Vurmalı çalgılar
Bendir
Bendir: Geniş kasnağına deri gerilen, el ile çalınan büyük bir çerçeve davuludur. Geniş çerçeveli el davuludur; tasavvuf müziğinde zikir ve ilahilere eşlik eder, halk müziğinde de yaygındır.
Kısaca
- Ailesi: Vurmalı, tek yüzü deri kaplı, zilsiz büyük çerçeve davul
- Kökeni: Eski Mısır ve Mezopotamya'ya uzanan çerçeve davul geleneği; Kuzey Afrika ve Ön Asya'da yaygın
- Gövde ve malzeme: İnce ağaç kasnağın bir yüzüne deri gerilir
- Kiriş: Bazılarında derinin altından geçen bağırsak kirişler cızırtılı bir tını verir
- Çalınışı: Dik tutulur, başparmak kasnaktaki delikten geçirilir; parmak ve avuçla vurulur
- Kullanıldığı müzikler: Tekke müziği, zikir ve ilahiler; Kuzey Afrika halk müziği
- Başka adları: Bender, mazhar; akrabaları def, daire ve zilsiz Mısır tarı[1, 2]
Sesini dinle
Tarihçe
Geniş çerçeveli el davuludur; tasavvuf müziğinde zikir ve ilahilere eşlik eder, halk müziğinde de yaygındır.
Yapısı
İnce ağaç bir çemberin bir yüzüne deri gerilir; bazı türlerde derinin altından teller (kiriş) geçer ve cızırtılı bir ses verir.
Nasıl çalınır
Bir elle tutulur, iki elin parmakları ve avuçlarıyla vurulur; ortası pes düm, kenarı tiz tek sesini verir.
Makam müziğindeki yeri
Usul kalıplarını taşır; tekkelerde zikir ve ilahilerin ritmini tutar. Sitedeki vurmalı eşlikte bendir seçilebilir.
Başlarken: çeşitleri, ölçüleri, akordu
Bu çalgıyla başla
Kayıtlardaki ustalar
Nota arşivindeki eserlerin icra kayıtlarında bu çalgıyı çalanlar (MusicBrainz).
Bendir hakkında sık sorulan sorular
Bendir ile tef arasındaki fark nedir?
Bendir genellikle daha büyük çaplıdır ve kasnağında zil bulunmaz; birçok bendirde derinin altından geçen teller (kiriş) vuruşlara cızırtılı bir yankı katar. Tefin kasnağında ise çift çift pirinç ziller vardır ve her vuruşta çınlarlar. Bendirin sesi daha derin ve yankılı, tefinki daha parlak ve hareketlidir.
Bendir neden tasavvuf müziğinde önemlidir?
Derin ve yankılı sesi, zikirde tekrarlanan sözlere ve ilahilerin usullerine sade bir zemin oluşturur. Tekkelerde zikir halkasının ritmini tutar ve topluluğu aynı nefeste buluşturur. Aynı çalgı Kuzey Afrika'dan Orta Doğu'ya kadar tasavvuf geleneklerinde ve halk müziğinde yaygındır.
Bendir nasıl çalınır?
Bir elle kasnağından tutulur, iki elin parmakları ve avuçlarıyla vurulur. Ortaya yapılan vuruş pes düm, kenara yapılan vuruş tiz tek sesini verir. Derinin arkasından tutan elin parmakları hem vuruş yapar hem de derinin gerginliğini değiştirerek sesin rengini ayarlayabilir.
Bendiri sitede duyabilir miyim?
Evet. Bu sayfadaki "Sesini dinle" bölümünde gerçek bendir vuruşları var. Ayrıca Araçlar'daki usul metronomunda ve nota arşivindeki eserlerin usul çubuğunda vurmalı çalgı olarak bendir seçilebilir; böylece bir ilahinin ya da şarkının usulünü bendir sesiyle dinleyebilirsin.