تار

هر دو سازهای زهی دسته‌بلند و پرده‌داری هستند که با مضراب نواخته می‌شوند؛ اما بدنهٔ تار کاسه‌ای دوقسمتی شبیه عدد هشت لاتین است و دهانه‌اش به‌جای چوب با پوستهٔ نازکی پوشیده می‌شود. این به تار صدایی درخشان، پُر و پرطنین می‌دهد. تار در موسیقی هنری آذربایجان و ایران و باغلاما بیشتر در موسیقی محلی آناتولی جایگاه مرکزی دارد.

تار آذربایجانی سیم‌های بیشتری دارد، به‌صورت افقی و تکیه‌داده به سینه گرفته می‌شود و به لطف سیم‌های طنینی اضافه، پُرتر صدا می‌دهد. تار ایرانی سیم‌های کمتری دارد و بیشتر روی زانو گرفته و نواخته می‌شود. بندهای پرده، رپرتوار و سبک‌های تزئین نیز متفاوت‌اند: یکی بر اساس مغام‌های آذربایجانی و دیگری بر اساس دستگاه‌های ایرانی شکل گرفته است.

«تار» در فارسی به معنای «سیم» است. نام‌هایی از همین ریشه مانند سه‌تار (سه سیم) و دوتار (دو سیم) نیز تعداد سیم‌های ساز را بیان می‌کنند. این نام‌گذاری نشان می‌دهد که سازهای زهی دسته‌بلند در منطقه‌ای گسترده از ایران تا آسیای میانه از خانواده‌ای مشترک برخاسته‌اند.

در سنت مغام آذربایجان، تار همراه با کمانچهٔ آرشه‌ای و دف قاب‌دار «قاوال» سه‌نوازی کلاسیک مغام را می‌سازد؛ خواننده با همراهی این سه‌نوازی مغام می‌خواند. تار همچنین در تک‌نوازی‌های بداهه، در ارکسترهای موسیقی محلی و هنری و در ایران در اجرای دستگاه‌ها ساز اصلی است. در شرق آناتولی هم نوازندگانی هستند که تار می‌نوازند.

در بخش «صدایش را بشنوید» در این صفحه، نمونه‌های صوتی برگرفته از ضبط‌های واقعی تار هست. تار هنوز به‌عنوان ساز مجازی قابل نواختن نیست؛ اگر می‌خواهی سازهای دسته‌بلند پرده‌دار را امتحان کنی، می‌توانی باغلامای مجازی یا تنبور مجازی را در مرورگر باز کنی.