Κρουστά
Κιος (μεγάλο τύμπανο)
Κιος (μεγάλο τύμπανο): Το μεγαλύτερο και δυνατότερο τύμπανο του μεχτέρ, με δέρμα τεντωμένο πάνω σε μεταλλικό σώμα σε σχήμα καζανιού. Το όνομά του προέρχεται από την περσική λέξη κους. Χρησιμοποιούνταν στο οθωμανικό μεχτερχανέ και στη στρατιωτική μουσική· τα μεγαλύτερα μεταφέρονταν σε καμήλες ή ελέφαντες. Ο Εβλιγιά Τσελεμπή γράφει ότι είδε κιος καμήλας και ελέφαντα φτιαγμένα για τον στρατό. Ο οργανοπαίκτης του λέγεται κιοστσού.
Με λίγα λόγια
- Οικογένεια: Κρουστό· τύμπανο σε σχήμα καζανιού (τιμπάνι) με ένα δέρμα
- Προέλευση: Το όνομα από το περσικό kûs· χρησιμοποιήθηκε και στους σελτζουκικούς, μαμελουκικούς και παλαιότερους ισλαμικούς στρατούς
- Σώμα και υλικά: Μεγάλο καζάνι από μέταλλο παρόμοιο με τον ορείχαλκο· στο στόμιο συνήθως τεντώνεται δέρμα καμήλας
- Διαστάσεις: Το kös του Μοχάτς στο Στρατιωτικό Μουσείο έχει διάμετρο στομίου περίπου 125 cm
- Τεχνική: Ο kösçü (köszen) χτυπά με ξύλινους κόπανους με στρογγυλό κεφάλι στα δύο χέρια· συνήθως παίζονται σε ζεύγη
- Τύποι: Kös του ελέφαντα (το μεγαλύτερο), kös της καμήλας και το οβάλ kös που παίζεται πάνω σε βάση
- Μουσικές: Οθωμανικό μεχτέρ· για την καθοδήγηση του στρατού, την τόνωση του ηθικού και τον εκφοβισμό του εχθρού
- 16ος–17ος αιώνας: Περιγράφοντας τα κιος του μεχτέρ, ο Εβλιγιά Τσελεμπή παρομοιάζει χιουμοριστικά το μέγεθός τους με τρούλο χαμάμ[1, 2]
Άκου τον ήχο
Ιστορία
Το όνομά του προέρχεται από την περσική λέξη κους. Χρησιμοποιούνταν στο οθωμανικό μεχτερχανέ και στη στρατιωτική μουσική· τα μεγαλύτερα μεταφέρονταν σε καμήλες ή ελέφαντες. Ο Εβλιγιά Τσελεμπή γράφει ότι είδε κιος καμήλας και ελέφαντα φτιαγμένα για τον στρατό. Ο οργανοπαίκτης του λέγεται κιοστσού.
Κατασκευή
Στο στόμιο ενός μεγάλου σώματος σε σχήμα καζανιού από μέταλλο παρόμοιο με ορείχαλκο τεντώνεται δέρμα καμήλας. Συνήθως χρησιμοποιείται σε ζεύγη και τοποθετείται στη ράχη ενός ζώου ή σε βάση.
Πώς παίζεται
Χτυπιέται με βαριές κόπανους και δίνει βαθύ ήχο που θυμίζει βροντή.
Η θέση του στη μουσική μακάμ
Δεν παίζει μελωδία· τονίζει τα βαριά χτυπήματα των ουσούλ του μεχτέρ και αποτελεί το βαθύτερο και δυνατότερο θεμέλιο του συνόλου.
Για αρχή: είδη, διαστάσεις, κούρδισμα
Ξεκίνα με αυτό το όργανο
Δεξιοτέχνες στις ηχογραφήσεις
Όσοι παίζουν αυτό το όργανο σε ηχογραφήσεις έργων του αρχείου παρτιτούρων (MusicBrainz).
Συχνές ερωτήσεις: Κιος (μεγάλο τύμπανο)
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο κιος και το νταούλι;
Το νταούλι είναι κυλινδρικό σώμα με δέρμα και στις δύο πλευρές και παίζεται κρεμασμένο στον ώμο. Το κιος αντίθετα είναι μεγάλο χάλκινο σώμα σε σχήμα καζανιού με δέρμα στη μία πλευρά· επειδή μεταφέρεται δύσκολα, στέκεται στη ράχη ζώου ή σε βάση στο έδαφος. Ο ήχος του είναι πολύ βαθύτερος και δυνατότερος από του νταουλιού· ο πιο χαμηλός και πιο δυνατός κρουστός ήχος του μεχτέρ είναι το κιος.
Σε τι χρησιμεύει το κιος στο μεχτέρ;
Το κιος τονίζει τα πιο βαριά χτυπήματα των ουσούλ του μεχτέρ και αποτελεί το βροντερό θεμέλιο του συνόλου. Στους πολέμους και τις τελετές ο ήχος του, που ακουγόταν από μακριά, συμβόλιζε τη δύναμη του στρατού και τη μεγαλοπρέπεια του κράτους· τα μεγάλα κιος μεταφέρονταν στις εκστρατείες στη ράχη καμήλας ή ελέφαντα.
Πού μπορεί να δει κανείς σήμερα κιος;
Σήμερα δείγματα κιος μπορεί να δει κανείς στο Στρατιωτικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης και στις παραστάσεις της Μπάντας Μεχτέρ του, καθώς και σε ορισμένες μπάντες μεχτέρ. Μέρος των παλιών μεγάλων κιος εκτίθεται σε μουσεία. Στις τελετές χρησιμοποιούνται συνήθως μικρότερα και φορητά κιος.
Παίζει το κιος μελωδία;
Όχι. Το κιος παίζει μόνο χτυπήματα· τη μελωδία την έχουν οι ζουρνάδες, οι σάλπιγγες και οι τραγουδιστές του μεχτέρ. Ο ρόλος του κιος είναι να σημαδεύει τα βαριά χτυπήματα του ουσούλ με τον ήχο του που θυμίζει βροντή και να δίνει στο σύνολο βάρος και μεγαλοπρέπεια. Γι' αυτό η σημαντικότερη ικανότητα του οργανοπαίκτη του κιος είναι να τοποθετεί τα χτυπήματα στα μακριά και αργά ουσούλ σε πλήρη αρμονία με το τέμπο του συνόλου.