Κρουστά
Νακαρέ
Τύμπανο-κύπελλο από δύο μικρά ημισφαιρικά τύμπανα, το ένα μικρότερο από το άλλο, που παίζονται με ξύλινα ραβδάκια που λέγονται ζαχμέ ή τοκμάκ.
Με λίγα λόγια
- Οικογένεια: Κρουστό· ζεύγος μικρών τιμπανιών
- Προέλευση: Το όνομα από την αραβική ρίζα naqr («χτυπώ»)· μέσω της Ανδαλουσίας πέρασε και σε ευρωπαϊκές γλώσσες
- Σώμα και υλικά: Ημισφαιρικό σώμα από σφυρήλατο χαλκό· στο στόμιο τεντώνεται δέρμα καμήλας (ή γαϊδάρου)
- Διαστάσεις: Διάμετρος περίπου 25–35 cm· βάθος το μισό της διαμέτρου ή περισσότερο
- Τεχνική: Με ξύλινα ραβδιά που λέγονται zahme ή tokmak· στο μεχτέρ οι nakkarezen έπαιζαν καθιστοί σταυροπόδι
- Μουσικές: Μεχτέρ, μεβλεβί μουσική και μουσική των τεκέδων, υπαίθριες γιορτές και γάμοι
- Άλλες ονομασίες: Kudüm στους Μεβλεβήδες, nağara στο Αζερμπαϊτζάν, çifte nağra στην Ανατολία
- 16ος–17ος αιώνας: Ένα από τα όργανα του μεχτέρ που αναφέρει ο Εβλιγιά Τσελεμπή· κατά τον ίδιο παιζόταν και στα καφενεία της Αραβίας[1, 2]
Άκου τον ήχο
Ιστορία
Το όνομά του προέρχεται από την αραβική ρίζα νακρ, «χτυπώ»· τον Μεσαίωνα χρησιμοποιούνταν σε πολλές χώρες. Είχε θέση στο οθωμανικό μεχτέρ μαζί με το κιος· στους τεκέδες των Μεβλεβί το ίδιο όργανο ονομάστηκε κουντούμ. Στο Αζερμπαϊτζάν ζει στη λαϊκή μουσική ως γκοσά ναγαρά. Ο οργανοπαίκτης του λέγεται νακαρεζέν.
Κατασκευή
Αποτελείται από δύο τύμπανα-κύπελλα διαμέτρου περίπου 25–35 εκ., με δέρμα τεντωμένο στο στόμιό τους. Το ένα τύμπανο είναι μικρότερο και έχει λεπτότερο δέρμα.
Πώς παίζεται
Χτυπιέται με ξύλινα ραβδάκια, τα ζαχμέ ή τοκμάκ, ένα σε κάθε χέρι· το μεγάλο κύπελλο δίνει το βαθύ ντουμ και το μικρό το οξύ τεκ.
Η θέση του στη μουσική μακάμ
Δεν παίζει μελωδία αλλά κρατά το ουσούλ. Έχει κοινή καταγωγή με το κουντούμ· η διαφορά βρίσκεται στο περιβάλλον: το νακαρέ κρατά το ουσούλ στο μεχτέρ και στην κοσμική μουσική, το κουντούμ στο αγίν των Μεβλεβί.
Για αρχή: είδη, διαστάσεις, κούρδισμα
Ξεκίνα με αυτό το όργανο
Δεξιοτέχνες στις ηχογραφήσεις
Όσοι παίζουν αυτό το όργανο σε ηχογραφήσεις έργων του αρχείου παρτιτούρων (MusicBrainz).
Συχνές ερωτήσεις: Νακαρέ
Τι είναι το νακαρέ;
Το νακαρέ είναι όργανο ουσούλ που αποτελείται από δύο τύμπανα σε σχήμα λεκάνης, το ένα μικρότερο, και παίζεται με ξύλινες βέργες που κρατιούνται και στα δύο χέρια. Η μεγάλη λεκάνη δίνει χαμηλό ήχο, η μικρή ψηλό· έτσι τα χτυπήματα ντουμ και τεκ μπορούν να παιχτούν με ένα μόνο ζεύγος τυμπάνων. Χρησιμοποιήθηκε στο οθωμανικό μεχτέρ και στην κοσμική μουσική.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο νακαρέ και το κουντούμ;
Η κατασκευή τους μοιάζει πολύ και προέρχονται από κοινή ρίζα. Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στο πού χρησιμοποιούνται: το νακαρέ στο μεχτέρ και την κοσμική μουσική, ενώ το κουντούμ κρατά το ουσούλ στις τελετές των Μεβλεβήδων και στα φασίλ της κλασικής τουρκικής μουσικής. Γι' αυτό το όργανο της ίδιας ρίζας απέκτησε διαφορετικό ύφος παιξίματος και διαφορετικό ρεπερτόριο ανάλογα με το περιβάλλον όπου μπήκε.
Πώς πέρασε το νακαρέ στην Ευρώπη;
Το νακαρέ, που τον Μεσαίωνα πέρασε στην Ευρώπη μέσω των Σταυροφοριών και του μεσογειακού εμπορίου, έγινε γνωστό εκεί με το όνομα «naker». Αυτά τα ζεύγη τυμπάνων σε σχήμα λεκάνης θεωρούνται πρόγονοι των ευρωπαϊκών τιμπάνι. Και το ενδιαφέρον που προκάλεσε στην Ευρώπη το οθωμανικό μεχτέρ έπαιξε ρόλο στην είσοδο των κρουστών στην ορχήστρα.
Παίζεται σήμερα το νακαρέ;
Συνεχίζει να παίζεται στις μπάντες μεχτέρ. Στο Αζερμπαϊτζάν ζει στη λαϊκή μουσική με το όνομα γκοσά ναγαρά. Στην κλασική τουρκική μουσική την ίδια δουλειά την έχει αναλάβει σε μεγάλο βαθμό το κουντούμ· σύνολα που αναβιώνουν την παλιά μουσική χρησιμοποιούν ξανά το νακαρέ. Αυτές οι προσπάθειες αναβίωσης κάνουν ξανά ακουστά τα σχήματα ουσούλ και τα ύφη παιξίματος των παλιών πηγών.