντέ

Μεγάλο ουσούλ δεκαέξι χρόνων, γνωστό και ως Φερ-ι Μουχαμμές. Σε ένα από τα ουσούλ νταρμπέιν χρησιμοποιείται διαδοχικά με το Μουχαμμές· και η σύνθεση του Abdülhalim Ağa στο αρχείο είναι μετρημένη με αυτή τη σειρά Φερ + Μουχαμμές.^[30]

Σχετικά: Φερ μετρονόμοςΦερ-ι ΜουχαμμέςΝταρμπέιν

Το όνομα του ουσούλ Φερ στο Εντβάρ του Kantemir· είναι μεγάλο ουσούλ δεκαέξι χρόνων. Απαντά στο εντβάρ του Kantemir και στα οργανικά έργα της Kevserî Mecmuası· το παράδειγμα του αρχείου είναι το πεσρέφ σε μουχαγιέρ του Kantemir, γραμμένο σε 16/8.^[31]

Σχετικά: ΦερΦερι Μουχαμμες μετρονόμοςΠεσρέφ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Γιεγκιάχ και φθόγγο γκιουσλού το Ατζέμ, που κινείται στη βαριά περιοχή. Το τελετουργικό Μεβλεβί (Μεβλεβί αγίνι) του Ντεντέ Εφέντι σε αυτό το μακάμ είναι ένα από τα γνωστά έργα του.

Σχετικά: Φεραχφεζά μακάμΓιεγκιάχΤελετουργία ΜεβλεβίFerahfezâ Peşrev (Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi) παράδειγμα έργου

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ιράκ (Φα μπακιγιέ δίεση) και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Το όνομά του συνδυάζει το Φεραχνάκ και το Ασιράν· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Φεραχνάκ-Ασιράν μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΦεραχνάκΙράκΝτουγκάχ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ιράκ και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ· προκύπτει από τη μεταφορά του χρώματος Σεγκιάχ στον φθόγγο Ιράκ.

Σχετικά: Φεραχνάκ μακάμΙράκΣεγκιάχ μακάμ

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Γιεγκιάχ (Ρε), με φθόγγο γκιουσλού το Ραστ (Σολ). Ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι και Μι μπακιγιέ ύφεση· το όνομά του σημαίνει στα περσικά «αυτό που δείχνει ευθυμία».

Σχετικά: Φεραχνουμά μακάμΣύνθετο μακάμΓιεγκιάχΡαστΚιουρντί

Μεγάλο ουσούλ είκοσι οκτώ χρόνων, που το όνομά του σημαίνει «φερ ευρωπαϊκού τύπου»· αποτελείται από δύο γιουρούκ σεμαΐ και τέσσερα σοφιάν και γράφεται σε 28/4. Λέγεται ότι διαμορφώθηκε με έμπνευση από το Φρενκτσίν· χρησιμοποιήθηκε ελάχιστα και τα παραδείγματα που σώζονται είναι μπεστέ.^[32]

Σχετικά: Φιρενγκ-ι Φερ μετρονόμοςΦρενκτσίνΜπεστέ

Το είδος ενός έργου και η διάταξη των τμημάτων του: πεσρέφ, σαζ σεμαΐσι, μπεστέ, σαρκί, τουρκού κ.ά. Στο αρχείο παρτιτούρων του ιστότοπου η φόρμα κάθε έργου αναφέρεται μαζί με το μακάμ και το ουσούλ του.

Σχετικά: Οργανικό έργοΦωνητικό έργοΑρχείο παρτιτούρων

Μικρό ουσούλ 12 χρόνων (12/8 και 12/4)· σχηματίζεται από την ένωση δύο σεμαΐ και τριών νιμ σοφιάν. Χρησιμοποιείται σε πεσρέφ, μπεστέ και ορισμένα θρησκευτικά έργα.

Σχετικά: Φρενκτσιν μετρονόμοςΜικρό ουσούλ

Ποιητική μορφή της αυλικής (ντιβάν) ποίησης· στη μουσική, η ερμηνεία ενός τέτοιου ποιήματος από έναν χανεντέ χωρίς ουσούλ και αυτοσχεδιαστικά, δείχνοντας την πορεία (σεγίρ) του μακάμ. Θεωρείται είδος φωνητικού τακσίμ.

Σχετικά: ΤακσίμΓκαζελχάνΚασιντέ

Χανεντές ειδικός στην ερμηνεία γκαζέλ· τραγουδιστής που κάνει αυτοσχεδιαστικό φωνητικό τακσίμ χωρίς ουσούλ.

Σχετικά: ΓκαζέλΧανεντέ

Η μετάβαση από ένα μακάμ σε άλλο μέσα σε ένα έργο ή έναν τακσίμ· στο τέλος η μελωδία επιστρέφει συνήθως στο αρχικό μακάμ. Οι επιδέξιες μεταβάσεις αυξάνουν τον πλούτο του έργου.

Σχετικά: ΤσεσνίΣεγίρΤακσίμ

Η προέκταση της κλίμακας ενός μακάμ κάτω από το καράρ ή πάνω από τον τελευταίο οξύ φθόγγο της. Στο τμήμα της επέκτασης μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε οι δικοί της φθόγγοι της κλίμακας είτε άλλοι φθόγγοι.

Σχετικά: ΚλίμακαΜακάμ

Ο φθόγγος μία οκτάβα πάνω από το Ραστ· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως οξύ Σολ. Είναι ο φθόγγος γκιουσλού του μακάμ Μαχούρ.

Σχετικά: ΡαστΟξύςΟκτάβαΜαχούρ μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Γκερντανιγιέ (Σολ). Το όνομά του συνδυάζει το Γκερντανιγιέ και το Μπουσελίκ· ο οπλισμός του είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Γκερντανιγιεμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΓκερντανιγιέΜακάμ ΜπουσελίκΝτουγκάχ

Η βαριά οκτάβα του φθόγγου Μαχούρ· βρίσκεται 5 κόμματα πάνω από το Φα (Φα μικρό μουτζενέπ διέζη), 4 κόμματα κάτω από το Ραστ.

Σχετικά: ΜαχούρΙράκΡαστ

Εισαγωγή· το εναρκτήριο τμήμα που παίζουν τα όργανα στην αρχή ενός έργου, ή το τμήμα που προετοιμάζει τη μετάβαση σε άλλο μέρος.

Σχετικά: ΑρανάγμεΤακσίμ

Λουλούδι που δεν έχει ανοίξει ακόμη, ιδίως μπουμπούκι τριαντάφυλλου. Στην κλασική ποίηση εικόνα της φρεσκάδας και του στόματος του αγαπημένου· το μπουμπούκι που δεν ανοίγει παραπέμπει και σε μια εφήμερη ομορφιά.

Σχετικά: Bir Gonca Femin Yâresi ιστορίαΓκοντζά-φεμ

Με στόμα σαν μπουμπούκι: με στόμα μικρό και όμορφο σαν κλειστό μπουμπούκι τριαντάφυλλου (fem: στόμα). Καθιερωμένη παρομοίωση για τον αγαπημένο στην κλασική ποίηση· απαντά στη σύνθεση του Ντεντέ Εφέντη «Bir gonca-femin yâresi».

Σχετικά: Bir Gonca Femin Yâresi ιστορίαΓκοντζάΓιαρέ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Νεβά (Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Ατζέμ (Φα). Ο οπλισμός του δεν έχει αλλοιώσεις· το όνομά του σημαίνει «όμορφο μπουμπούκι».

Σχετικά: Γκοντζά-ι Ρανά μακάμΣύνθετο μακάμΝεβάΑτζέμΚαράρ

Στα έγχορδα όργανα όπως το ούτι και ο ταμπουράς, η πάνω επιφάνεια του σώματος, δηλαδή το ηχείο· γίνεται συνήθως από λεπτό ξύλο και βοηθά στη διάχυση του ήχου.

Σχετικά: ΤεκνέΕσίκ

Ο δεύτερος σημαντικότερος φθόγγος στην κλίμακα ενός μακάμ μετά το καράρ· το κέντρο όπου η μελωδία περνάει συχνά και δίνει ημιτελικές καταλήξεις. Στη θεωρία AEÜ είναι συνήθως ο φθόγγος όπου ενώνονται το τετράχορδο και το πεντάχορδο της κλίμακας.

Σχετικά: ΚαράρΑσμά καράρΜακάμΜακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Ο οπλισμός του περιλαμβάνει Ρε μπακιγιέ δίεση και Φα κιουτσούκ μουτζενέμπ δίεση (φθόγγος Μαχούρ)· το όνομά του σημαίνει «ανθοδέσμη».

Σχετικά: Γκιουλντεστέ μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΜπουσελίκΜαχούρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Το όνομά του σημαίνει «με μάγουλα σαν ρόδο»· συγγενεύει με τα Ουσσάκ, Μπεγιατί και Χουσεϊνί, που επίσης καταλήγουν στο Ντουγκάχ.

Σχετικά: Γκιουλιζάρ μακάμΣύνθετο μακάμΝτουγκάχΝεβάΜακάμ ΧουσεϊνίΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Γιεγκιάχ (Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Το όνομά του σημαίνει «ροδόκηπος της αφοσίωσης»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση, Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Γκιουλσέν-ι Βεφά μακάμΣύνθετο μακάμΓιεγκιάχΝτουγκάχΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Γιεγκιάχ (Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Το όνομά του σημαίνει στα περσικά «ροδόκηπος»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει μόνο Σι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Γκιουλζάρ μακάμΣύνθετο μακάμΓιεγκιάχΝτουγκάχΚαράρ

Χρυσό σχοινί, χρυσή κλωστή: habl σημαίνει «σχοινί», zer «χρυσός». Στην ποίηση χρησιμεύει ως παρομοίωση για μια λαμπερή, λεπτή κλωστή· στο δίστιχο της αράχνης περιγράφει το νήμα του ιστού της.

Σχετικά: Örümcek (Tanbûrî Cemil Bey) ιστορίαΑνκεμπούτ

Μεγάλο ουσούλ 32 χρόνων· σχηματίζεται από οκτώ σοφιάν που ακολουθούν το ένα το άλλο με διαφορετικές μορφές (32/8, 32/4, 32/2). Η πορεία του είναι ζωηρή· χρησιμοποιείται περισσότερο σε δεύτερα μπεστέ, καθώς και σε πεσρέφ, κιάρ και ιλαχί.

Σχετικά: Χαφιφ μετρονόμοςΜπεστέΚιάρ

Μεγάλα ζευγαρωτά κύμβαλα από ορείχαλκο· χρησιμοποιούνται στη μουσική των τεκέδων και στις τελετουργίες Μεβλεβί.

Σχετικά: Χαλιλέ (κύμβαλα) όργανοΚουδούμ

Σύστημα γραφής παρτιτούρας που ανέπτυξε ο Hamparsum Limonciyan (1768–1839) στις αρχές του 19ου αιώνα, με σύμβολα προερχόμενα από αρμενικά γράμματα. Βασίζεται σε επτά βασικά σύμβολα και δείχνει 14 φθόγγους από το Ραστ ως το Γκερντανιγιέ, χωρίς την οκτάβα· η θέση ορισμένων φθόγγων είναι ευέλικτη ανάλογα με την εκτέλεση. Οι τελετουργίες Μεβλεβί και πολλά κλασικά έργα καταγράφηκαν με αυτή τη γραφή.^[33]

Σχετικά: Γραφή ΕμπτζέντΓραφή ΚαντεμίρΜεσκ

Στα ενόργανα έργα όπως το πεσρέφ και το σαζ σεμαΐσι, το κύριο τμήμα μετά από καθένα από τα οποία παίζεται το τεσλίμ· χρησιμοποιείται και για τα τμήματα φωνητικών έργων.

Σχετικά: ΤεσλίμΠεσρέφΣαζ σεμαΐσι

Τραγουδιστής, φωνητικός καλλιτέχνης· ερμηνευτής που τραγουδά φωνητικά έργα.

Σχετικά: ΣαζεντέΣερχανεντέΓκαζελχάν

Μεγάλο ουσούλ εξήντα τεσσάρων χρόνων· το όνομά του σημαίνει «αυτό που περιέχει», επειδή περιλαμβάνει ουσούλ όπως το σοφιάν, το γιουρούκ σεμαΐ και το νιμ χαφίφ. Χρησιμοποιείται σε πεσρέφ και πρώτα μπεστέ, στη μερτεμπέ 64/4 και συχνότερα στη 64/2.^[34]

Σχετικά: Χαβι μετρονόμοςΝιμ ΧαφίφΠεσρέφ

Θλιμμένος, μελαγχολικός, συγκινητικός. Οι στίχοι του πρώτου έργου του Ραχμί Μπέη ανοίγουν με το «Gül hazin…».

Σχετικά: Gül Hazin Sünbül Perîşan ιστορίαΠερισάν

Μεγάλο ουσούλ 22 χρόνων· ο İsmail Hakkı Özkan το δίνει σε 22/4 σε ομάδες χρόνων 6+4+4+4+4. Η Εγκυκλοπαίδεια του Ισλάμ TDV το κατατάσσει στα ουσούλ 22 χρόνων· ο Ekrem Karadeniz δίνει με το ίδιο όνομα ένα σχήμα 44 χρόνων. Στο αρχείο του Miras-ı Saz δεν υπάρχει έργο σε αυτό το ουσούλ.^[35]

Σχετικά: Χεζέτς μετρονόμοςΜεγάλο ουσούλ

Ενδιάμεσος φθόγγος 5 κόμματα πάνω από το Τσαργκιάχ (Ντο μικρό μουτζενέπ διέζη). Ο φθόγγος ένα κόμμα πιο κάτω λέγεται Νιμ χιτζάζ (Ντο μπακιγιέ διέζη)· στο τετράχορδο Χιτζάζ χρησιμοποιείται συνήθως το Νιμ χιτζάζ.

Σχετικά: ΝιμΤετράχορδο ΧιτζάζΧιτζάζ μακάμΜικρό μουτζενέπ διέζη

Τετράχορδο που αποτελείται από μικρό μουτζενέπ, αρτίκ ικιλί και μικρό μουτζενέπ (S A S: 5 + 12 + 5 κόμματα)· πάνω στο Ντουγκάχ δίνει τους φθόγγους Ντουγκάχ–Ντικ κιουρντί–Νιμ χιτζάζ–Νεβά.

Σχετικά: ΤετράχορδοΑρτίκ ικιλίΧιτζάζ μακάμ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε)· αναγνωρίζεται από το αρτίκ ικιλί του τετραχόρδου Χιτζάζ. Μαζί με τα Χουμαγιούν, Ουζάλ και Ζιργκουλελί Χιτζάζ σχηματίζει την οικογένεια Χιτζάζ.

Σχετικά: Χιτζάζ μακάμΤετράχορδο ΧιτζάζΑρτίκ ικιλίΧιτζάζ-Χουμαγιούν μακάμΧιτζάζ-Ουζάλ μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Το όνομά του δείχνει ότι συνδυάζει τα χρώματα Χιτζάζ και Ζεμζεμέ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση και Ντο μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Χιτζάζ-Ζεμζεμέ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΧιτζάζΜακάμ Σαμπά-ΖεμζεμέΝτουγκάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Όπως υποδηλώνει το όνομά του, μεταφέρει το χρώμα Χιτζάζ στη βαριά περιοχή, στον φθόγγο Ασιράν· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση, Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Χιτζαζασιράν μακάμΣύνθετο μακάμΧουσεϊνί-ασιράνΜακάμ ΧιτζάζΝτουγκάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Όπως υποδηλώνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα Χιτζάζ και Μπουσελίκ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση και Ντο μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Χιτζαζμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΧιτζάζΜακάμ ΜπουσελίκΝτουγκάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα Χιτζάζ και Ουσάκ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση και Ντο μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Χιτζαζί-Ουσάκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΧιτζάζΜακάμ ΟυσάκΝτουγκάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του συνδυάζει τα χρώματα Χιτζαζκιάρ και Κιουρντί· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Λα, Σι και Μι μπακιγιέ ύφεση.

Σχετικά: Χιτζαζκιάρ-Κιουρντί μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΧιτζαζκιάρΜακάμ ΚιουρντιλιχιτζαζκιάρΡαστ

Σεντ μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ και φθόγγο γκιουσλού το Γκερντανιγιέ· θεωρείται η μεταφορά της κλίμακας Ζιργκουλελί Χιτζάζ στον φθόγγο Ραστ. Στην κλίμακά του υπάρχουν δύο τετράχορδα Χιτζάζ.

Σχετικά: Χιτζαζκιάρ μακάμΣεντ μακάμΧιτζάζ-Ζιργκουλέ μακάμ

Ενδιάμεσος φθόγγος 5 κόμματα πάνω από το Νεβά και 4 κόμματα κάτω από το Χουσεϊνί (Ρε μικρό μουτζενέπ διέζη). Χρησιμοποιείται σε μακάμ όπως το Χουζάμ και το Σουζινάκ, στο τετράχορδο Χιτζάζ πάνω στο Νεβά.

Σχετικά: ΝεβάΧουσεϊνίΧισάρ μακάμΧουζάμ μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Το όνομά του προέρχεται από τα χρώματα Χισάρ και Μπουσελίκ που συνδυάζει· από την κλασική εποχή ως σήμερα χρησιμοποιείται σε πεσρέφ, σεμαΐ και σαρκί.

Σχετικά: Χισαρμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΜπουσελίκΧισάρΚαράρΓκιουσλού

Ένα από τα 53 ίσα μέρη της οκτάβας, περίπου 22,6 σεντς· πήρε το όνομά του από τον Άγγλο θεωρητικό του 17ου αιώνα William Holder. Στη διαίρεση σε 53 ίσα μέρη, 4, 5, 8 και 9 κόμματα του Holder συμπίπτουν με τα πυθαγόρεια διαστήματα του AEÜ (bakiye, küçük mücenneb, büyük mücenneb, tanini) με απόκλιση μικρότερη από 1 σεντ· γι’ αυτό στη διδασκαλία «κόμμα» σημαίνει συνήθως αυτή τη μονάδα. Οι ήχοι αυτού του ιστότοπου υπολογίζονται επίσης με τη διαίρεση σε 53 ίσα μέρη.

Σχετικά: ΚόμμαΠυθαγόρειο κόμμα (Pisagor koması)Σύστημα κουρδίσματος (ses düzeni)Εργαλεία

Μακάμ της οικογένειας Χιτζάζ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ. Η κλίμακά του σχηματίζεται από το τετράχορδο Χιτζάζ πάνω στο Ντουγκάχ και το πεντάχορδο Μπουσελίκ πάνω στο Νεβά.

Σχετικά: Χιτζάζ-Χουμαγιούν μακάμΧιτζάζ μακάμ

Ο κύριος φθόγγος ένα τανινί πάνω από το Νεβά· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Μι. Είναι ο φθόγγος γκιουσλού των μακάμ Χουσεϊνί και Μπουσελίκ· η βαριά οκτάβα του λέγεται Χουσεϊνί-ασιράν.

Σχετικά: Χουσεϊνί-ασιράνΧουσεϊνί μακάμΜπουσελίκ μακάμ

Η βαριά οκτάβα του φθόγγου Χουσεϊνί· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Μι. Λέγεται εν συντομία και «Ασιράν».

Σχετικά: ΧουσεϊνίΓιεγκιάχΑτζέμ-ασιράν

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Φέρει το χρώμα του Ουσάκ· ο σεγίρ του ξεκινά από την περιοχή του γκιουσλού, χρησιμοποιεί το Εβίτς στην οξεία περιοχή και στην κάθοδο συνήθως το Ατζέμ.

Σχετικά: Χουσεϊνί μακάμΧουσεϊνίΚατιόν-ανιόν σεγίρ

Μακάμ με καράρ τη Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και γκιουτσλού τη Χουσεϊνί (Μι). Παίρνει το όνομά του από τη βαθμίδα καράρ· οπλισμός: Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Χουσεϊνιασιράν μακάμΧουσεϊνί-ασιράνΝτουγκάχΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Το όνομά του συνδυάζει τα μακάμ Χουσεϊνί και Γκιουλιζάρ· ο οπλισμός του, όπως του Χουσεϊνί, είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Χουσεϊνιγκιουλιζάρ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΧουσεϊνίΜακάμ ΓκιουλιζάρΧουσεϊνί

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Ο οπλισμός του περιλαμβάνει μόνο Σι κόμμα ύφεση· έχει το ίδιο καράρ και γκιουσλού με το Ουσάκ και το Μπεγιατί.

Σχετικά: Χουζί μακάμΝτουγκάχΝεβάΜακάμ ΟυσάκΜακάμ Μπεγιατί

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ιράκ (Φα μπακιγιέ δίεση) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «νέο Χουζάμ»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση, Μι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Χουζάμ-ι Τζεντίντ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΧουζάμΙράκΣεγκιάχ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Σεγκιάχ και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά. Το τετράχορδο Χιτζάζ πάνω στο Νεβά (Νεβά–Χισάρ–Εβίτς–Γκερντανιγιέ) του δίνει το βαθύ και σοβαρό χρώμα του.

Σχετικά: Χουζάμ μακάμΣεγκιάχΤετράχορδο Χιτζάζ

Η βαριά οκτάβα του φθόγγου Εβίτς· βρίσκεται 4 κόμματα πάνω από το Φα (Φα μπακιγιέ διέζη). Μακάμ όπως το Εβίτς, το Φεραχνάκ και το Μπεστενιγκιάρ καταλήγουν στον φθόγγο Ιράκ.

Σχετικά: ΕβίτςΓκεβέστΜπακιγιέ διέζηΦεραχνάκ μακάμΕβίτς μακάμ

Όνομα ουσούλ εννέα χρόνων που στη συλλογή SymbTr γράφεται σε 9/8. Το μόνο παράδειγμα του αρχείου είναι το σαρκί σε Χουζάμ του Kemânî Tatyos Efendi, που αρχίζει με τους στίχους «Gözüm hasretle giryândır».^[36]

Σχετικά: Ιρακσακ μετρονόμοςΑκσάκ

Ένα από τα παλαιά μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά, που συνδυάζει τα χρώματα του Μπεγιατί και του Ραστ.

Σχετικά: Ισφαχάν μακάμΜπεγιατί μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του είναι υποκοριστικό του Ισφαχάν· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Ισφαχανέκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΙσφαχάνΝτουγκάχΝεβά

Το να παίζεται ή να τραγουδιέται ένα έργο· όποιος το κάνει λέγεται ερμηνευτής (ιτζρατζή). Στη μουσική μακάμ η ερμηνεία πλουτίζεται με στολίδια και ύφος που δεν γράφονται στην παρτιτούρα.

Σχετικά: ΤαβίρΧανεντέΣαζεντέ

Μικρό ουσούλ δώδεκα χρόνων· στους καταλόγους ουσούλ της TDV και του İsmail Hakkı Özkan συγκαταλέγεται στα ουσούλ των 12 χρόνων. Το παράδειγμα του αρχείου είναι το τουρκού «Çırpınırdı Karadeniz» του Üzeyir Hacıbeyov, γραμμένο σε 12/8.^[37]

Σχετικά: Ικιζ Ακσακ μετρονόμοςΑκσάκΜικρό ουσούλ

Θρησκευτικό φωνητικό έργο που τραγουδιέται σε τεκέδες, τζαμιά και θρησκευτικές συναθροίσεις, συντεθειμένο συνήθως σε μικρά ουσούλ.^[38]

Σχετικά: Μουσική των τεκέδωνΝτουράκΣουγούλΈργα Ιλαχί στο αρχείο παρτιτούρων

Τύπος σεγίρ όπου η μελωδία ξεκινά από τον φθόγγο γκιουσλού ή τη μεσαία περιοχή της κλίμακας, κινείται προς τα οξέα και τα βαριά και καταλήγει στο καράρ. Μακάμ όπως το Μπεγιατί και το Χουσεϊνί ανήκουν σε αυτόν τον τύπο.

Σχετικά: ΣεγίρΓκιουσλούΜπεγιατί μακάμΧουσεϊνί μακάμ

Τύπος σεγίρ όπου η μελωδία ξεκινά από την οξεία περιοχή της κλίμακας και κατεβαίνει βήμα-βήμα προς το καράρ. Μακάμ όπως το Μαχούρ και το Μουχαγιέρ ανήκουν σε αυτόν τον τύπο.

Σχετικά: ΣεγίρΑνιόν σεγίρΜαχούρ μακάμΜουχαγιέρ μακάμ

Βαρύς, χαμηλός ήχος. Μπροστά από το όνομα ενός φθόγγου δηλώνει τη βαριά οκτάβα του (π.χ. κάμπα τσαργκιάχ)· χρησιμοποιείται και για να περιγράψει την πιο βαριά περιοχή ενός οργάνου.

Σχετικά: ΟξύςΚάμπα ΤσαργκιάχΟκτάβα

Η βαριά οκτάβα (μία οκτάβα κάτω) του φθόγγου Τσαργκιάχ· ο φθόγγος που βρίσκεται ένα τανινί (9 κόμματα) κάτω από το Γιεγκιάχ. Στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Ντο και χρησιμοποιείται στην πιο βαριά περιοχή των βαρύφωνων οργάνων.

Σχετικά: ΒαρύςΤσαργκιάχΓιεγκιάχ

Λαϊκό όργανο με σώμα σκαλισμένο από νεροκολοκύθα και καλυμμένο με δέρμα, που κρατιέται όρθιο στο γόνατο και παίζεται με δοξάρι. Είναι στενά συνδεδεμένο με τις μελωδίες της περιοχής Τεκέ.

Σχετικά: Καμπάκ κεμανέ όργανοΚεμεντζέςΡαμπάμπΤουρκού

Φωνητικό έργο σε στίχους του είδους καλεντερί της ποίησης των αοιδών (ασίκ) και της ποίησης ντιβάν. Απαντά και στο ρεπερτόριο του μεχτέρ· τα παραδείγματα του αρχείου είναι του Μαχμούτ Β΄ και του Νουμάν Αγά.^[39]

Σχετικά: Φωνητικό έργοΜεχτέρΈργα Καλεντερί στο αρχείο παρτιτούρων

Η γραφή με γράμματα που χρησιμοποίησε ο Dimitrie Kantemir (1673–1723) στο έργο του Kitâbu 'İlmi'l-Mûsikî 'alâ Vechi'l-Hurûfât (Βιβλίο της επιστήμης της μουσικής κατά τα γράμματα). Οι φθόγγοι γράφονται με γράμματα και οι διάρκειες με αριθμούς· μία οκτάβα, από το Ραστ ως το Γκερντανιγιέ, έχει 17 φθόγγους. Με αυτή τη γραφή ο Kantemir κατέγραψε εκατοντάδες πεσρέφ και σαζ σεμαΐσι της εποχής του· η γραφή του σύγχρονού του Nâyî Osman Dede (πέθ. 1729) μοιάζει με αυτήν.^[24]

Σχετικά: Γραφή ΕμπτζέντΓραφή ΧαμπαρσούμΠεσρέφAcemtarab Peşrev (Dimitri Kantemiroğlu) παράδειγμα έργου

Ζωηρό τραγούδι του κωνσταντινουπολίτικου αυτοσχέδιου θεάτρου (τουλουάτ) στα τέλη του 19ου αιώνα, που συνήθως το τραγουδούσε και το χόρευε μια ερμηνεύτρια. Το όνομα προέρχεται από το ιταλικό canto (τραγούδι)· οι στίχοι είναι συνήθως συλλαβικού μέτρου.^[40]

Σχετικά: ΣαρκίΦωνητικό έργοΈργα Κάντο στο αρχείο παρτιτούρων

Έγχορδο όργανο με τραπεζοειδές σώμα, συνήθως με 24–27 σειρές χορδών, με τρεις χορδές σε κάθε σειρά, που παίζεται με πλήκτρα (μεζράπ) περασμένα στα δάχτυλα. Οι φθόγγοι του ρυθμίζονται σε μικρά βήματα με τα μανταλάκια (μαντάλ)· σε αυτόν τον ιστότοπο παίζεται μέσα στο πρόγραμμα περιήγησης.^[41]

Σχετικά: Κανονάκι όργανοΜαντάλΣειράΓιουξούκ

Ο «κλειστός» (kapalı) τρόπος παιξίματος του ουσούλ Τζουρτζουνά· ο İsmail Hakkı Özkan τον παραθέτει στον κατάλογο των ουσούλ χωριστά από το Ανοιχτό (Açık) Τζουρτζουνά. Έχει δέκα χρόνους, στο αρχείο γράφεται σε 10/8 (σε δύο έργα 10/16) και όλα τα έργα εδώ είναι σαρκί.^[42]

Σχετικά: ΤζουρτζουνάΚαπαλι Τζουρτζουνα μετρονόμοςΣαρκί

Το μεγαλύτερο και πιο επιδεικτικό είδος φωνητικών έργων· συντίθεται συνήθως με εκτεταμένα τμήματα τερεννούμ και μεγάλα ουσούλ, αναδεικνύοντας τη δεξιοτεχνία του συνθέτη.^[43]

Σχετικά: ΚιαρτσέΤερεννούμΜεγάλο ουσούλΈργα Κιάρ στο αρχείο παρτιτούρωνGül Bî-Rûh-i Yâr (Abdülkadir Meragi) παράδειγμα έργου

Μεγάλο φωνητικό έργο στους στίχους του οποίου αναφέρονται ονόματα μακάμ και ουσούλ, και η μουσική περνά σε κάθε μακάμ και ουσούλ εκεί όπου ακούγεται το όνομά του. Συνήθως αρχίζει με Ραστ· του Ντεντέ Εφέντι έχει 26 μακάμ, του Αχμέτ Αβνί Κονούκ 119.^[44]

Σχετικά: ΚιάρΓετσκίΈργα Κιάρ-ι νατίκ στο αρχείο παρτιτούρωνRast Getirip Fend ile Seyretti (Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi) παράδειγμα έργου

Όνομα που σημαίνει «νέο κιάρ». Με αυτό είναι γνωστό το έργο του Ντεντέ Εφέντι «Gözümde dâim hayâl-i cânâ» σε μακάμ Ραστ και ουσούλ Αγίρ Ντουγιέκ, που συγκαταλέγεται στα έργα όπου φαίνονται οι νέες αναζητήσεις του συνθέτη.^[45]

Σχετικά: ΚιάρΤερεννούμΈργα Κιάρ-ι νεβ στο αρχείο παρτιτούρωνGözümde Dâim Hayâl-i Cânâ (Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi) παράδειγμα έργου

Τρίχορδο όργανο της ανατολικής Μαύρης Θάλασσας με στενό και μακρύ σώμα, που κρατιέται όρθιο και παίζεται με δοξάρι. Είναι το όργανο του χορόν και των σκοπών του κεμεντζέ· διαφέρει από τον κλασικό κεμεντζέ.

Σχετικά: Ποντιακή λύρα όργανοΚεμεντζέςΤουρκούΧορευτικός σκοπός

Ο φθόγγος στον οποίο το μακάμ τελειώνει τη μελωδία· όταν σταματά εκεί, δίνει την αίσθηση της ολοκλήρωσης. Είναι το «σπίτι» του μακάμ· λέγεται και φθόγγος στάσης.

Σχετικά: ΓκιουσλούΑσμά καράρΜακάμΜακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά. Η κλίμακά του σχηματίζεται από το τετράχορδο Ουσάκ και το πεντάχορδο Χιτζάζ πάνω στο Νεβά· είναι πολυαγαπημένο και στη λαϊκή μουσική.

Σχετικά: Καρτσιγάρ μακάμΤετράχορδο ΟυσάκΤετράχορδο Χιτζάζ

Φωνητικό έργο που θεωρείται μικρότερη μορφή του κιάρ, συντεθειμένο πιο σύντομα και σε μικρότερα ουσούλ.

Σχετικά: ΚιάρΦωνητικό έργοΈργα Κιαρτσέ στο αρχείο παρτιτούρων

Είδος στη θρησκευτική μουσική όπου ένα ποίημα ερμηνεύεται χωρίς ουσούλ και αυτοσχεδιαστικά· έχει τον χαρακτήρα φωνητικού τακσίμ.

Σχετικά: ΓκαζέλΜουσική των τεκέδων

Λαϊκό όργανο στο οποίο ο ρυθμός κρατιέται χτυπώντας δύο ξύλινα κουτάλια μεταξύ τους ανάμεσα στα δάχτυλα. Χρησιμοποιείται στους χορευτικούς σκοπούς των περιοχών Ικονίου, Σιλιφκέ και Αιγαίου.

Σχετικά: Ξύλινα κουτάλια (κασίκ) όργανοΧορευτικός σκοπόςΟυσούλ

Το παλιό όνομα του ουσούλ Μουσεμμέν· μικρό ουσούλ οκτώ χρόνων γραμμένο σε 8/8, που αποτελείται από ένα σεμαΐ και ένα Τουρκ Ακσαγί. Δεν είναι γνωστό γιατί αυτή η λέξη ελληνικής προέλευσης χρησιμοποιήθηκε ως μουσικός όρος.^[46]

Σχετικά: ΜουσεμμένΚατικοφτι μετρονόμος

Λαϊκό πνευστό όργανο χωρίς καλάμι, μακρύ, ανοιχτό στα δύο άκρα, που παίζεται φυσώντας πλευρικά· θεωρείται το όργανο των βοσκών.

Σχετικά: Καβάλι όργανοΝέι

Χτύπημα πιο ελαφρό από το τεκ· προφέρεται και «κα». Απαντά, για παράδειγμα, στην απαρίθμηση «ντουμ – τεκ – κε» του ουσούλ Σοφιάν.

Σχετικά: ΤεκΝτουμΣοφιάν μετρονόμος

Έγχορδο όργανο δυτικής καταγωγής· από τον 19ο αιώνα είναι διαδεδομένο στην τουρκική μουσική και παίζεται με το δικό της ιδιαίτερο ύφος.

Σχετικά: Βιολί όργανοΚεμεντζές

Μικρό αχλαδόσχημο έγχορδο όργανο της κλασικής τουρκικής μουσικής, με τρεις χορδές, που κρατιέται όρθιο στο γόνατο και παίζεται με δοξάρι· οι χορδές πατιούνται πλευρικά με το νύχι. Ο ποντιακός κεμεντζές (λύρα) είναι διαφορετικό λαϊκό όργανο.

Σχετικά: Πολίτικη λύρα όργανοΠοντιακή λύρα όργανοΡαμπάμπ

Μελωδία της λαϊκής μουσικής με σταθερό ουσούλ και τακτικό ρυθμό· τα περισσότερα τουρκού και οι χορευτικές μελωδίες είναι αυτού του είδους.

Σχετικά: Ουζούν χαβάΤουρκούΟυσούλ

Αχένκ στο οποίο η περντέ Ραστ, γραμμένη ως Σολ, ηχεί ως Λα· είναι έναν τόνο ψηλότερα από το αχένκ Μανσούρ και πιο βαρύ από το μπολαχένκ. Παίρνει το όνομά του από το νέι κιζ.

Σχετικά: ΑχένκΜανσούρ

Πνευστό με κλειδιά που παίζεται με επιστόμιο απλού καλαμιού. Μπήκε στον οθωμανικό κόσμο τον 19ο αιώνα με τις στρατιωτικές μπάντες· στην τουρκική μουσική διαμορφώθηκε παράδοση φασίλ και ταξίμ κυρίως γύρω από το βαθύτερα κουρδισμένο κλαρίνο σε Σολ.

Σχετικά: Κλαρίνο όργανοΤακσίμΣύνολο φασίλΜιζίκα-ι Χουμαγιούν

Παράδοση μουσικής τέχνης που αναπτύχθηκε στην οθωμανική αυλή, στα τεκέδη και στους αστικούς κύκλους, βασισμένη στο σύστημα μακάμ και ουσούλ· αναφέρεται και με ονόματα όπως τουρκική μουσική τέχνης, τουρκική μουσικί, οθωμανική μουσική.

Σχετικά: ΜακάμΟυσούλΦασίλΕποχές

Η μικρή μονάδα μέτρησης διαστημάτων στη μουσική μακάμ· ένας ολόκληρος τόνος (τανινί) αντιστοιχεί σε 9 κόμματα. Η θεωρία Arel-Ezgi-Uzdilek σχηματίζει τους φθόγγους με πυθαγόρειους λόγους (πυθαγόρειο κόμμα, περίπου 23,5 σεντς)· η διαίρεση της οκτάβας σε 53 ίσα μέρη (κόμμα Holder, περίπου 22,6 σεντς) συμπίπτει με αυτό το σύστημα με απόκλιση μικρότερη από 1 σεντ και χρησιμοποιείται στην πράξη, και σε αυτόν τον ιστότοπο.

Σχετικά: ΔιάστημαΚόμμα του Holder (Holder koması)Πυθαγόρειο κόμμα (Pisagor koması)ΤανινίΣύστημα Arel-Ezgi-UzdilekΟκτάβαΕργαλεία

Σύμβολο αλλοίωσης του AEÜ που κατεβάζει τον φθόγγο 1 κόμμα. Ο φθόγγος Σεγκιάχ (Σι κόμμα ύφεση) γράφεται με αυτό.

Σχετικά: Κόμμα διέζηΑλλοίωσηΣεγκιάχ

Σύμβολο αλλοίωσης του AEÜ που ανεβάζει τον φθόγγο 1 κόμμα.

Σχετικά: Κόμμα ύφεσηΑλλοίωση

Το μεγαλύτερο και βαθύφωνο από τα έγχορδα με δοξάρι· παίζεται με τον μουσικό όρθιο, κρατώντας το κάθετα. Στα σύνολα φασίλ και ραδιοφώνου της τουρκικής μουσικής ανέλαβε τη βαθύτερη φωνή του συνόλου.

Σχετικά: Κοντραμπάσο όργανοΣύνολο φασίλΒιολί

Ένα από τα αρχαιότερα γνωστά έγχορδα όργανα των Τούρκων· εμφανίζεται στις ιστορίες του Ντεντέ Κορκούτ ως το όργανο των οζάν (βάρδων). Θεωρείται πρόγονος πολλών έγχορδων με μακρύ μπράτσο, όπως ο μπαγλαμάς και η ντόμπρα.

Σχετικά: Κόπουζ όργανοΜπαγλαμάΛαιμόςΤεκνέ

Η πιο διαδεδομένη στιχουργική μορφή της λαϊκής ποίησης· αποτελείται συνήθως από ενδεκασύλλαβα τετράστιχα και γράφεται για να τραγουδιέται με το σάζι. Εκτός από τα τουρκού σε στίχους κοσμά, υπάρχουν και κοσμά που μελοποίησαν κλασικοί συνθέτες σε ουσούλ.^[47]

Σχετικά: ΤουρκούΜπαγλαμάΈργα Κοσμά στο αρχείο παρτιτούρων

Σειρά έργων για να συνοδεύουν τον χορό των κιοτσέκ, που αποτελείται συνήθως από τουρκού και σαρκί στο ίδιο μακάμ αλλά σε διαφορετικά ουσούλ, τα οποία παίζονται το ένα μετά το άλλο.

Σχετικά: ΦασίλΤουρκούΈργα Κιοτσεκτσέ στο αρχείο παρτιτούρων

Σύντομος, ξερός και οξύς ήχος που παράγεται στο κανονάκι όταν η πένα χτυπά τα κοντά τμήματα των χορδών πίσω από τον καβαλάρη, ανάμεσα στον καβαλάρη και τον χορδοδέτη· λέγεται και χτύπημα πίσω από τον καβαλάρη. Παρεμβάλλεται ως τονισμός, κυρίως σε ζωηρά, ρυθμικά κομμάτια, και διαφέρει από το şelpe και το çekme. Στο εικονικό κανονάκι δοκιμάζεται αγγίζοντας τις κοντές χορδές δεξιά από τον καβαλάρη.

Σχετικά: Κανονάκι όργανοΚανονάκιΜεζράπΜαντάλ

Το μεγαλύτερο τύμπανο της μπάντας του μεχτέρ· έχει σώμα σε σχήμα χάλκινου καζανιού και παίζεται με ξυλάκι.

Σχετικά: Κιος (μεγάλο τύμπανο) όργανοΜεχτέρΝακαρέ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Ως προς το καράρ, το γκιουσλού και τον οπλισμό (Σι κόμμα ύφεση, Ρε κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση) μοιράζεται το ίδιο πλαίσιο με το μακάμ Σαμπά.

Σχετικά: Κουτσέκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣαμπάΝτουγκάχΤσαργκιάχ

Κρουστό όργανο από δύο μικρά ημισφαιρικά τύμπανα από χαλκό, καλυμμένα με δέρμα· παίζεται με δύο ξυλάκια. Κρατά το ουσούλ στις τελετουργίες Μεβλεβί.^[48]

Σχετικά: Κουντούμ όργανοΚουδουμζενμπασίΖαχμέΟυσούλ

Ο εκτελεστής κουδούμ στο μουτρίμπ των Μεβλεβίδων, που καθοδηγεί το ουσούλ και τον χρόνο της τελετουργίας.

Σχετικά: ΚουδούμΜουτρίμπ

Διάστημα πέντε κομμάτων· η σύντμηση είναι S. Στο τετράχορδο Ουσάκ βρίσκεται ανάμεσα στο Σεγκιάχ και το Τσαργκιάχ, στο τετράχορδο Χιτζάζ είναι το πρώτο και το τελευταίο διάστημα.

Σχετικά: ΔιάστημαΜπακιγιέΜεγάλο μουτζενέπΤετράχορδο ΧιτζάζΕκπαίδευση ακοής

Σύμβολο αλλοίωσης της γραφής AEÜ που κατεβάζει τον φθόγγο 4 κόμματα. Ο φθόγγος Ντικ κιουρντί (Σι μικρό μουτζενέπ ύφεση) του τετραχόρδου Χιτζάζ γράφεται με αυτό.

Σχετικά: Μικρό μουτζενέπΜπακιγιέ ύφεσηΤετράχορδο ΧιτζάζΑλλοίωση

Σύμβολο αλλοίωσης της γραφής AEÜ που ανεβάζει τον φθόγγο 5 κόμματα. Οι φθόγγοι Μαχούρ (Φα μικρό μουτζενέπ διέζη) και Χιτζάζ (Ντο μικρό μουτζενέπ διέζη) γράφονται με αυτό.

Σχετικά: Μικρό μουτζενέπΜαχούρΜπακιγιέ διέζηΑλλοίωση

Ουσούλ που κρατούν συνήθως 2 έως 15 χρόνους (όπως το Σοφιάν, το Ακσάκ, το Ντουγιέκ, το Τζουρτζουνά). Χρησιμοποιούνται σε έργα όπως το σαρκί, το τουρκού και το σαζ σεμαΐσι.

Σχετικά: Μεγάλο ουσούλΟυσούλ

Όνομα των τμημάτων του Rast Kâr-ı Nâtık των 119 μακάμ του Ahmed Avni Konuk (Fihrist-i Makâmât), καθένα από τα οποία παρουσιάζει ένα μακάμ· οι στίχοι είναι επίσης του Konuk και στα περισσότερα αναφέρεται το όνομα του μακάμ. Στο αρχείο κάθε κιουπέ εμφανίζεται ως χωριστό έργο.^[49]

Σχετικά: Κιάρ-ι νατίκΜακάμ

Ενδιάμεσος φθόγγος 4 κόμματα (μπακιγιέ) πάνω από το Ντουγκάχ· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Σι μπακιγιέ ύφεση (5 κόμματα κάτω από το Σι). Καθορίζει το τετράχορδο Κιουρντί και μακάμ όπως το Νιαβέντ και το Κιουρντί.

Σχετικά: Μπακιγιέ ύφεσηΤετράχορδο ΚιουρντίΚιουρντί μακάμΝιαβέντ μακάμ

Τετράχορδο που αποτελείται από μπακιγιέ και δύο τανινί (B T T: 4 + 9 + 9 κόμματα)· πάνω στο Ντουγκάχ δίνει τους φθόγγους Ντουγκάχ–Κιουρντί–Τσαργκιάχ–Νεβά.

Σχετικά: ΤετράχορδοΚιουρντί μακάμΚιουρντί

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του συνδυάζει το Κιουρντί και το Γκερντανιγιέ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Κιουρντί-Γκερντανιγιέ μακάμΣύνθετο μακάμΚιουρντίΓκερντανιγιέΝτουγκάχ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά. Η κλίμακά του σχηματίζεται από το τετράχορδο Κιουρντί και το πεντάχορδο Μπουσελίκ πάνω στο Νεβά· το ότι το πρώτο διάστημα είναι μπακιγιέ του δίνει το χαρακτηριστικό χρώμα.

Σχετικά: Κιουρντί μακάμΤετράχορδο ΚιουρντίΜπακιγιέ

Σεντ μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ· είναι το χρώμα Κιουρντί μεταφερμένο στον φθόγγο Ραστ. Χρησιμοποιήθηκε ιδιαίτερα πολύ στα τραγούδια (σαρκί) του 20ού αιώνα.

Σχετικά: Κιουρντιλιχιτζαζκιάρ μακάμΣεντ μακάμΚιουρντί μακάμ

Μικρό ουσούλ δέκα χρόνων· λόγω της κρυφής ασυμμετρίας του λέγεται και ακσάκ φαχτέ, και επειδή είναι το μισό του Φαχτέ, νιμ φαχτέ. Γράφεται συνήθως σε 10/4 και χρησιμοποιείται σε πεσρέφ, μπεστέ και τελετουργίες (αγίν)· είναι το παραδοσιακό ουσούλ των μπεστέ νακίς.^[50]

Σχετικά: Λενκ Φαχτε μετρονόμοςΦαχτέΝακίς

Ενόργανο έργο βαλκανικής και ρωμαίικης (Ρούμελι) καταγωγής, γρήγορο και χορευτικό, σε μέτρο 2/4· γράφεται με διάταξη χάνε και τεσλίμ. Τον 20ό αιώνα παιζόταν συχνά στο τέλος του φασίλ.

Σχετικά: Οργανικό έργοΣιρτόΧάνεΈργα Λόνγκα στο αρχείο παρτιτούρωνNikrîz Longa (Tanbûrî Cemil Bey) παράδειγμα έργου

Ενδιάμεσος φθόγγος ένα τανινί πάνω από το Χουσεϊνί· βρίσκεται 5 κόμματα πάνω από το Φα (Φα μικρό μουτζενέπ διέζη), 4 κόμματα κάτω από το Γκερντανιγιέ. Είναι ο χαρακτηριστικός φθόγγος του μακάμ Μαχούρ· η βαριά οκτάβα του λέγεται Γκεβέστ.

Σχετικά: ΓκεβέστΕβίτςΜαχούρ μακάμ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ και φθόγγο γκιουσλού το οξύ Γκερντανιγιέ. Η κλίμακά του σχηματίζεται από το πεντάχορδο Τσαργκιάχ πάνω στο Ραστ και το τετράχορδο Τσαργκιάχ πάνω στο Νεβά· έχει κατιόν σεγίρ και θυμίζει τη μείζονα κλίμακα.

Σχετικά: Μαχούρ μακάμΜαχούρΤετράχορδο ΤσαργκιάχΚατιόν σεγίρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Όπως υποδηλώνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα Μαχούρ και Μπουσελίκ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Φα κιουτσούκ μουτζενέμπ δίεση (φθόγγος Μαχούρ).

Σχετικά: Μαχουρμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΜαχούρΜακάμ ΜπουσελίκΜαχούρ

Μελωδικό σύστημα που αποτελείται από μια συγκεκριμένη κλίμακα, τους φθόγγους καράρ και γκιουσλού, και τους κανόνες σεγίρ που καθορίζουν πώς κινείται η μελωδία μέσα σε αυτή την κλίμακα. Στην τουρκική μουσική είναι γνωστά εκατοντάδες ονόματα μακάμ· μόνο ένα μέρος τους χρησιμοποιείται συχνά.^[51]

Σχετικά: ΚλίμακαΚαράρΓκιουσλούΣεγίρΜακάμ

Μικρά μεταλλικά μοχλάρια στην άκρη κάθε σειράς του κανονακιού, που σηκώνονται και κατεβαίνουν αλλάζοντας το μήκος της χορδής που δονείται. Στα περισσότερα κανονάκια το ημιτόνιο χωρίζεται σε έξι μαντάλ: ένα μαντάλ είναι περίπου 17 σεντ, δηλαδή λίγο μικρότερο από το θεωρητικό κόμμα (περίπου 22,6 σεντ). Τα μαντάλ μπορούν να ανεβοκατεβαίνουν και ενώ παίζει κανείς.

Σχετικά: ΚανονάκιΣειράΚόμμαΚανονάκι όργανο

Λέγεται και μαντιρά· χορευτικός σκοπός που παίζεται συνήθως στο επτάσημο ουσούλ Ντεβρί Τουράν. Με το ίδιο όνομα λέγεται και το ίδιο το ουσούλ Ντεβρί Τουράν· το παράδειγμα του αρχείου είναι η Μάντρα σε Χιτζάζ του Λαβτατζή Αντών.^[52]

Σχετικά: Κιρίκ χαβάΝτεβρ-ι ΧιντίΈργα Μάντρα στο αρχείο παρτιτούρων

Ένα βαρύ και γεμάτο μήκος νέι και το αχένκ του· η περντέ Ραστ, γραμμένη ως Σολ, ηχεί ως Σολ, δηλαδή ακούγεται στο ύψος που γράφεται. Είναι πιο βαρύ από το μπολαχένκ και προτιμάται συχνά στις τελετουργίες Μεβλεβί.

Σχετικά: ΑχένκΑχένκ ΣαχΝέι

Κομμάτι με κανονικό, δυνατό ρυθμό, κατάλληλο για πορεία. Στην τουρκική μουσική έχει ευρύ ρεπερτόριο, από τους σκοπούς του μεχτέρ ως τα εμβατήρια μπάντας του 19ου αιώνα, το «Ceddin Deden» και το İstiklâl Marşı (εθνικός ύμνος).^[53]

Σχετικά: ΜεχτέρΜιζίκα-ι ΧουμαγιούνΈργα Εμβατήριο στο αρχείο παρτιτούρων

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Παίρνει το όνομά του από την περιοχή της Υπεροξειανής (Μαβεραουνέχρ) στην Κεντρική Ασία· ο οπλισμός του δεν έχει αλλοιώσεις.

Σχετικά: Μαβεραουνέχρ μακάμΡαστΝεβάΚαράρΓκιουσλού

Χειρόγραφα ή έντυπα βιβλία όπου συγκεντρώνονταν συντεθειμένα ποιήματα (γκιουφτέ) με πληροφορίες για το μακάμ, το ουσούλ και τον συνθέτη τους. Στις εποχές που η παρτιτούρα δεν ήταν διαδεδομένη, αποτελούν κύρια πηγή για την ανίχνευση έργων.

Σχετικά: ΕντβάρΜεσκ

Η στρατιωτική μπάντα των Οθωμανών· αποτελείται από νταούλι, κιόσι, νακαρέ, ζουρνά, βούκινο και κύμβαλα. Καταργήθηκε το 1826 και αναβιώθηκε τον 20ό αιώνα.^[54]

Σχετικά: ΚιόσιΝακαρέΖουρνάςΜιζίκα-ι Χουμαγιούν

Ποίημα πένθους και εγκωμίου για κάποιον που πέθανε και το έργο που συντίθεται πάνω του. Στη θρησκευτική μουσική σημαντική θέση έχουν τα μερσιγιέ που ψάλλονταν στους τεκέδες τον μήνα Μουχαρέμ, ιδίως για τον Χουσεΐν και τους μάρτυρες της Κερμπαλά.^[55]

Σχετικά: Μουσική των τεκέδωνΙλαχίΈργα Μερσιγιέ (ελεγεία) στο αρχείο παρτιτούρων

Ο αριθμός που δείχνει τη χρονική μονάδα του ουσούλ, δηλαδή τον παρονομαστή του μέτρου: στο Ντεβρ-ι Κεμπίρ 28/4 η μερτεμπέ είναι 4, στη μορφή 28/8 είναι 8· στο Ακσάκ 9/8 είναι 8, στο Αγκίρ Ακσάκ 9/4 είναι 4. Το ίδιο ουσούλ μπορεί να γραφτεί με διαφορετική μερτεμπέ για να γίνει πιο βαρύ ή πιο γρήγορο.

Σχετικά: ΜέτροΟυσούλΑκσάκΝτεβρ-ι Κεμπίρ

Παραδοσιακή μέθοδος διδασκαλίας χωρίς βάση σε παρτιτούρα, όπου ο δάσκαλος τραγουδά το έργο και ο μαθητής το επαναλαμβάνει απομνημονεύοντάς το· γίνεται χτυπώντας το ουσούλ. Τα έργα μεταδόθηκαν από γενιά σε γενιά σε μεγάλο βαθμό μέσω του μεσκ.^[56]

Σχετικά: Χτύπημα του ουσούλΜεσκχανέΧανεντέ

Ο χώρος όπου γίνεται το μεσκ, όπου ο δάσκαλος διδάσκει τα έργα στους μαθητές του· η λέξη χρησιμοποιείται και για μουσικούς συλλόγους που ιδρύθηκαν για αυτόν τον σκοπό.

Σχετικά: Meşkhâne (3D)ΜεσκΝταρουλελχάν

Μεγάλο θρησκευτικό έργο που εκτελείται κατά τη διάρκεια του σεμά των Μεβλεβίδων. Ανοίγει με Ναατ, τακσίμ νέι και πεσρέφ· μετά τους τέσσερις σελάμ κλείνει με το τελικό πεσρέφ και το τελικό γιουρούκ σεμαΐ.

Σχετικά: ΣελάμΝαατΣεμάΜουτρίμπΜεβλεβιχανέΈργα Τελετουργία Μεβλεβί στο αρχείο παρτιτούρωνAn Rûz Bâmdâdî... (Neyzen Hüseyin Fahreddin Dede) παράδειγμα έργου

Η αργή μερτεμπέ του ουσούλ Εβφέρ, γραμμένη σε 9/4 (Αγκίρ Εβφέρ)· είναι σχεδόν αμετάβλητα το ουσούλ των δεύτερων σελάμ στις τελετουργίες Μεβλεβί. Τα δεύτερα σελάμ αρχίζουν συνήθως με το Τουρκ Ακσαγί, το δεύτερο μέρος του ουσούλ.^[5]

Σχετικά: Μεβλεβι Εβφερι μετρονόμοςΕβφέρΑγκίρ ΕβφέρΣελάμ

Τεκέ των δερβίσηδων Μεβλεβί· σημαντικό κέντρο όπου εκτελούνταν οι τελετουργίες και συνεχιζόταν η μουσική εκπαίδευση. Τα πιο γνωστά είναι τα μεβλεβιχανέ του Γαλατά, του Γενί Καπί και του Ικονίου (Κόνια).^[57]

Σχετικά: Τελετουργία ΜεβλεβίΣεμάΜουτρίμπ

Λαϊκό πνευστό όργανο με φαρδύ διπλό καλάμι, μαλακό και θαμπό ήχο, κοντό σώμα.

Σχετικά: Μέι όργανοΖουρνάς

Στα σαρκί και τα μπεστέ, το τμήμα που αντιστοιχεί συνήθως στον τρίτο στίχο, όπου η μελωδία ανεβαίνει στην οξεία περιοχή ή μεταβαίνει σε άλλο μακάμ· λέγεται και μιγιάν.

Σχετικά: ΣαρκίΓετσκίΝακαράτ

Η αυλική μπάντα και μουσική σχολή που ιδρύθηκε μετά την κατάργηση του μεχτέρ το 1826· υπό τη διεύθυνση του Giuseppe Donizetti παρείχε εκπαίδευση στη δυτική μουσική.

Σχετικά: ΜεχτέρΕντερούν

Εργαλείο που χρησιμεύει για να χτυπά και να δονεί τη χορδή στα έγχορδα όργανα. Στο κανονάκι στερεώνεται στο γιουξούκ· στο ούτι γίνεται παραδοσιακά από φτερό αετού, σήμερα συνήθως από πλαστικό.

Σχετικά: ΤεζενέΓιουξούκΟύτι

Ποίημα που αφηγείται το μιράτζ (ανάληψη) του Προφήτη και το θρησκευτικό έργο που συντίθεται πάνω του. Το πιο γνωστό είναι το μιρατζιγιέ του Ναγί Οσμάν Ντεντέ, που ψάλλεται σαν μεβλίντ τη νύχτα του Μιράτζ και αποτελείται από τμήματα σε επτά μακάμ με τεβσίχ ανάμεσά τους.^[58]

Σχετικά: ΤεβσίχΝαατΈργα Μιρατζιγιέ στο αρχείο παρτιτούρωνPes Heman (Nâyî Osman Dede) παράδειγμα έργου

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Ραστ (Σολ), με φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του σημαίνει «αντίθετο»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει μόνο Σι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Μουχαλίφ μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΤσαργκιάχΣεγκιάχ

Μεγάλο ουσούλ 32 χρόνων (32/4)· χρησιμοποιείται σε μπεστέ και πεσρέφ.

Σχετικά: Μουχαμμες μετρονόμοςΜεγάλο ουσούλ

Ο φθόγγος μία οκτάβα πάνω από το Ντουγκάχ· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως οξύ Λα. Ο σεγίρ των μακάμ Μουχαγιέρ και Μουχαγιερκιουρντί ξεκινά από αυτόν τον φθόγγο.

Σχετικά: ΝτουγκάχΟξύςΜουχαγιέρ μακάμΜουχαγιερκιουρντί μακάμ

Μακάμ που χρησιμοποιεί την κλίμακα του μακάμ Χουσεϊνί, με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ. Αναγνωρίζεται από τον σεγίρ του, που ξεκινά από τον οξύ φθόγγο Μουχαγιέρ και κατεβαίνει.

Σχετικά: Μουχαγιέρ μακάμΜουχαγιέρΚατιόν σεγίρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Μουχαγιέρ (Λα). Το όνομά του συνδυάζει τα χρώματα Μουχαγιέρ και Μπουσελίκ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Μουχαγιερμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΜουχαγιέρΜακάμ ΜπουσελίκΝτουγκάχ

Μακάμ που χρησιμοποιεί την κλίμακα Κιουρντί, με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ. Ξεχωρίζει από το Κιουρντί επειδή ο σεγίρ του ξεκινά από τον οξύ φθόγγο Μουχαγιέρ και κατεβαίνει.

Σχετικά: Μουχαγιερκιουρντί μακάμΚιουρντί μακάμΚατιόν σεγίρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Μουχαγιέρ (Λα). Παίρνει το όνομά του από τους φθόγγους Μουχαγιέρ και Σουνμπουλέ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Ρε κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση.

Σχετικά: Μουχαγιερσουνμπουλέ μακάμΣύνθετο μακάμΜουχαγιέρΣουμπουλέΝτουγκάχ

Ποιητική μορφή με στροφές τεσσάρων στίχων και το έργο που συντίθεται σε αυτή τη μορφή. Τα περισσότερα μπεστέ του κλασικού φασίλ έχουν στίχους μουραμπά.

Σχετικά: ΜπεστέΦωνητικό έργοΈργα Μουραμπά στο αρχείο παρτιτούρων

Λέξη που χρησιμοποιείται στα οθωμανικά τουρκικά και στα αραβικά με τη σημασία της μουσικής. Απαντά σε ονομασίες όπως «τουρκική μουσικί», «μουσικί-ι Οσμανί» και σε τίτλους παλαιών έργων.

Σχετικά: Κλασική τουρκική μουσική

Πρόσωπο που παίζει όργανο ή τραγουδά, μουσικός· με αυτή τη σημασία εμφανίζεται συχνά στην κλασική ποίηση και στους στίχους («Ey mutrıb-ı zevk-âşinâ»). Στα μεβλεβιχανέ δηλώνει επίσης το σύνολο των οργανοπαικτών και τραγουδιστών που ερμηνεύουν την τελετουργία (âyin), καθώς και το υπερυψωμένο μέρος όπου κάθονται, με θέα στην αίθουσα του σεμά.

Σχετικά: Ey Mutrib-i Zevk Âşinâ ιστορίαΖεβκ-ασινάΤελετουργία ΜεβλεβίΚουδουμζενμπασίΝεϊζενμπασίΑγινχάν

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Γιεγκιάχ (Ρε), με φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Ο οπλισμός του περιλαμβάνει μόνο Σι μπακιγιέ ύφεση (φθόγγος Κιουρντί).

Σχετικά: Μουμπερκά μακάμΣύνθετο μακάμΓιεγκιάχΝτουγκάχΚιουρντί

Κοινή ονομασία των διαστημάτων ανάμεσα στο τανινί (9 κόμματα) και το μπακιγιέ (4 κόμματα). Υπάρχουν δύο είδη: το μικρό μουτζενέπ (5 κόμματα, S) και το μεγάλο μουτζενέπ (8 κόμματα, K).

Σχετικά: Μικρό μουτζενέπΜεγάλο μουτζενέπΔιάστημαΚόμμαΕκπαίδευση ακοής

Παλαιότερη ονομασία του τμήματος που επαναλαμβάνεται μετά από κάθε χάνε, ιδιαίτερα στα πεσρέφ· σήμερα λέγεται συχνότερα τεσλίμ.

Σχετικά: ΤεσλίμΧάνε

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Γιεγκιάχ (Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Η λέξη «μουρεκκέπ» (σύνθετο) στο όνομά του δείχνει ότι είναι σύνθετη μορφή του Ισφαχάν· καταλήγει στη βαριά περιοχή.

Σχετικά: Μουρεκκέπ-Ισφαχάν μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΙσφαχάνΓιεγκιάχΝτουγκάχ

Μικρό ουσούλ 6 χρόνων· οι κατάλογοι ουσούλ της Εγκυκλοπαίδειας του Ισλάμ TDV και του İsmail Hakkı Özkan το κατατάσσουν στα ουσούλ 6 χρόνων, μαζί με το Γιουρούκ Σεμαΐ. Το όνομά του σημαίνει «σύνθετο νιμ σοφιάν»· στο αρχείο του Miras-ı Saz δεν υπάρχει έργο σε αυτό το ουσούλ.^[59]

Σχετικά: Μουρεκκέπ Νιμ Σοφιάν μετρονόμοςΝιμ ΣοφιάνΓιουρούκ ΣεμαΐΜικρό ουσούλ

Μικρό ουσούλ 9 χρόνων· το όνομά του σημαίνει «σύνθετο σεμαΐ». Ο İsmail Hakkı Özkan το δίνει σε 9/8 με τρία χτυπήματα: ένα ντουμ τριών χρόνων και δύο τεκ τριών χρόνων το καθένα. Η Εγκυκλοπαίδεια του Ισλάμ TDV το κατατάσσει στα ουσούλ 9 χρόνων· στο αρχείο του Miras-ı Saz δεν υπάρχει έργο σε αυτό το ουσούλ.^[60]

Σχετικά: Μουρεκκέπ Σεμαΐ μετρονόμοςΣεμαΐΜικρό ουσούλ

Μικρό ουσούλ δώδεκα χρόνων· στους καταλόγους της TDV και του İsmail Hakkı Özkan περιλαμβάνεται στα ουσούλ των 12 χρόνων με το όνομα «birleşik sofyan» (σύνθετο σοφιάν). Το παράδειγμα του αρχείου είναι το σαρκί σε Ισφαχάν «Canda hâsiyyet mi var» του Hacı Ârif Bey, γραμμένο σε 12/8.^[37]

Σχετικά: Μουρεκκεπ Σοφγιαν μετρονόμοςΣοφιάν

Μικρό ουσούλ οκτώ χρόνων, γραμμένο σε 8/8· σχηματίζεται από την ένωση ενός σεμαΐ και ενός Τουρκ Ακσαγί. Θεωρείται ότι το επινόησε και το χρησιμοποίησε πρώτος ο Hacı Ârif Bey· είναι γνωστό και ως Κατικόφτι και χρησιμοποιείται κυρίως σε σαρκί, τουρκού και ιλαχί.^[46]

Σχετικά: Μουσεμμεν μετρονόμοςΚατικόφτιΤουρκ Ακσαγί

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Σεγκιάχ (Σι κόμμα ύφεση) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Ανήκει στην οικογένεια Σεγκιάχ· όπως τα Σεγκιάχ και Χουζάμ, καταλήγει σε αυτόν τον φθόγγο.

Σχετικά: Μουστεάρ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣεγκιάχΜακάμ ΧουζάμΣεγκιάχΚαράρ

Μελωδία, σκοπός· επίσης ένας μεμονωμένος ήχος ή μια σειρά ήχων. Απαντά και σε σύνθετους όρους όπως το «αρανάγμε».

Σχετικά: ΑρανάγμεΣεγίρ

Η μελωδία του οργάνου: nağme σημαίνει «μελωδία», sâz «όργανο».

Σχετικά: Bir Sihr-i Tarâb ιστορίαΣιχρ-ι ταράμπ

Ο στίχος ή το τμήμα που επαναλαμβάνεται αυτολεξεί μετά από κάθε στροφή σε σαρκί και τουρκού.

Σχετικά: ΣαρκίΜεϊάνΤεσλίμ

Ονομασία που προτάσσεται σε ορισμένους τύπους φωνητικών έργων (νακίς μπεστέ, νακίς γιουρούκ σεμαΐ κ.ά.)· σε αυτά η στιχουργία, το τερεννούμ και η διάταξη του ουσούλ είναι πιο περίτεχνα και ποικίλα από το σύνηθες.

Σχετικά: ΜπεστέΓιουρούκ σεμαΐΤερεννούμΈργα Νακίς στο αρχείο παρτιτούρων

Ζευγαρωτά μικρά τύμπανα σε σχήμα καζανιού, που χρησιμοποιούνταν στο μεχτέρ και στην παλαιά αυλική μουσική.

Σχετικά: Νακαρέ όργανοΜεχτέρΚιόσι

Ποίημα που εγκωμιάζει τον Προφήτη Μωχάμεντ και το έργο που συντίθεται σε αυτό. Οι τελετουργίες Μεβλεβί ξεκινούν με την ερμηνεία του Ναατ-ı Μεβλανά του Ιτρί, σε μακάμ Ραστ.

Σχετικά: Τελετουργία ΜεβλεβίΝαατχάν

Ο χανεντές που τραγουδά μόνος του το Ναατ-ı Μεβλανά στην αρχή της τελετουργίας Μεβλεβί.

Σχετικά: ΝαατΑγινχάν

Η θεωρία της μουσικής: το γνωστικό πεδίο που εξετάζει τον τρόπο ορισμού και κατηγοριοποίησης των διαστημάτων, των φθόγγων, των μακάμ και των ουσούλ. Στην τουρκική μουσική μακάμ, η πιο διδασκόμενη σήμερα θεωρία είναι το σύστημα Arel-Ezgi-Uzdilek.

Σχετικά: Σύστημα Arel-Ezgi-UzdilekΜακάμΟυσούλΕντβάρ

Μυστικιστικό έργο, συνήθως συλλαβικού μέτρου, που ψάλλεται στο τζεμ και σε άλλες τελετές των Αλεβιτών και των Μπεκτασήδων· αντιστοιχεί στο ιλαχί των σουνιτικών τεκέδων. Συντίθεται σε μικρά ουσούλ και οι μελωδίες του είναι κοντά στη λαϊκή μουσική.^[61]

Σχετικά: ΙλαχίΜουσική των τεκέδωνΜπαγλαμάΈργα Νεφές στο αρχείο παρτιτούρων

Νέος στον ανθό του, παλικάρι: nev σημαίνει «νέος, φρέσκος», civân «νέος». Το τελευταίο τραγούδι του Ραχμί Μπέη ανοίγει με το «Bir nev-civânsın».

Σχετικά: Bir Nevcivansın ιστορίαΣουχΡουχ-ι ρεβάν

Ο κύριος φθόγγος ένα πεντάχορδο (31 κόμματα) πάνω από το Ραστ· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Ρε. Είναι ο φθόγγος γκιουσλού πολλών μακάμ, όπως το Ραστ, το Ουσάκ, το Χιτζάζ και το Νιαβέντ.

Σχετικά: ΓκιουσλούΓιεγκιάχΝεβά μακάμΡαστ μακάμ

Ένα από τα παλαιά μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά· ο σεγίρ του συγκεντρώνεται γύρω από τον φθόγγο Νεβά. Είναι στενός συγγενής του Ουσάκ και του Χουσεϊνί.

Σχετικά: Νεβά μακάμΝεβά

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα Νεβά και Μπουσελίκ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Νεβαμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΝεβάΜακάμ ΜπουσελίκΝτουγκάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του δείχνει ότι συνδυάζει τα χρώματα Νεβά και Κιουρντί· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Νεβακιουρντί μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΝεβάΚιουρντίΝτουγκάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «νέο έργο»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι και Μι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση, Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Νεβεσέρ μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΝεβάΚαράρ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Είναι ένα από τα έξι αβαζέ των παλαιών βιβλίων έντβαρ· το όνομά του σημαίνει στα περσικά «νέα μέρα».

Σχετικά: Νεβρούζ μακάμΕντβάρΝτουγκάχΤσαργκιάχΚαράρ

Πνευστό όργανο από καλάμι, με εννέα κόμπους, έξι τρύπες μπροστά και μία πίσω. Είναι το κύριο όργανο της μουσικής των Μεβλεβίδων· το επιστόμιό του λέγεται μπασπαρέ.^[62]

Σχετικά: Νέι όργανοΜπασπαρέΝεϊζενμπασίΤελετουργία Μεβλεβί

Ο πρώτος ανάμεσα στους εκτελεστές νέι στο μουτρίμπ των Μεβλεβίδων· συνήθως αυτός κάνει το εναρκτήριο τακσίμ νέι της τελετουργίας.

Σχετικά: ΝέιΜουτρίμπ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Ο οπλισμός του δεν έχει αλλοιώσεις· το όνομά του σημαίνει στα περσικά «αγαπημένη, ωραία».

Σχετικά: Νιγκιάρ μακάμΡαστΤσαργκιάχΚαράρΓκιουσλού

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «μεγάλο Νιαβέντ»· ο οπλισμός του, όπως του Νιαβέντ, είναι Σι και Μι μπακιγιέ ύφεση.

Σχετικά: Νιαβέντ-ι Κεμπίρ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΝιαβέντΡαστΝεβά

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Ραστ (Σολ), με φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «Νιαβέντ της Ρούμ (Ανατολίας)»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι και Μι μπακιγιέ ύφεση.

Σχετικά: Νιαβέντ-ι Ρουμί μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΝιαβέντΡαστΝεβά

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά. Η κλίμακά του σχηματίζεται από το πεντάχορδο Μπουσελίκ πάνω στο Ραστ και το τετράχορδο Κιουρντί (ή Χιτζάζ) πάνω στο Νεβά· θυμίζει την ελάσσονα κλίμακα της δυτικής μουσικής.

Σχετικά: Νιαβέντ μακάμΤετράχορδο ΜπουσελίκΤετράχορδο Κιουρντί

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά. Το πεντάχορδο Νικρίζ πάνω στο Ραστ (τανινί, μικρό μουτζενέπ, αρτίκ ικιλί, μικρό μουτζενέπ) του δίνει χρώμα κοντά στο Χιτζάζ.

Σχετικά: Νικρίζ μακάμΑρτίκ ικιλί

Περσική λέξη που σημαίνει «μισό». Σε ονόματα φθόγγων δηλώνει την ελαφρώς πιο βαριά εκδοχή του ίδιου φθόγγου: νιμ χιτζάζ, νιμ χισάρ, νιμ ζιργκουλέ κ.ά.

Σχετικά: ΝτικΧιτζάζΕνδιάμεσος φθόγγος

Μεγάλο ουσούλ δεκαέξι χρόνων, το μισό του ουσούλ Μπερεφσάν· αποτελείται από ένα σεμαΐ, ένα Τουρκ Ακσαγί και δύο σοφιάν. Χρησιμοποιήθηκε σε πεσρέφ, μπεστέ και ιλαχί· από τα παραδείγματά του έχει σωθεί ως σήμερα μόνο το πεσρέφ σε Μπεγιατί του Şerif.^[63]

Σχετικά: Νιμμπερεφσαν μετρονόμοςΜπερεφσάνΠεσρέφ

Μικρό ουσούλ 12 χρόνων· το όνομά του σημαίνει «μισό τσενμπέρ». Ο İsmail Hakkı Özkan το δίνει σε 12/4 σε ομάδες χρόνων 4+6+2. Η Εγκυκλοπαίδεια του Ισλάμ TDV το κατατάσσει στα ουσούλ 12 χρόνων· στο αρχείο του Miras-ı Saz δεν υπάρχει έργο σε αυτό το ουσούλ.^[64]

Σχετικά: Νιμ Τσενμπέρ μετρονόμοςΤσενμπέρΜικρό ουσούλ

Μεγάλο ουσούλ δεκαοκτώ χρόνων, που προκύπτει αν αφαιρεθούν δέκα χρόνοι από το Ντεβρ-ι Κεμπίρ· αποτελείται από ένα γιουρούκ σεμαΐ και τρία σοφιάν. Χρησιμοποιείται κυρίως στη μερτεμπέ 18/4 σε πεσρέφ, μπεστέ και ιλαχί.^[65]

Σχετικά: Νιμντεβιρ μετρονόμοςΝτεβρ-ι Κεμπίρ

Ουσούλ δεκατριών χρόνων, το μισό του ουσούλ Εβσάτ· αποτελείται από ένα Τουρκ Ακσαγί και δύο σοφιάν και, όπως το Εβσάτ, τελειώνει σε ντουμ. Στις μερτεμπέ 13/8 και 13/4 χρησιμοποιείται κυρίως σε ιλαχί και τεβσίχ, καθώς και σε ορισμένα σαρκί και τουρκού.^[66]

Σχετικά: Νιμεβσατ μετρονόμοςΕβσάτΙλαχί

Ουσούλ δεκαέξι χρόνων, το μισό του ουσούλ Χαφίφ· αποτελείται από τέσσερα σοφιάν και σχηματίζει τους τελευταίους δεκαέξι χρόνους των ουσούλ Ντάρμπ-ι Φετίχ και Χαβί. Στη μερτεμπέ 16/4 χρησιμοποιείται σε κιάρ, πεσρέφ, μπεστέ και ορισμένα ιλαχί.^[67]

Σχετικά: Νιμχαφιφ μετρονόμοςΧαφίφΧαβί

Μεγάλο ουσούλ είκοσι τεσσάρων χρόνων, το μισό του ουσούλ Σακίλ· αποτελείται από ένα σοφιάν, δύο γιουρούκ σεμαΐ και δύο σοφιάν. Χρησιμοποιείται κυρίως στη μερτεμπέ 24/4 σε κιάρ, μπεστέ, πεσρέφ και ιλαχί· σήμερα παίζεται η μορφή του με βελβελέ.^[68]

Σχετικά: Νιμσακιλ μετρονόμοςΣακίλΚιάρ

Το μικρότερο ουσούλ, 2/4, που αποτελείται από ντουμ και τεκ.

Σχετικά: Νιμ σοφιάν μετρονόμοςΣοφιάν

Λαϊκό ποίημα, συνήθως σε τετράστιχα, που τραγουδιέται σε ορισμένη μελωδία για να κοιμηθεί ή να ησυχάσει ένα παιδί. Συνήθως είναι ανώνυμο· υπάρχουν και συνθέσεις, όπως το «Dağda tavşanlar uyur» του Ταμπουρί Τζεμίλ Μπέη.^[69]

Σχετικά: ΤουρκούΦωνητικό έργοΈργα Νανούρισμα στο αρχείο παρτιτούρων

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Μπουσελίκ (Σι) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Παίρνει το όνομά του από την πόλη Νισαπούρ του Ιράν· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Ντο μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Νισαμπούρ μακάμΜπουσελίκΝεβάΜακάμ ΝισαμπουρέκΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Το όνομά του συγγενεύει με το μακάμ Νισαμπούρ, που πήρε το όνομά του από την πόλη Νισαπούρ του Ιράν.

Σχετικά: Νισαμπουρέκ μακάμΣύνθετο μακάμΝτουγκάχΧουσεϊνίΚαράρΓκιουσλού

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Μπουσελίκ (Σι) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «δύο Νισαμπούρ»· όπως το Νισαμπούρ, καταλήγει στον φθόγγο Μπουσελίκ.

Σχετικά: Νισαμπουρέιν μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΝισαμπούρΜακάμ ΝισαμπουρέκΜπουσελίκ

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Χουσεϊνί-ασιράν (Μι), με φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει στα περσικά «κρυφό, κρυμμένο»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Νουχούφτ μακάμΣύνθετο μακάμΧουσεϊνί-ασιράνΝτουγκάχΚαράρ

Το διάστημα ανάμεσα σε έναν φθόγγο και τον φθόγγο με διπλάσια συχνότητα· στο σύστημα AEÜ αντιστοιχεί σε 53 κόμματα. Στην τουρκική μουσική οι φθόγγοι στα δύο άκρα της οκτάβας παίρνουν συχνά διαφορετικά ονόματα: η οξεία οκτάβα του Ραστ είναι το Γκερντανιγιέ, του Ντουγκάχ το Μουχαγιέρ.

Σχετικά: ΚόμμαΟξύςΒαρύςΓκερντανιγιέΜουχαγιέρ

Δευτέρα ανάμεσα στο ημιτόνιο και στον τόνο, περίπου 130–170 σεντς. Η αραβική μουσική θεωρία τη γράφει ως τρία τέταρτα του τόνου (150 σεντς). Στην τουρκική μουσική των μακάμ ορισμένα διαστήματα που ακούγονται στην εκτέλεση γύρω από βαθμίδες όπως Segâh και Eviç βρίσκονται σε αυτή την περιοχή· η σημειογραφία AEÜ τα γράφει ως küçük mücenneb 5 κομμάτων ή büyük mücenneb 8 κομμάτων. Το διάστημα Dügâh–Segâh του τετραχόρδου Uşşak, για παράδειγμα, είναι στο χαρτί 8 κόμματα (περίπου 181 σεντς), αλλά στις μετρημένες εκτελέσεις συνήθως στενότερο. Το ηχητικό παράδειγμα παίζει 7 κόμματα (περίπου 158 σεντς) πάνω από τη Dügâh.

Σχετικά: ΔιάστημαΜικρό μουτζενέπΜεγάλο μουτζενέπΣεγκιάχΕύκαμπτη βαθμίδα (esnek perde)Ουσάκ μακάμ

Μικρό ουσούλ εννέα χρόνων, γραμμένο σε 9/8· σχηματίζεται από την ένωση ουσούλ σεμαΐ και έχει έξι χτυπήματα. Χρησιμοποιείται σε τουρκού και σαρκί· σύμφωνα με μια επιστολή του Suphi Ezgi, καταγράφηκε από κατοίκους του Yalvaç, και το όνομά του το έδωσε ο H. S. Arel.^[70]

Σχετικά: Οινακ μετρονόμοςΑκσάκΣεμαΐ

Μελωδία που παίζεται για να συνοδεύσει τον χορό, συνήθως οργανική και ζωηρή. Το ζεϊμπέκ, το χορόν, το χαλάι, το τσιφτετέλι, το κιοτσεκτσέ, η λόνγκα και ο συρτός είναι παραλλαγές του είδους.^[71]

Σχετικά: Κιρίκ χαβάΚιοτσεκτσέΟργανικό έργοΈργα Χορευτικός σκοπός στο αρχείο παρτιτούρων

Το τμήμα της παρτιτούρας που χωρίζεται με κατακόρυφες γραμμές και περιέχει έναν κύκλο ή ένα τμήμα του ουσούλ. Τα μεγάλα ουσούλ γράφονται χωρισμένα σε περισσότερα μέτρα.

Σχετικά: ΜερτεμπέΟυσούλ

Στη συλλογή SymbTr, όνομα φόρμας για σύντομα παραδείγματα χωρίς στίχους, λίγων μέτρων, που διατρέχουν την κλίμακα του μακάμ με μια σύντομη μελωδία και καταλήγουν στο καράρ. Όσα υπάρχουν στο αρχείο είναι έξι παραδείγματα του Hüseyin Sadettin Arel στο ουσούλ σοφιάν.^[72]

Σχετικά: ΜακάμΣεγίρΚαράρ

Μακάμ που θεωρείται η αρχική μορφή του Πεντζγκιάχ. Φθόγγος καράρ είναι το Ραστ (Σολ), φθόγγος γκιουσλού το Νεβά (Ρε) και ο οπλισμός του Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Πεντζγκιάχ-ι Ασλ μακάμΜακάμ ΠεντζγκιάχΡαστΝεβάΜακάμ Ραστ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Η λέξη «ζαΐντ» (αυξημένο, επιπλέον) στο όνομά του δείχνει ότι είναι διευρυμένη μορφή του Πεντζγκιάχ.

Σχετικά: Πεντζγκιάχ-ι Ζαΐντ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΠεντζγκιάχΡαστΝεβά

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει στα περσικά «πέμπτη θέση»· ο οπλισμός του, όπως του Ραστ, είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Πεντζγκιάχ μακάμΡαστΝεβάΜακάμ ΡαστΚαράρ

Ένας ήχος συγκεκριμένου ύψους και το όνομά του· στη μουσική μακάμ κάθε φθόγγος έχει το δικό του όνομα, όπως Ραστ, Ντουγκάχ, Σεγκιάχ. Η ίδια λέξη χρησιμοποιείται και για τα τάστα των εγχόρδων με λαιμό, που δείχνουν πού πατιέται το δάχτυλο.

Σχετικά: Κύριος φθόγγοςΕνδιάμεσος φθόγγοςΔέσιμο τάστου

Στα έγχορδα όργανα με λαιμό, το δέσιμο πάνω στον λαιμό που δείχνει πού πατιέται το δάχτυλο. Υπάρχει στον ταμπουρά και στον μπαγλαμά· το ούτι και το τζουμπούς είναι χωρίς τάστα.

Σχετικά: ΤαμπουράςΜπαγλαμάΦθόγγος

Σκόρπιος, ανακατεμένος· μεταφορικά λυπημένος, σε άθλια κατάσταση. Στην ποίηση λέγεται τόσο για ανακατεμένα μαλλιά ή υάκινθο όσο και για καρδιά που πονά.

Σχετικά: Gül Hazin Sünbül Perîşan ιστορίαΣουνμπούλΧαζίν

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «αγαπητό, εκτιμημένο»· ανήκει στα μακάμ που καταλήγουν στο Ραστ.

Σχετικά: Πεσεντιντέ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΡαστΡαστΝεβάΚαράρ

Ενόργανο έργο που αποτελείται συνήθως από τέσσερα χάνε, με το τεσλίμ να επαναλαμβάνεται μετά από κάθε χάνε, γραμμένο σε μεγάλα ουσούλ. Το κλασικό φασίλ και η τελετουργία Μεβλεβί ανοίγουν με πεσρέφ.^[73]

Σχετικά: ΧάνεΤεσλίμΜεγάλο ουσούλΦασίλΈργα Πεσρέφ στο αρχείο παρτιτούρωνFerahfezâ Peşrev (Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi) παράδειγμα έργου

Εμφανίζομαι, φανερώνομαι, αναδύομαι· peydâ σημαίνει «φανερός, ορατός». «Oldu bahârın âsârı peydâ»: τα σημάδια της άνοιξης άρχισαν να φαίνονται.

Σχετικά: Geçti o gamlı eyyâm-ı sermâ ιστορίαΑσάρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του σημαίνει «αγγελιοφόρος της χαράς»· ο οπλισμός του είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Πεϊκ-ι Νεσάτ μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΤσαργκιάχΚαράρ

Η ποσότητα κατά την οποία δώδεκα επάλληλες καθαρές πέμπτες (3/2) υπερβαίνουν τις επτά οκτάβες· λόγος 531441/524288, περίπου 23,5 σεντς. Στη θεωρία Arel-Ezgi-Uzdilek το κόμμα είναι αυτό το διάστημα: τα διαστήματα bakiye, küçük mücenneb, büyük mücenneb και tanini κατασκευάζονται με πυθαγόρειους λόγους και μετρώνται ως 4, 5, 8 και 9 κόμματα. Οι αριθμοί αυτοί είναι κατά προσέγγιση· η bakiye (256/243, περίπου 90 σεντς), για παράδειγμα, δεν ισούται ακριβώς με 4 πυθαγόρεια κόμματα.

Σχετικά: ΚόμμαΚόμμα του Holder (Holder koması)Σύστημα Arel-Ezgi-UzdilekΜπακιγιέ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ιράκ (Φα μπακιγιέ δίεση) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του σημαίνει στα περσικά «αυτό που αυξάνει τη γαλήνη»· καταλήγει στη βαριά περιοχή, στον φθόγγο Ιράκ.

Σχετικά: Ραχατφεζά μακάμΣύνθετο μακάμΙράκΤσαργκιάχΚαράρ

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Ιράκ (Φα μπακιγιέ δίεση), με φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «η γαλήνη των ψυχών»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση, Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ραχατουλερβάχ μακάμΣύνθετο μακάμΙράκΝτουγκάχΚαράρ

Ουσούλ εννέα χρόνων (5+4) που αποτελείται από ένα Τουρκ Ακσαγί και ένα σοφιάν· με αυτή τη δομή είναι το αντίστροφο του Ακσάκ (4+5). Γράφεται συνήθως σε 9/8 και χρησιμοποιείται σε σαρκί, ιλαχί, νεφές των Μπεκτασήδων, στο τέταρτο χάνε των σαζ σεμαΐ και σε χορευτικούς σκοπούς.^[74]

Σχετικά: Ρακσακσαγι μετρονόμοςΑκσάκΤουρκ Ακσαγί

Ο κύριος φθόγγος που θεωρείται η αρχή του συστήματος φθόγγων της τουρκικής μουσικής· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Σολ. Μακάμ όπως το Ραστ, το Μαχούρ και το Νιαβέντ καταλήγουν σε αυτόν τον φθόγγο· η οξεία οκτάβα του λέγεται Γκερντανιγιέ.

Σχετικά: Ραστ μακάμΓκερντανιγιέΤετράχορδο ΡαστΚύριος φθόγγος

Τετράχορδο που αποτελείται από τανινί, μεγάλο μουτζενέπ και μικρό μουτζενέπ (T K S: 9 + 8 + 5 κόμματα)· πάνω στον φθόγγο Ραστ δίνει τους φθόγγους Ραστ–Ντουγκάχ–Σεγκιάχ–Τσαργκιάχ.

Σχετικά: ΤετράχορδοΡαστ μακάμΡαστ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «νέο Ραστ»· ο οπλισμός του είναι ίδιος με του μακάμ Ραστ (Σι κόμμα ύφεση, Φα μπακιγιέ δίεση).

Σχετικά: Ραστ-ι Τζεντίντ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΡαστΡαστΝεβά

Βασικό μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Η κλίμακά του σχηματίζεται από το πεντάχορδο Ραστ και το τετράχορδο Ραστ πάνω στο Νεβά· στην κάθοδο χρησιμοποιείται συνήθως το Ατζέμ αντί για το Εβίτς.

Σχετικά: Ραστ μακάμΡαστΤετράχορδο ΡαστΑνιόν σεγίρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα Ραστ και Μαγιέ· ο οπλισμός του είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ραστ-Μαγιέ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΡαστΡαστΝεβά

Έγχορδο όργανο με δοξάρι, στρογγυλό σκάφος καλυμμένο με δέρμα και μακρύ πόδι· χρησιμοποιήθηκε και στη μουσική των Μεβλεβίδων.

Σχετικά: Ραμπάμπ όργανοΚεμεντζές

Παλαιό σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Αναφέρεται εδώ και αιώνες στα θεωρητικά βιβλία (εντβάρ)· καταλήγει στον ίδιο φθόγγο με το μακάμ Ραστ, αλλά διαφέρει από αυτό στο σεγίρ του.

Σχετικά: Ρεχαβί μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΡαστΕντβάρΚαράρΓκιουσλού

Μεγάλο ουσούλ 28 χρόνων· χρησιμοποιείται σε μπεστέ και πεσρέφ.

Σχετικά: Ρεμελ μετρονόμοςΜεγάλο ουσούλ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ατζέμ-ασιράν (Φα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του σημαίνει «το χρώμα της καρδιάς»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Λα και Ρε κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση.

Σχετικά: Ρενγκ-ι Ντιλ μακάμΣύνθετο μακάμΑτζέμ-ασιράνΤσαργκιάχΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ιράκ (Φα μπακιγιέ δίεση) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «αυτό που δείχνει λάμψη»· ο οπλισμός του έχει πέντε αλλοιώσεις: Σι και Μι κόμμα ύφεση, Ντο, Φα και Λα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ρεβνακνουμά μακάμΣύνθετο μακάμΙράκΣεγκιάχΟπλισμός

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Ντο, με φθόγγο γκιουσλού το Ραστ (Σολ). Ο οπλισμός του έχει πέντε αλλοιώσεις: Σι κόμμα ύφεση, Μι και Λα κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση, Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ρεγιά μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΟπλισμόςΚαράρ

Ψυχή που ρέει, ζωντανή ψυχή· revân σημαίνει «που ρέει, που βαδίζει». Στην ποίηση προσφώνηση προς τον αγαπημένο με τη σημασία «ψυχή της ψυχής μου».

Σχετικά: Bir Nevcivansın ιστορίαΝεβ-τζιβάνΣινέ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Ραστ (Σολ). Το όνομά του σημαίνει «αυτό που χαϊδεύει την ψυχή»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Φα κιουτσούκ μουτζενέμπ δίεση (φθόγγος Μαχούρ).

Σχετικά: Ρουχνουβάζ μακάμΣύνθετο μακάμΧουσεϊνί-ασιράνΡαστΜαχούρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει στα περσικά «πρόσωπο που στολίζει την καρδιά»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει μόνο Σι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Ρουγί Ντιλαρά μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΝεβάΣεγκιάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ιράκ (Φα μπακιγιέ δίεση) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «το πρόσωπο του Ιράκ»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι και Μι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ρουγί Ιράκ μακάμΣύνθετο μακάμΙράκΣεγκιάχΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Όπως υποδηλώνει το όνομά του, χρησιμοποιεί το χρώμα Σαμπά στη βαριά περιοχή, στον φθόγγο Ασιράν· ο οπλισμός του είναι ίδιος με του Σαμπά.

Σχετικά: Σαμπά-Ασιράν μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣαμπάΧουσεϊνί-ασιράνΝτουγκάχ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ. Το στενότερο από τετράχορδο ξεκίνημα που σχηματίζουν οι φθόγγοι Ντουγκάχ–Σεγκιάχ–Τσαργκιάχ–Χιτζάζ του δίνει το θλιμμένο και συγκινητικό χρώμα του.

Σχετικά: Σαμπά μακάμΤσαργκιάχΜπεστενιγκιάρ μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Ανήκει στην οικογένεια Σαμπά· συνδυάζει το θλιμμένο χρώμα του μακάμ Σαμπά με το τσεσνί Ζεμζεμέ.

Σχετικά: Σαμπά-Ζεμζεμέ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣαμπάΤσεσνίΝτουγκάχΤσαργκιάχ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα Σαμπά και Μπουσελίκ· ο οπλισμός του είναι ίδιος με του Σαμπά.

Σχετικά: Σαμπαμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣαμπάΜακάμ ΜπουσελίκΝτουγκάχ

Σε εκατό κομμάτια, κομματιασμένος: sad σημαίνει «εκατό», pâre «κομμάτι». «Sîne-i sad-pâre» σημαίνει κομματιασμένο στήθος, πληγωμένη καρδιά.

Σχετικά: Olmaz İlaç Sîne-i Sad-Pâreme ιστορίαΣινέ

Μεγάλο ουσούλ σαράντα οκτώ χρόνων· το όνομά του σημαίνει στα αραβικά «βαρύ». Στις μερτεμπέ 48/8, 48/4 και 48/2 (Αγκίρ Σακίλ) χρησιμοποιείται σε μεγάλες φόρμες όπως το πεσρέφ, το κιάρ και το μπεστέ· στα αργά πεσρέφ κάθε χάνε είναι συνήθως ένας κύκλος του ουσούλ.^[75]

Σχετικά: Σακιλ μετρονόμοςΝιμ ΣακίλΠεσρέφ

Μελοποίηση, που ψάλλεται ομαδικά, μιας σύντομης αραβικής προσευχής που επικαλείται ευλογία και ειρήνη για τον Προφήτη· παραλλαγή του είδους σαλά. Στο μεβλίντ ψάλλεται όρθια μετά το τμήμα βελαντέτ (γέννηση)· η διαδεδομένη μελοποίηση είναι του Ιτρί σε Σεγκιάχ.^[76]

Σχετικά: Μουσική των τεκέδωνΕβφέρΈργα Σαλάτ-ι ουμμιγιέ στο αρχείο παρτιτούρωνAllahümme Salli Âlâ (Buhûrîzâde Mustafa Itrî) παράδειγμα έργου

Θρησκευτικό έργο, συνθεμένο ή αυτοσχέδιο, στα αραβικά λόγια της προσευχής που επικαλείται ευλογία και ειρήνη για τον Προφήτη· παραλλαγή του είδους σαλά. Ψάλλεται σε τζαμιά, σε μεβλίντ και σε τελετές τεκέδων.^[77]

Σχετικά: ΙλαχίΜουσική των τεκέδωνΈργα Σαλατουσελάμ στο αρχείο παρτιτούρων

Όργανο με τραπεζοειδές σώμα και πολλές χορδές, που παίζεται χτυπώντας τις χορδές με δύο λεπτά ξυλάκια (μαλλέτες). Είναι διαδεδομένο στην περσική μουσική· έχει παιχτεί και στην οθωμανική εποχή.

Σχετικά: Σαντούρι όργανοΚανονάκι

Στα έγχορδα όργανα με λαιμό, το μακρύ τμήμα που προεκτείνεται από το σώμα και πάνω στο οποίο το δάχτυλο πατά τις χορδές· στον ταμπουρά και στον μπαγλαμά τα δεσίματα των τάστων βρίσκονται πάνω στον λαιμό.

Σχετικά: Δέσιμο τάστουΤεκνέ

Ενόργανο έργο, χωρίς λόγια, γραμμένο για να παιχτεί μόνο με όργανα: πεσρέφ, σαζ σεμαΐσι, λόνγκα, σιρτό κ.ά.

Σχετικά: Φωνητικό έργοΠεσρέφΣαζ σεμαΐσι

Ενόργανο έργο που αποτελείται από τέσσερα χάνε και τεσλίμ. Τα πρώτα τρία χάνε και το τεσλίμ είναι συνήθως σε ουσούλ Ακσάκ Σεμαΐ (10/8), ενώ το τέταρτο χάνε σε διαφορετικό ουσούλ, όπως το Γιουρούκ Σεμαΐ· το φασίλ κλείνει συνήθως με σαζ σεμαΐσι.

Σχετικά: Ακσάκ ΣεμαΐΧάνεΤεσλίμΦασίλΈργα Σαζ σεμαΐσι στο αρχείο παρτιτούρωνFerahfezâ Sazsemâîsi (Tanbûrî Cemil Bey) παράδειγμα έργου

Οργανοπαίκτης, εκτελεστής που παίζει όργανο.

Σχετικά: ΧανεντέΣύνολο φασίλ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Καταλήγει στο Ραστ και κρατά το γκιουσλού στην πέμπτη βαθμίδα, στον φθόγγο Νεβά· ο οπλισμός του είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Σαζκιάρ μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΣεγκιάχΜακάμ Ραστ

Ο κύριος φθόγγος 8 κόμματα (μεγάλο μουτζενέπ) πάνω από το Ντουγκάχ· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Σι κόμμα ύφεση (1 κόμμα κάτω από το Σι). Είναι ο χαρακτηριστικός φθόγγος των τετραχόρδων Ραστ και Ουσάκ· τα μακάμ Σεγκιάχ και Χουζάμ καταλήγουν σε αυτόν τον φθόγγο.

Σχετικά: Κόμμα ύφεσηΤετράχορδο ΟυσάκΣεγκιάχ μακάμΧουζάμ μακάμ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Σεγκιάχ (Σι κόμμα ύφεση), χαρακτηριστικό της τουρκικής μουσικής επειδή καταλήγει σε φθόγγο με κόμμα. Ως γκιουσλού αναφέρεται συνήθως το Νεβά.

Σχετικά: Σεγκιάχ μακάμΣεγκιάχΧουζάμ μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Σεγκιάχ (Σι κόμμα ύφεση) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του δείχνει ότι συνδυάζει τα χρώματα Σεγκιάχ και Μαγιέ· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι και Μι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Σεγκιάχ-Μαγιέ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣεγκιάχΣεγκιάχΝεβά

Καθένα από τα τέσσερα κύρια μέρη της τελετουργίας Μεβλεβί· κάθε σελάμ συνοδεύει με το δικό του ουσούλ και τη δική του μελωδία ένα στάδιο του σεμά.

Σχετικά: Τελετουργία ΜεβλεβίΣεμάΈργα Σελάμ στο αρχείο παρτιτούρων

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Σεγκιάχ (Σι κόμμα ύφεση). Είναι ένα από τα έξι αβαζέ των παλαιών βιβλίων έντβαρ· ο οπλισμός του είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Σελμέκ μακάμΕντβάρΡαστΣεγκιάχΚαράρ

Ο περιστροφικός χορός που κάνουν οι Μεβλεβίδες με τη συνοδεία μουσικής κατά τη διάρκεια της τελετουργίας· ο δερβίσης που περιστρέφεται λέγεται σεμαζέν.

Σχετικά: Τελετουργία ΜεβλεβίΣελάμΜεβλεβιχανέ

Γενική ονομασία των έργων που συντίθενται σε ουσούλ σεμαΐ· σε αυτή την οικογένεια εντάσσονται το αγκίρ σεμαΐ, το γιουρούκ σεμαΐ και το σαζ σεμαΐσι. Στη λαϊκή μουσική υπάρχουν επίσης φωνητικές μελωδίες που ονομάζονται «σεμαΐ».

Σχετικά: ΣεμαΐΑγκίρ σεμαΐΓιουρούκ σεμαΐΣαζ σεμαΐσι

Μικρό ουσούλ 3/4, με χτυπήματα ντουμ–τεκ–τεκ· χρησιμοποιείται σε σαρκί και τουρκού, καθώς και σε ορισμένα μέρη των γιουρούκ σεμαΐ.

Σχετικά: Σεμαΐ μετρονόμοςΣεμαΐΓιουρούκ Σεμαΐ

Ουσούλ 6/4, με βαρύτερη κίνηση· χρησιμοποιείται σε σαρκί και σε ορισμένα θρησκευτικά έργα.

Σχετικά: Σενγκινσεμαι μετρονόμοςΣεμαΐ

Χαρακτηρισμός για έργα ή τμήματα που εκτελούνται χωρίς συγκεκριμένο ουσούλ, σε ελεύθερο ρυθμό· τέτοια είναι το τακσίμ και το γκαζέλ. Στο αρχείο, ένα τμήμα της Sabâ Mi‘râciye του Nâyî Osman Dede εμφανίζεται χωρίς ουσούλ.^[78]

Σχετικά: ΤακσίμΓκαζέλΜιρατζιγιέ

Ο πρώτος ανάμεσα στους χανεντέδες· ο τραγουδιστής που επιλέγει τα έργα στο φασίλ, καθοδηγεί το σύνολο και συνήθως κρατά το ουσούλ.

Σχετικά: ΧανεντέΣύνολο φασίλ

Το σύστημα που ορίζει, σε μια μουσική παράδοση, τον αριθμό και τη θέση των βαθμίδων μέσα στην οκτάβα. Στην ιστορία της μουσικής των μακάμ χρησιμοποιήθηκαν ή προτάθηκαν το σύστημα 17 βαθμίδων του Safiyyüddin Urmevî, το σύστημα 24 βαθμίδων Arel-Ezgi-Uzdilek που βασίζεται σε πυθαγόρειους λόγους, η διαίρεση της οκτάβας σε 53 ίσα κόμματα και η διαίρεση σε 72 ίσα μέρη στην οποία στηρίζονται τα μαντάλια των σημερινών κανονακιών (έξι μαντάλια ανά ημιτόνιο)· το δυτικό πιάνο διαιρεί την οκτάβα σε 12 ίσα ημιτόνια. Σε αυτόν τον ιστότοπο η σημειογραφία ακολουθεί το AEÜ και ηχεί σε 53 ίσα κόμματα· το κανονάκι κουρδίζεται εξ ορισμού σε 72 ίσα μέρη.

Σχετικά: ΚόμμαΚόμμα του Holder (Holder koması)Σύστημα Arel-Ezgi-UzdilekΦθόγγοςΚανονάκι όργανο

Η πορεία που ακολουθεί η μελωδία μέσα στην κλίμακα ενός μακάμ: από πού ξεκινά, σε ποιους φθόγγους στέκεται και πώς καταλήγει στο καράρ. Μακάμ με την ίδια κλίμακα (όπως το Ουσάκ και το Μπεγιατί) ξεχωρίζουν μεταξύ τους από τον σεγίρ τους.

Σχετικά: Ανιόν σεγίρΚατιόν σεγίρΚατιόν-ανιόν σεγίρΜακάμΟυσάκ μακάμΜπεγιατί μακάμ

Στο κανονάκι, η ομάδα χορδών κουρδισμένων στον ίδιο φθόγγο· κάθε σειρά έχει συνήθως τρεις χορδές.

Σχετικά: ΚανονάκιΜαντάλ

Μαγεία της χαράς, μάγια που ευφραίνει την καρδιά: sihr σημαίνει «μαγεία», tarab «χαρά, έκσταση». Απαντά στο τραγούδι όπου ο Ραχμί Μπέης θυμάται το παίξιμο του Ταμπουρί Τζεμίλ Μπέη.

Σχετικά: Bir Sihr-i Tarâb ιστορίαΝαγμέ-ι σαζΤεσίρ

Στήθος, κόρφος· στην ποίηση η έδρα των συναισθημάτων, του πόνου και της αγάπης. Απαντά και στη φράση του Ραχμί Μπέη «sînemde cânsın».

Σχετικά: Olmaz İlaç Sîne-i Sad-Pâreme ιστορίαΣαντ-παρέ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Το όνομά του σημαίνει στα περσικά «ουρανός, στερέωμα»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει μόνο Σι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Σιπίχρ μακάμΣύνθετο μακάμΝτουγκάχΧουσεϊνίΜακάμ Εσκί-Σιπίχρ

Μικρό, οξύφωνο λαϊκό πνευστό από καλάμι, με απλό γλωσσίδι. Παίζεται σε σκοπούς ζεϊμπέκ και τεκέ στο Αιγαίο και στην περιοχή Τεκέ.

Σχετικά: Σιπσί όργανοΖεϊμπέκΚάβαλΤουρκού

Ζωηρό ενόργανο έργο και χορός βαλκανικής καταγωγής, σε μέτρο 2/4· είναι είδος κοντινό στη λόνγκα.

Σχετικά: ΛόνγκαΟργανικό έργοΈργα Σιρτό στο αρχείο παρτιτούρων

Ουσούλ 4/4, με χτυπήματα ντουμ–τεκ–κε· χρησιμοποιείται πολύ σε σαρκί και ιλαχί.

Σχετικά: Σοφιάν μετρονόμοςΝιμ ΣοφιάνΚε

Έργο που έχει συντεθεί πάνω σε στίχους (γκιουφτέ), για να τραγουδηθεί: μπεστέ, κιάρ, σαρκί, ιλαχί, τουρκού κ.ά.

Σχετικά: Οργανικό έργοΜπεστέΣαρκί

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «ο σουλτάνος του Ιράκ»· ο οπλισμός του είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Σουλτάν-ι Ιράκ μακάμΣύνθετο μακάμΙράκΝτουγκάχΝεβά

Σύνθετο μακάμ που, όπως το Σουλτανιγιεγκιάχ, καταλήγει στη βαριά περιοχή, στον φθόγγο Γιεγκιάχ (Ρε)· φθόγγος γκιουσλού του είναι το Νεβά (Ρε). Ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι και Μι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Σουλτανισεγκιάχ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣουλτανιγιεγκιάχΣεγκιάχΓιεγκιάχ

Μακάμ με καράρ το Γεγκιάχ (χαμηλό Ρε) και γκιουτσλού το Ντουγκιάχ. Η κλίμακά του αποτελείται από πεντάχορδο Μπουσελίκ στο Γεγκιάχ και τετράχορδο Χιτζάζ στο Ντουγκιάχ· μοιάζει με το Νιχαβέντ μεταφερμένο στο Γεγκιάχ.

Σχετικά: Σουλτανιγιεγκιάχ μακάμΝιαβέντ μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Μπουσελίκ (Σι). Είναι γνωστό για την κατάληξή του στη βαριά περιοχή· το όνομά του σημαίνει στα περσικά «αυτό που καίει την καρδιά».

Σχετικά: Σουζιντίλ μακάμΣύνθετο μακάμΧουσεϊνί-ασιράνΜπουσελίκΚαράρΓκιουσλού

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Στην κλίμακά του χρησιμοποιείται ο φθόγγος Μαχούρ· αναφέρεται ανάμεσα στα μακάμ που συνέθεσε ο Σελίμ Γ΄.

Σχετικά: Σουζιντιλαρά μακάμΣύνθετο μακάμΜαχούρΡαστΤσαργκιάχΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά. Η κλίμακά του σχηματίζεται από το πεντάχορδο Ραστ και το τετράχορδο Χιτζάζ πάνω στο Νεβά.

Σχετικά: Σουζινάκ μακάμΤετράχορδο ΡαστΤετράχορδο Χιτζάζ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει το χρώμα του μακάμ Σουζινάκ με τον φθόγγο Ζιργκιουλέ.

Σχετικά: Σουζινάκ-Ζιργκουλέ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣουζινάκΖιργκουλέΡαστΝεβά

Υάκινθος. Στην κλασική ποίηση παρομοιάζεται με τα μαλλιά του αγαπημένου για το άρωμα και το σγουρό του σχήμα.

Σχετικά: Gül Hazin Sünbül Perîşan ιστορίαΠερισάν

Η οξεία οκτάβα του φθόγγου Κιουρντί· ο φθόγγος 4 κόμματα (μπακιγιέ) πάνω από το Μουχαγιέρ. Είναι ο φθόγγος που δίνει το «χρώμα Κιουρντί» στην οξεία περιοχή.

Σχετικά: ΚιουρντίΜουχαγιέρΟξύς

Αχένκ στο οποίο η περντέ Ραστ, γραμμένη ως Σολ, ηχεί ως Ντο· είναι έναν τόνο χαμηλότερα από το μπολαχένκ και ψηλότερα από το αχένκ Κιζ. Αντιστοιχεί στο μήκος του ομώνυμου νέι.

Σχετικά: ΑχένκΜπολαχένκ

Συλλογή παρτιτουρών σε μορφή αναγνώσιμη από υπολογιστή, με περισσότερα από δύο χιλιάδες έργα της τουρκικής μουσικής μακάμ, που ετοίμασε η Ομάδα Μουσικής Τεχνολογίας (MTG) του Πανεπιστημίου Pompeu Fabra της Βαρκελώνης. Είναι η πηγή του αρχείου παρτιτούρων αυτού του ιστότοπου.

Σχετικά: Σύστημα Arel-Ezgi-UzdilekΑρχείο παρτιτούρων

Αχένκ στο οποίο η περντέ Ραστ, γραμμένη ως Σολ, ηχεί ως Φα· είναι έναν τόνο χαμηλότερα από το αχένκ Μανσούρ. Πήρε το όνομά του από το νέι Σαχ.

Σχετικά: ΑχένκΜανσούρ

Μουσικός σύλλογος που ιδρύθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις αρχές του 20ού αιώνα, με σκοπό τη διδασκαλία και την ερμηνεία της κλασικής τουρκικής μουσικής.

Σχετικά: ΝταρουλελχάνDârü't-Ta'lîm-i Mûsikî

Η πιο διαδεδομένη μικρή φωνητική φόρμα της κλασικής τουρκικής μουσικής· συντίθεται συνήθως σε μικρά ουσούλ και αποτελείται από τα τμήματα ζεμίν, νακαράτ και μεϊάν. Έγινε πολύ δημοφιλής τον 19ο αιώνα με τον Hacı Ârif Bey.^[79]

Σχετικά: ΜεϊάνΝακαράτΜικρό ουσούλΈργα Σαρκί στο αρχείο παρτιτούρωνSûziş-i Sînem Değil (Hacı Ârif Bey) παράδειγμα έργου

Ουσούλ δεκατριών χρόνων που συντέθηκε για τη φόρμα σαρκί· αποτελείται από ένα σεμαΐ, δύο σοφιάν και ένα νιμ σοφιάν, και οι πρώτοι επτά χρόνοι του έχουν τη δομή του Ντεβρ-ι Χιντί. Γράφεται συνήθως σε 13/4· με τον καιρό έπαψε να χρησιμοποιείται.^[80]

Σχετικά: Σαρκι Ντεβρ-ι Ρεβανι μετρονόμοςΝτεβρ-ι ΡεβάνΣαρκί

Η μεταφορά της κλίμακας ενός μακάμ σε άλλο φθόγγο (μεταφορά τόνου). Για παράδειγμα, το Κιουρντιλιχιτζαζκιάρ θεωρείται σαν τη μεταφορά της κλίμακας Κιουρντί στον φθόγγο Ραστ.

Σχετικά: Σεντ μακάμΜακάμΚιουρντιλιχιτζαζκιάρ μακάμ

Μακάμ που προκύπτει από τη μεταφορά της κλίμακας ενός άλλου μακάμ σε διαφορετικό φθόγγο και παίρνει νέο όνομα. Το Χιτζαζκιάρ και το Κιουρντιλιχιτζαζκιάρ αναφέρονται ως παραδείγματα αυτού του τύπου.

Σχετικά: ΣεντΑπλό μακάμΧιτζαζκιάρ μακάμΚιουρντιλιχιτζαζκιάρ μακάμ

Μακάμ σεντ που προκύπτει από τη μεταφορά της κλίμακας του Ζιργκουλελί Χιτζάζ στον φθόγγο Γιεγκιάχ: έχει καράρ το Γιεγκιάχ (Ρε) και γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Είναι το μέλος της οικογένειας Χιτζάζ στη βαριά περιοχή.

Σχετικά: Σενταραμπάν μακάμΣεντ μακάμΜακάμ Ζιργκουλελί ΧιτζάζΜακάμ ΧιτζάζΓιεγκιάχΣεντ

Ο φθόγγος 5 κόμματα πάνω από το Γκερντανιγιέ· λέγεται και οξύ ζιργκουλέ. Χρησιμοποιείται στο «χρώμα Χιτζάζ» της οξείας περιοχής του ομώνυμου μακάμ Σεχνάζ.

Σχετικά: ΖιργκουλέΓκερντανιγιέΣεχνάζ μακάμ

Μακάμ της οικογένειας Χιτζάζ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ· ο σεγίρ του ξεκινά από την οξεία περιοχή και κατεβαίνει. Χρησιμοποιεί τον φθόγγο Σεχνάζ στην οξεία περιοχή.

Σχετικά: Σεχνάζ μακάμΣεχνάζΧιτζάζ μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Μουχαγιέρ (Λα). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει τα χρώματα του Σεχνάζ και του Μπουσελίκ· ανήκει στην οικογένεια Μπουσελίκ.

Σχετικά: Σεχναζμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣεχνάζΜακάμ ΜπουσελίκΚαράρΓκιουσλού

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Γιεγκιάχ (Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «αυτό που δείχνει τιμή»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση, Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Σερεφνουμά μακάμΣύνθετο μακάμΓιεγκιάχΝτουγκάχΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «νέος ενθουσιασμός»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι μπακιγιέ ύφεση, Μι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση, Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Σεβκ-ι Τζεντίντ μακάμΣύνθετο μακάμΝτουγκάχΝεβάΚαράρ

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Ραστ (Σολ), με φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Ο οπλισμός του, όπως του μακάμ Ραστ, είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση· το όνομά του σημαίνει «ο ενθουσιασμός της καρδιάς».

Σχετικά: Σεβκ-ι Ντιλ μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΝεβάΜακάμ Ραστ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ατζέμ-ασιράν (Φα) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του σημαίνει «αυτό που φέρνει ενθουσιασμό»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι και Μι κόμμα ύφεση.

Σχετικά: Σεβκιαβέρ μακάμΣύνθετο μακάμΑτζέμ-ασιράνΤσαργκιάχΜακάμ Ατζεμασιράν

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ατζέμ-ασιράν (Φα) και φθόγγο γκιουσλού το Γκερντανιγιέ (Σολ). Το όνομά του σημαίνει «αυτό που αυξάνει τον ζήλο»· ανήκει στα μακάμ που καταλήγουν στο βαρύ Φα.

Σχετικά: Σεβκεφζά μακάμΣύνθετο μακάμΑτζέμ-ασιράνΤσαργκιάχΚαράρΓκιουσλού

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Ατζέμ-ασιράν (Φα), με φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του σημαίνει «ο ενθουσιασμός της χαράς»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Ρε κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση.

Σχετικά: Σεβκουταράμπ μακάμΣύνθετο μακάμΑτζέμ-ασιράνΤσαργκιάχΜακάμ Ατζεμασιράν

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Γιεγκιάχ (Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του σημαίνει στα περσικά «αυτό που δείχνει θρήνο»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι κόμμα ύφεση και Ρε κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση.

Σχετικά: Σιβενουμά μακάμΣύνθετο μακάμΓιεγκιάχΝτουγκάχΚαράρ

Θρησκευτικό είδος κοντινό στο τεβσίχ, που τραγουδιέται σε τεκέδες και θρησκευτικές συναθροίσεις.

Σχετικά: ΤεβσίχΙλαχίΜουσική των τεκέδωνΈργα Σουγούλ στο αρχείο παρτιτούρων

Εύθυμος, ζωηρός, ναζιάρης. Στην κλασική ποίηση περιγράφει την χαρούμενη, γοητευτική ωραία· «şûh-i cihân» σημαίνει η πιο ναζιάρα του κόσμου.

Σχετικά: Bir Nevcivansın ιστορίαΝεβ-τζιβάν

Παλαιό σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Μουχαγιέρ (Λα). Λέγεται και Μπαμπά Ταχίρ· καταλήγει στον ίδιο φθόγγο με τα Ουσσάκ και Μπεγιατί και ξεχωρίζει επειδή κινείται στην οξεία περιοχή.

Σχετικά: Ταχίρ μακάμΣύνθετο μακάμΝτουγκάχΝεβάΜακάμ ΟυσάκΜακάμ Μπεγιατί

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Μουχαγιέρ (Λα). Όπως δείχνει το όνομά του, συνδυάζει το χρώμα του μακάμ Ταχίρ με το Μπουσελίκ.

Σχετικά: Ταχιρμπουσελίκ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΤαχίρΜακάμ ΜπουσελίκΝτουγκάχΝεβά

Αυτοσχεδιαστική ερμηνεία που παρουσιάζει με το όργανο τον σεγίρ ενός μακάμ, χωρίς να είναι δεμένη σε συγκεκριμένο ουσούλ. Γίνεται πριν ή ανάμεσα σε έργα, και μπορεί με γετσκί να περάσει σε άλλα μακάμ.^[81]

Σχετικά: ΣεγίρΓετσκίΓκαζέλ

Οι φθόγγοι που στην παραδοσιακή θεωρία αποτελούν την κύρια κλίμακα: Γιεγκιάχ, Χουσεϊνί-ασιράν, Ιράκ, Ραστ, Ντουγκάχ, Σεγκιάχ, Τσαργκιάχ, Νεβά, Χουσεϊνί, Εβίτς, Γκερντανιγιέ, Μουχαγιέρ κ.ά. Οι φθόγγοι ανάμεσά τους λέγονται ενδιάμεσοι φθόγγοι.

Σχετικά: Ενδιάμεσος φθόγγοςΦθόγγοςΡαστΝτουγκάχ

Έγχορδο όργανο με μακρύ λαιμό, μικρό στρογγυλό σκάφος και τάστα· θεωρείται σύμβολο της κλασικής τουρκικής μουσικής. Τα τάστα στον λαιμό του είναι τοποθετημένα ώστε να αποδίδουν τους φθόγγους της μουσικής μακάμ.^[82]

Σχετικά: Ταμπούρ όργανοΔέσιμο τάστουΤεζενέΓιαϊλί ταμπουράς

Διάστημα εννέα κομμάτων, δηλαδή ολόκληρος τόνος· η σύντμηση είναι T. Το διάστημα Ραστ–Ντουγκάχ και Τσαργκιάχ–Νεβά είναι τανινί.

Σχετικά: ΔιάστημαΚόμμαΜεγάλο μουτζενέπΕκπαίδευση ακοής

Έγχορδο όργανο με τάστα που παίζεται με πένα, με διπλό σώμα σε σχήμα οκτώ καλυμμένο με μεμβράνη. Είναι το κύριο όργανο της αζερικής και της ιρανικής μουσικής· παίζεται επίσης στην Ανατολική Ανατολία.

Σχετικά: Ταρ όργανοΜεζράπΔέσιμο τάστουΜπαγλαμά

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ατζέμ-ασιράν (Φα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «νέο ύφος»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει μόνο Σι μπακιγιέ ύφεση.

Σχετικά: Ταρζ-ι Τζεντίντ μακάμΣύνθετο μακάμΑτζέμ-ασιράνΚιουρντίΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Τσαργκιάχ (Ντο). Το όνομά του σημαίνει στα περσικά «νέο ύφος»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι μπακιγιέ ύφεση και Ρε κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση.

Σχετικά: Ταρζ-ι Νεβίν μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΤσαργκιάχΜακάμ Ταρζ-ι Τζεντίντ

Το ιδιαίτερο ύφος παιξίματος και τραγουδιού ενός οργάνου, μιας σχολής ή ενός ερμηνευτή· περιλαμβάνει τα στολίδια, την έμφαση και τον τρόπο επεξεργασίας της μελωδίας.

Σχετικά: ΕρμηνείαΑγίζ

Δημοφιλές φωνητικό είδος της οθωμανικής εποχής, που το εκτελούσαν, όπως το κιοτσεκτσέ, σύνολα κάμπα σαζ για να συνοδεύσουν τον χορό· οι στίχοι είναι συνήθως συλλαβικού μέτρου. Στο αρχείο υπάρχουν ταβσαντζά του Σελίμ Γ΄, του Μαχμούτ Β΄ και του Ταμπουρί Μουσταφά Τσαβούς.^[83]

Σχετικά: ΚιοτσεκτσέΚεμεντζέςΈργα Ταβσαντζά στο αρχείο παρτιτούρων

Τύμπανο-πλαίσιο με μικρά κύμβαλα στο στεφάνι και δέρμα μόνο στη μία πλευρά· λέγεται και ντεφ.

Σχετικά: Ντέφι όργανοΜπεντίρ

Το οξύ και ελαφρό χτύπημα του ουσούλ· στο κουδούμ παίζεται με το αριστερό χέρι, στο ντερμπούκα χτυπώντας στην άκρη του δέρματος.

Σχετικά: ΝτουμΚεΤεκά

Μικρό ουσούλ 11 χρόνων· ο İsmail Hakkı Özkan το δίνει σε 11/8 σε ομάδες χρόνων 5+6: ντουμ και τεκ δύο χρόνων, ένα τεκ ενός χρόνου· έπειτα ντουμ δύο χρόνων και δύο τεκ. Ο Ekrem Karadeniz δίνει με το ίδιο όνομα ένα άλλο σχήμα 19 χρόνων.^[64]

Σχετικά: Τεκ Βουρούς μετρονόμοςΜικρό ουσούλ

Χτύπημα που προκύπτει από δύο διαδοχικά τεκ, παιγμένα τόσο γρήγορα ώστε να ακούγονται σαν ένα. Σε ορισμένες πηγές περιγράφεται και ως δυνατό τεκ που παίζεται με τα δύο χέρια ταυτόχρονα.

Σχετικά: ΤεκΝτουμ

Η μελοποίηση του κειμένου του τεκμπίρ, που αρχίζει με τις λέξεις «Allāhu akbar»· μορφή της τουρκικής θρησκευτικής μουσικής. Η πιο διαδεδομένη είναι το τεκμπίρ σε Σεγκιάχ που αποδίδεται στον Ιτρί και ψάλλεται ομαδικά στις γιορτές και στις θρησκευτικές τελετές.^[84]

Σχετικά: Μακάμ ΣεγκιάχΜουσική των τεκέδωνΈργα Τεκμπίρ στο αρχείο παρτιτούρωνAllah Ü Ekber (Buhûrîzâde Mustafa Itrî) παράδειγμα έργου

Θρησκευτική μουσική που ερμηνεύεται στα τεκέδη των ταρικατ: περιλαμβάνει είδη όπως το ιλαχί, το ντουράκ, το σουγούλ, το τεβσίχ και τις τελετουργίες Μεβλεβί. Έχει σημαντική θέση στην ανάπτυξη της κλασικής τουρκικής μουσικής.

Σχετικά: ΙλαχίΝτουράκΤελετουργία ΜεβλεβίΖικρ

Στα όργανα όπως το ούτι, ο ταμπουράς και ο μπαγλαμάς, το πίσω σώμα σε σχήμα μισού αχλαδιού ή μισής σφαίρας, που κατασκευάζεται σκαλίζοντας ξύλο ή ενώνοντας λεπτές λωρίδες.

Σχετικά: ΓκόγουςΟύτιΤαμπουράς

Τμήμα των φωνητικών έργων που τραγουδιέται με συλλαβές και μικρές λέξεις χωρίς συγκεκριμένη σημασία (όπως τεν-νι, για λελ, ντοστ, αμάν)· καταλαμβάνει ιδιαίτερα μεγάλη έκταση στα κιάρ και τα μπεστέ.

Σχετικά: ΚιάρΜπεστέ

Αφήνω και φεύγω, εγκαταλείπω. Το τραγούδι του Χατζή Αρίφ Μπέη ανοίγει με το «Niçin terkeyleyip gittin a zâlim», δηλαδή «γιατί μ' άφησες κι έφυγες, σκληρή καρδιά».

Σχετικά: Niçin Terkeyleyip Gittin ιστορίαΖαλίμ

Μελωδικό μοτίβο που προκύπτει από τον συνδυασμό περισσότερων του ενός γένους ή χρωμάτων μακάμ και που συνήθως δεν θεωρείται αυτόνομο μακάμ. Στις πηγές το όριο ανάμεσα σε τερκίμπ και μακάμ δεν είναι πάντα το ίδιο.

Σχετικά: Σύνθετο μακάμΤσεσνίΓένος

Μορφή της μουσικής του τζαμιού στην οποία απαγγέλλονται λόγια δοξολογίας του Θεού. Μετά την προσευχή τη ψάλλουν οι μουεζίνηδες, συνήθως χωρίς ουσούλ και αυτοσχεδιαστικά· υπάρχουν και συνθέσεις σε ουσούλ, καθώς και ιλαχί τεσμπίχ που ψάλλονται από τον μιναρέ τις νύχτες του Ραμαζανιού.^[85]

Σχετικά: ΙλαχίΤακσίμΈργα Τεσμπίχ στο αρχείο παρτιτούρων

Επίδραση, επιρροή· το αποτύπωμα που αφήνει κάτι στον άνθρωπο. Στους στίχους περιγράφει τη μαγευτική επίδραση της μελωδίας του οργάνου.

Σχετικά: Bir Sihr-i Tarâb ιστορίαΣιχρ-ι ταράμπ

Το τμήμα που επαναλαμβάνεται μετά από κάθε χάνε στο πεσρέφ και στο σαζ σεμαΐσι· λειτουργεί σαν το ρεφρέν του έργου.

Σχετικά: ΧάνεΜουλαζιμέΠεσρέφ

Θρησκευτικό έργο, συντεθειμένο συνήθως σε ουσούλ μεσαίου μεγέθους, που τραγουδιέται από μια ομάδα ανάμεσα στα τμήματα της ανάγνωσης του Μεβλίντ.

Σχετικά: ΙλαχίΣουγούλΜουσική των τεκέδων

Πλήκτρο που χρησιμοποιείται σε έγχορδα όργανα με λαιμό, όπως ο μπαγλαμάς και ο ταμπουράς. Το τεζενέ του ταμπουρά γίνεται παραδοσιακά από καύκαλο χελώνας ή αντίστοιχο υλικό.

Σχετικά: ΜεζράπΜπαγλαμάΤαμπουράς

Λεπτός, ψηλός ήχος. Μπροστά από το όνομα ενός φθόγγου δηλώνει την οξεία οκτάβα του (π.χ. τιζ σεγκιάχ, τιζ τσαργκιάχ)· ορισμένοι φθόγγοι έχουν δικό τους όνομα στην οξεία οκτάβα τους: η οξεία του Ραστ είναι το Γκερντανιγιέ, του Ντουγκάχ το Μουχαγιέρ.

Σχετικά: ΒαρύςΟκτάβαΓκερντανιγιέ

Πνευστό όργανο με διπλό αυλό προσαρμοσμένο σε ασκό από κατσικίσιο δέρμα. Παίζεται σε χορόν και γιορτές στα υψίπεδα της ανατολικής Μαύρης Θάλασσας.

Σχετικά: Τουλούμ όργανοΖουρνάςΧορευτικός σκοπόςΤουρκού

Ασύμμετρο (ακσάκ) ουσούλ 5/8· χρησιμοποιείται σε σαρκί και στη λαϊκή μουσική.

Σχετικά: Τουρκ ακσαγί μετρονόμοςΑκσάκ

Ουσούλ με περισσότερες από μία μορφές· ο Ekrem Karadeniz δίνει την πρώτη σε 14/4 με τα χτυπήματα ντουμ, τεκέ, ντουμ, τεκ, ντουμ, ντουμ, ενώ η μορφή των 18 χρόνων είναι το Ντάρμπ-ι Τουρκί. Το παράδειγμα του αρχείου είναι ένα ιλαχί του Ali Ufkî Bey γραμμένο σε 14/4.^[86]

Σχετικά: Τουρκνταρμπι μετρονόμοςΜεγάλο ουσούλ

Όνομα ουσούλ δεκαοκτώ χρόνων που στη συλλογή SymbTr γράφεται σε 18/8. Το μόνο παράδειγμα του αρχείου είναι το ανώνυμο ιλαχί σε Χιτζάζ-Χουμαγιούν που αρχίζει με τους στίχους «Hâk hâk diyen âşıklar».^[36]

Σχετικά: Ιλαχί

Το φωνητικό είδος της λαϊκής μουσικής· είναι συνήθως ανώνυμο ή έχει συντεθεί από λαϊκούς ποιητές (οζάν). Οι μελωδίες με ουσούλ λέγονται κιρίκ χαβά, οι ελεύθερου ρυθμού ουζούν χαβά.

Σχετικά: Κιρίκ χαβάΟυζούν χαβάΜπαγλαμάΈργα Τουρκού στο αρχείο παρτιτούρων

Έγχορδο όργανο χωρίς τάστα, με κοντό λαιμό και αχλαδόσχημο σκάφος· παίζεται με πλήκτρο. Επειδή δεν έχει τάστα, αποδίδει εύκολα τις λεπτές αποχρώσεις των φθόγγων του μακάμ.^[87]

Σχετικά: Ούτι όργανοΤεκνέΜεζράπ

Ρυθμικό μοτίβο που σχηματίζεται από τη διαδοχή χτυπημάτων διαφορετικής δύναμης (ντουμ, τεκ, κε…) με συγκεκριμένη τάξη. Στην τουρκική μουσική υπάρχουν πολλά ουσούλ, από το διμερές (2 χρόνων) Νιμ Σοφιάν έως το εκατόν είκοσι χρόνων Ζενγκίρ.^[88]

Σχετικά: ΝτουμΤεκΜικρό ουσούλΜεγάλο ουσούλΕργαλεία

Το να κρατά κανείς το ουσούλ χτυπώντας τα γόνατα με τα χέρια (το ντουμ με το δεξί, το τεκ με το αριστερό). Στη διδασκαλία με μεσκ, το ουσούλ χτυπιέται όλοι μαζί όσο απομνημονεύεται το έργο.

Σχετικά: ΜεσκΝτουμΤεκΕργαλεία

Τετράχορδο που αποτελείται από μεγάλο μουτζενέπ, μικρό μουτζενέπ και τανινί (K S T: 8 + 5 + 9 κόμματα)· πάνω στο Ντουγκάχ δίνει τους φθόγγους Ντουγκάχ–Σεγκιάχ–Τσαργκιάχ–Νεβά.

Σχετικά: ΤετράχορδοΟυσάκ μακάμΝτουγκάχ

Ευρέως διαδεδομένο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Η κλίμακά του σχηματίζεται από το τετράχορδο Ουσάκ και το πεντάχορδο Μπουσελίκ πάνω στο Νεβά· ο σεγίρ ξεκινά από την περιοχή του καράρ.

Σχετικά: Ουσάκ μακάμΤετράχορδο ΟυσάκΜπεγιατί μακάμ

Μελωδία της λαϊκής μουσικής χωρίς σταθερό ουσούλ, που τραγουδιέται με ελεύθερο ρυθμό· έχει είδη όπως το μπόζλακ, το ντιβάν και το χοϊράτ.

Σχετικά: Κιρίκ χαβάΤουρκούΓκαζέλ

Μακάμ της οικογένειας Χιτζάζ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί. Η κλίμακά του σχηματίζεται από το πεντάχορδο Χιτζάζ πάνω στο Ντουγκάχ και το τετράχορδο Ουσάκ πάνω στο Χουσεϊνί.

Σχετικά: Χιτζάζ-Ουζάλ μακάμΧιτζάζ μακάμ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Γιεγκιάχ (Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Ντουγκάχ (Λα). Το όνομά του σημαίνει «η έκσταση της καρδιάς»· ο οπλισμός του είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Βετζντ-ι Ντιλ μακάμΣύνθετο μακάμΓιεγκιάχΝτουγκάχΚαράρ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Σεγκιάχ (Σι κόμμα ύφεση) και φθόγγο γκιουσλού το Γκερντανιγιέ (Σολ). Το όνομά του σημαίνει «το πρόσωπο του Αραζμπάρ»· όπως το Αραζμπάρ, καταλήγει στον φθόγγο Σεγκιάχ.

Σχετικά: Βετζ-ι Αραζμπάρ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΑραζμπάρΣεγκιάχΝεβά

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Χουσεϊνί (Μι). Το όνομά του σημαίνει «το πρόσωπο του Σεχνάζ»· ο οπλισμός του στον ιστότοπο δεν έχει αλλοιώσεις.

Σχετικά: Βετζ-ι Σεχνάζ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΣεχνάζΝτουγκάχΧουσεϊνί

Στολιστικά ενδιάμεσα χτυπήματα που προσθέτονται ανάμεσα στα βασικά χτυπήματα του ουσούλ. Κάνουν το ουσούλ να ακούγεται πιο ζωντανό και πλούσιο· χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα στην ερμηνεία με κουδούμ και μπεντίρ.

Σχετικά: ΟυσούλΧτύπημαΚουδούμ

Τετράχορδο έγχορδο με δοξάρι, λίγο μεγαλύτερο και βαθύφωνο από το βιολί. Στην τουρκική μουσική του 20ού αιώνα κάλυψε σε ορισμένα σύνολα φασίλ και ραδιοφώνου την περιοχή ανάμεσα στο βιολί και στο βιολοντσέλο.

Σχετικά: Βιόλα όργανοΒιολίΣύνολο φασίλΕρμηνεία

Μεγάλο, βαθύφωνο, τετράχορδο έγχορδο με δοξάρι που κρατιέται ανάμεσα στα γόνατα· εν συντομία τσέλο. Μπήκε στα σύνολα της τουρκικής μουσικής στις αρχές του 20ού αιώνα, και εκτελεστές όπως ο Μεσούντ Τζεμίλ το έπαιξαν με δεξιοτεχνία στη μουσική μακάμ.

Σχετικά: Βιολοντσέλο όργανοΒιολίΣύνολο φασίλΤακσίμ

Καθένα από τα επιμέρους χτυπήματα (ντουμ, τεκ, τεκά, κε) που συνθέτουν ένα ουσούλ, και η διάρκειά τους. Ο χαρακτήρας του ουσούλ προκύπτει από τη διαδοχή δυνατών και ελαφρών χτυπημάτων.

Σχετικά: ΝταρμπΟυσούλΝτουμ

Πληγή· η μορφή της λέξης σε παλαιά κείμενα και στίχους. «Yâre-i dil» σημαίνει πληγή της καρδιάς.

Σχετικά: Bir Gonca Femin Yâresi ιστορίαΓκοντζά-φεμ

Η εκδοχή του ταμπουρά που παίζεται με δοξάρι· έγινε γνωστή στις αρχές του 20ού αιώνα από τις ηχογραφήσεις του Tanbûrî Cemil Bey.

Σχετικά: Ταμπούρ με δοξάρι όργανοΤαμπουράς

Ο φθόγγος ακριβώς κάτω από το καράρ, που «τραβάει» τη μελωδία προς αυτό. Στα περισσότερα μακάμ είναι ο φθόγγος ένα βήμα κάτω από το καράρ· σε ορισμένα μακάμ χρησιμεύει ως γεντέν ένας φθόγγος σε απόσταση ημιτονίου.

Σχετικά: ΚαράρΜακάμ

Ο φθόγγος που βρίσκεται ένα τετράχορδο (22 κόμματα) κάτω από το Ραστ· στη δυτική γραφή σημειώνεται ως Ρε. Είναι η βαριά οκτάβα του Νεβά και το καράρ μακάμ όπως το Γιεγκιάχ και το Φεραχφεζά.

Σχετικά: ΝεβάΡαστΓιεγκιάχ μακάμΦεραχφεζά μακάμ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Γιεγκιάχ (βαρύ Ρε) και φθόγγο γκιουσλού το Ραστ· καταλήγει στη βαριά περιοχή της κλίμακας Ραστ.

Σχετικά: Γιεγκιάχ μακάμΓιεγκιάχΡαστ μακάμ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Τσαργκιάχ (Ντο) και φθόγγο γκιουσλού το Γκερντανιγιέ (Σολ). Το όνομά του δείχνει ότι είναι νέα μορφή του μακάμ Τσαργκιάχ· ο οπλισμός του δεν έχει αλλοιώσεις.

Σχετικά: Γιενί Τσαργκιάχ μακάμΜακάμ ΤσαργκιάχΤσαργκιάχΓκερντανιγιέΚαράρ

Μεταλλικός δακτύλιος που φοριέται στους δείκτες των δύο χεριών όταν παίζει κανείς κανονάκι, στον οποίο στερεώνεται το πλήκτρο.

Σχετικά: ΚανονάκιΜεζράπ

Ζωηρό φωνητικό έργο σε ουσούλ Γιουρούκ Σεμαΐ (6/8)· στο κλασικό φασίλ τραγουδιέται μετά τα σαρκί.

Σχετικά: Γιουρούκ ΣεμαΐΑγκίρ σεμαΐΦασίλΈργα Γιουρούκ σεμαΐ στο αρχείο παρτιτούρων

Ουσούλ 6/8 (υπάρχει και σε μορφή 6/4). Τα έργα της φόρμας γιουρούκ σεμαΐ και το τέταρτο χάνε των σαζ σεμαΐσι είναι συνήθως σε αυτό το ουσούλ.

Σχετικά: Γιουρούκ σεμαΐ μετρονόμοςΓιουρούκ σεμαΐΣαζ σεμαΐσι

Λεπτό ξυλάκι με στρογγυλή άκρη που χρησιμοποιείται για να παίζεται το κουδούμ· σε ορισμένες πηγές η λέξη χρησιμοποιείται και για το δοξάρι εγχόρδων οργάνων.

Σχετικά: ΚουδούμΚεμεντζές

Σκληρός, άσπλαχνος, τύραννος. Στην κλασική ποίηση συχνή προσφώνηση προς τον αγαπημένο που κάνει τον ερωτευμένο να υποφέρει.

Σχετικά: Niçin Terkeyleyip Gittin ιστορίαΤερκεϊλεμέκ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ραστ (Σολ) και φθόγγο γκιουσλού το Γκερντανιγιέ (Σολ). Στην κλίμακά του χρησιμοποιείται ο φθόγγος Μαχούρ· είναι γνωστό για το χρώμα του, που βρίσκεται ανάμεσα στο Ραστ και στο Μαχούρ.

Σχετικά: Ζαβίλ μακάμΣύνθετο μακάμΜακάμ ΡαστΜακάμ ΜαχούρΜαχούρΚαράρ

Ένα από τα μεγαλύτερα ουσούλ, με 120 χρόνους. Σχηματίζεται από τη διαδοχική ένωση των ουσούλ Τσιφτέ Ντουγιέκ, Φαχτέ, Τσενμπέρ, Ντεβρ-ι Κεμπίρ και Μπερεφσάν· χρησιμοποιείται σε μπεστέ.

Σχετικά: Ζεντζιρ μετρονόμοςΤσενμπέρΦαχτέΜπερεφσάν

Άνθρωπος με καλαισθησία, που εκτιμά τη λεπτότητα: âşinâ σημαίνει «γνώστης, οικείος». Περιγράφει όποιον διαισθάνεται το ωραίο και καταλαβαίνει την τέχνη· στο τραγούδι του Ραχμί Μπέη είναι επίθετο ενός mutrib (μουσικού).

Σχετικά: Ey Mutrib-i Zevk Âşinâ ιστορίαΜουτρίμπ

Σύνθετο μακάμ που καταλήγει στον φθόγγο Ραστ (Σολ), με φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «η τέρψη της καρδιάς»· ο οπλισμός του, όπως του Ραστ, είναι Σι κόμμα ύφεση και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ζεβκ-ι Ντιλ μακάμΣύνθετο μακάμΡαστΝεβάΜακάμ Ραστ

Σύνθετο μακάμ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ (Λα) και φθόγγο γκιουσλού το Νεβά (Ρε). Το όνομά του σημαίνει «η τέρψη της χαράς»· ο οπλισμός του περιλαμβάνει Σι μπακιγιέ ύφεση, Μι κιουτσούκ μουτζενέμπ ύφεση, Ντο και Φα μπακιγιέ δίεση.

Σχετικά: Ζεβκ-ι Ταράμπ μακάμΣύνθετο μακάμΝτουγκάχΝεβάΚαράρ

Λαϊκός χορός της Δυτικής Ανατολίας, που χορεύεται συνήθως σε αργά εννεάσημα ουσούλ ακσάκ (9/4, 9/8), και η μελωδία του. Υπάρχουν και συνθέσεις ως οργανικά κομμάτια, όπως τα ζεϊμπέκ σε Νικρίζ του Ταμπουρί Τζεμίλ Μπέη.^[89]

Σχετικά: Κιρίκ χαβάΑκσάκΈργα Ζεϊμπέκ στο αρχείο παρτιτούρων

Κατά λέξη σημαίνει «προσάρτημα». Χρησιμοποιείται σε ορισμένα έργα για ένα πρόσθετο τμήμα που έρχεται μετά από ένα χάνε ή μέρος.

Σχετικά: ΧάνεΤεσλίμ

Ομαδική λατρευτική πράξη στα τεκέδη των ταρικατ, όπου επαναλαμβάνονται με συγκεκριμένη τάξη και ρυθμό τα ονόματα του Θεού και προσευχές· συνοδεύεται από ιλαχί, ντουράκ και σουγούλ.

Σχετικά: Μουσική των τεκέδωνΝτουράκΙλαχί

Στρογγυλό μεταλλικό όργανο, συνήθως από ορείχαλκο, που κρατιέται από τις λαβές του και παίζεται χτυπώντας τα δύο κομμάτια μεταξύ τους. Στο μεχτέρ χρησιμοποιούνται διάφορα μεγέθη και στους τεκέδες μικρά ζίλια δαχτύλων.

Σχετικά: Ζίλια όργανοΜεχτέρΜουσική των τεκέδωνΟυσούλ

Μακάμ με φθόγγο καράρ το Χουσεϊνί-ασιράν (Μι) και φθόγγο γκιουσλού το Ραστ (Σολ). Είναι ένα από τα δώδεκα παλαιά μακάμ των βιβλίων έντβαρ· ο οπλισμός του στον ιστότοπο δεν έχει αλλοιώσεις.

Σχετικά: Ζιρεφκέντ μακάμΕντβάρΧουσεϊνί-ασιράνΡαστΚαράρ

Ενδιάμεσος φθόγγος 5 κόμματα πάνω από το Ραστ (Σολ μικρό μουτζενέπ διέζη). Χρησιμοποιείται στις βαριές εκδοχές της κλίμακας Χιτζάζ και σε ονόματα μακάμ όπως το Ζιργκουλελί Χιτζάζ· η οξεία οκτάβα του λέγεται Σεχνάζ.

Σχετικά: ΡαστΣεχνάζΧιτζάζ-Ζιργκουλέ μακάμ

Μακάμ της οικογένειας Χιτζάζ με φθόγγο καράρ το Ντουγκάχ. Η κλίμακά του σχηματίζεται προσθέτοντας ένα δεύτερο τετράχορδο Χιτζάζ πάνω στο Χουσεϊνί, στο πεντάχορδο Χιτζάζ πάνω στο Ντουγκάχ.

Σχετικά: Χιτζάζ-Ζιργκουλέ μακάμΧιτζάζ μακάμΖιργκουλέ

Λαϊκό όργανο με διπλό καλάμι, κωνικό σώμα και δυνατό ήχο· παίζεται συνήθως μαζί με νταούλι σε υπαίθριους χώρους.

Σχετικά: Ζουρνάς όργανοΜεχτέρΜέι