Vurmalı çalgılar
Davul
Davul: İki yüzüne deri gerilmiş büyük kasnağı tokmak ve çubukla vurularak çalınan temel ritim çalgısıdır. Zurnanın ayrılmaz eşi, düğün ve bayramların, eski Osmanlı mehterinin temel vurmalı çalgısıdır.
Kısaca
- Ailesi: Vurmalı, iki yüzü derili silindir davul
- Kökeni: Adı Arapça tabl'dan (tabul, tavul, davul); Batı dillerine tambour, atabal olarak geçti
- Gövde ve malzeme: Ceviz ya da gürgen kasnak; iki yüze keçi ya da dana derisi, iple gerdirilir
- Ölçüler: Günümüzde ortalama yaklaşık 50 cm çap, 30 cm genişlik; yöreye göre değişir
- Çalınışı: Başı kıvrık kalın tokmakla düm, ardıç gibi sert ağaçtan ince çubukla tek vurulur
- Kullanıldığı müzikler: Zurnayla düğün ve oyun havaları, mehter; eskiden hükümranlık simgesi ve ramazan davulu
- Bölgeler: Bütün Anadolu ve Balkanlar; Güney Anadolu Türkmenlerinde kaba davul ve cura davul
- 16.–17. yüzyıl: Evliyâ Çelebi'nin saydığı çalgılardandır; mehterhânede yer alırdı ve Evliyâ'nın andığı cura zurnaya eşlik ederdi[1, 2]
Sesini dinle
Tarihçe
Zurnanın ayrılmaz eşi, düğün ve bayramların, eski Osmanlı mehterinin temel vurmalı çalgısıdır.
Yapısı
Ağaçtan büyük silindir bir kasanın iki yüzüne deri gerilir; deriler iple birbirine bağlanıp gerdirilir.
Nasıl çalınır
Omuza asılır; bir el kalın tokmakla (tokmak) derin düm sesini, öbür el ince çubukla (çubuk) tiz tek sesini verir.
Makam müziğindeki yeri
Usulleri taşıyan çalgıdır; halay, horon, zeybek gibi oyun havalarının ve mehter usullerinin ritmini tutar.
Başlarken: çeşitleri, ölçüleri, akordu
Bu çalgıyla başla
Kayıtlardaki ustalar
Nota arşivindeki eserlerin icra kayıtlarında bu çalgıyı çalanlar (MusicBrainz).
Davul hakkında sık sorulan sorular
Davul ile darbuka arasındaki fark nedir?
Davul iki yüzüne deri gerilmiş büyük silindir bir kasadır; omuza asılır, bir elde kalın tokmak, öbüründe ince çubukla çalınır ve sesi çok gürdür. Darbuka ise tek yüzlü, kadeh biçimli küçük bir el davuludur; parmak ve avuçla çalınır, ince süslemelere elverir. Davul açık havanın ve davul-zurna ikilisinin, darbuka fasıl ve oyun havalarının çalgısıdır.
Davulda düm ve tek nasıl çalınır?
Kalın tokmak davulun bir yüzüne vurularak derin ve pes düm sesini verir. Öbür yüzde ince çubuk ya da değnekle vurulan hafif ve tiz sesler tek görevini üstlenir. Usulün ağır vuruşları tokmakla, ara vuruşları ve süslemeler çubukla çalınır; böylece tek bir davul hem düm hem tek sesiyle usulü eksiksiz verir.
Davulu sitede duyabilir miyim?
Evet. Bu sayfadaki "Sesini dinle" bölümünde gerçek davul vuruşları var. Ayrıca Araçlar'daki usul metronomunda ve nota arşivindeki eserlerin usul çubuğunda vurmalı çalgı olarak davul seçilebilir; böylece bir usulün düm ve tek kalıbını davul sesiyle dinleyebilirsin.
Mehterde davulun yeri nedir?
Osmanlı mehterinde davul, kös ve nakkare ile birlikte vurmalı bölümün temelini oluşturur; yürüyüş usullerini tutar ve zurnalarla birlikte mehterin gür sesini kurar. Mehterde davul çalana "davulzen" denir. Bugünkü mehter takımları da bu düzeni sürdürür.