Urmaly gurallar
Gaşyk
Gaşyk: Iki agaç gaşygy barmaklaryň arasynda biri-birine urup ritm saklanýan halk guraly. Anadolunyň, esasan Konýa, Silifke we Egeý sebitleriniň tans heňlerinde ulanylýan halk sazydyr.
Gysgaça
- Topary: Urulýan, biri-birine urlup çalynýan agaç çemçeler
- Göwresi we serişdesi: Türkiýede köplenç şemşat agajyndan oýulýar
- Çalnyşy: Her elde iki çemçe arka-arka tutulýar; biri ýüzük we orta barmagyň arasynda, beýlekisi başam barmagyň aşagynda
- Tutuş görnüşleri: Sebite görä zil ýaly, süýem barmagyň iki gapdalynda ýa-da maşa ýaly tutulýar
- Sebitleri: Konýa, Silifke, Balykesir we Egeý; Eskişehir aýal tanslarynda aýratyn tutuş
- Ulanylýan sazlary: Tans sazlary we halk tanslary; tansçylar tans edip çalýarlar
- Garyndaş sazlar: Rus lojkalary; bolgar we Amerikan halk sazynda hem çemçe çalynýar
Sesini diňle
Taryhy
Anadolunyň, esasan Konýa, Silifke we Egeý sebitleriniň tans heňlerinde ulanylýan halk sazydyr.
Gurluşy
Köplenç şimşir agajyndan oýulyp ýasalan agaç gaşyklardyr; her ele iki gaşyk alynýar we arkalary biri-birine seredýän görnüşde tutulýar.
Nähili çalynýar
Tansçylar oýnanlarynda gaşyklary biri-birine urup ritm saklaýarlar; Silifke we Konýa tanslary gaşyk bilen oýnalýar.
Mukam sazyndaky orny
Heň däl-de, ritm sazydyr; tans heňleriniň usullaryny saklaýar.
Başlanda: görnüşleri, ölçegleri, sazlanyşy
Bu saz bilen başla
Ýazgylardaky ussatlar
Nota arhiwindäki eserleriň ýazgylarynda bu sazy çalýanlar (MusicBrainz).
Gaşyk barada köp soralýan soraglar
Gaşyk nähili gural?
Gaşyk şemşat ýa-da tut ýaly gaty agaçlardan ýasalan agaç gaşyklaryň iki elde jübüt-jübüt tutulyp, biri-birine urulmagy bilen ritm saklanýan halk guralydyr. Şol bir wagtda tansçylaryň elindäki tans esbabydyr: tansçylar tans edip durka gaşyklar bilen usuly çalýarlar. Heň çalmaýar, ritmi göterýär.
Gaşyk haýsy tanslarda ulanylýar?
Esasan-da Konýa we Silifke sebitleriniň tanslary gaşyk bilen oýnalýar; Silifkäniň «gaşyk hawalary» bu däbiň tanymal nusgalarydyr. Egeýiň we Içki Anadolynyň käbir tanslarynda hem gaşyk ulanylýar. Tansçylar gaşyklar bilen tans edýändigi üçin topar saz bilen tansdan ybarat bitewi tutuşa öwrülýär.
Gaşyk çalmak kynmy?
Esasy urgy gysga wagtda öwrenilýär; gaşyklary arka-arka tutup biri-birine urmak ýeterlikdir. Kynçylyk tans edip durka çalt we deňölçegli ritmi dowam etdirmekde we iki eldäki gaşyklary dürli urgular bilen biri-birine laýyklaşdyrmakdadyr. Adatça tans hereketleri bilen bilelikde, heňi diňläp öwrenilýär.
Gaşygyň sesini nirede diňläp bilerin?
Bu sahypadaky «Sesini diňle» bölüminde hakyky gaşyk urgularyndan alnan ses nusgalary bar. Usullary dürli urmaly gurallar bilen diňlemek isleseň, Gurallar bölümindäki usul metronomynda darbuka, bendir, dep, deprek ýa-da kudüm saýlap bilersiň. Bu gurallaryň düm we tek nusgalaryny diňläniňden soň şol bir usuly gaşyk bilen çalyp görmek gowy türgenleşikdir.