Vurmalı çalgılar
Tef
Tef: Kasnağında zilleri bulunabilen, el ile çalınan çerçeve davuludur. Çerçeveli el davullarının zilli türüdür; halk müziğinde, düğünlerde ve eski Osmanlı fasıllarında kullanılır.
Kısaca
- Ailesi: Vurmalı, tek yüzü deri kaplı, zilli çerçeve davul
- Kökeni: Adı Sümerce "dap"tan Akadca yoluyla Arapça "def"e uzanır
- Gövde ve malzeme: Dişbudak, ceviz, kavak ya da kayından kasnak; balık ya da keçi derisi
- Zil: Kasnaktaki yuvalarda pirinç ya da tunç zil çiftleri; sanat müziğinde genellikle beş çift
- Boyutlar: Çap dinî müzikte 40–44 cm, sanat müziğinde 30–40 cm, halk müziğinde 27–28 cm kadar
- Kullanıldığı müzikler: Zikir ve ilahi, klasik fasılda usul tutma, düğün ve kına geceleri
- Başka adları: Def; yöresel olarak delbek, germe, kabran
- 16.–17. yüzyıl: Revânî'nin İşaretnâme'sinde ve Evliyâ Çelebi'de def adıyla geçer; eski deflerin bazılarının dört ya da sekiz köşeli olduğu anlaşılır[1, 2]
Sesini dinle
Tarihçe
Çerçeveli el davullarının zilli türüdür; halk müziğinde, düğünlerde ve eski Osmanlı fasıllarında kullanılır.
Yapısı
Ağaç bir çemberin bir yüzüne deri gerilir; çemberdeki yuvalara çift çift pirinç ziller takılır.
Nasıl çalınır
Parmaklar ve avuçla vurulur, sallanarak ziller çınlatılır; vuruş ve zil sesi birlikte ritim oluşturur.
Makam müziğindeki yeri
Usullere hem vuruş hem zil sesiyle eşlik eder; bazı tekkelerde ilahi ve zikirlere de eşlik etmiştir. Sitedeki vurmalı eşlikte tef seçilebilir.
Başlarken: çeşitleri, ölçüleri, akordu
Bu çalgıyla başla
Kayıtlardaki ustalar
Nota arşivindeki eserlerin icra kayıtlarında bu çalgıyı çalanlar (MusicBrainz).
Tef hakkında sık sorulan sorular
Tef ile daire arasındaki fark nedir?
İkisi de zilli çerçeve davuludur ve adları sık sık birbirinin yerine kullanılır. Genel olarak tef daha küçük ve derindir, zilleri kasnaktaki yuvalara çift çift takılır; daire ise daha geniş ve incedir, zilleri ya da halkaları kasnağın iç yüzündedir. Arap müziğindeki rık da tefin yakın bir akrabasıdır.
Tef hangi müziklerde çalınır?
Halk müziğinde, düğünlerde ve eğlencelerde, eski Osmanlı fasıllarında ve bazı tekkelerde ilahi ve zikirlerde kullanılır. Hem vuruş hem zil sesi verdiği için tek başına bir usul eşliği kurabilir. Balkanlardan Orta Doğu'ya uzanan geniş bir coğrafyada farklı adlarla çalınır.
Tef öğrenmek zor mu?
Temel vuruşlar ve zil çınlatma kısa sürede öğrenilir, bu yüzden yeni başlayanlar için elverişli bir vurmalıdır. Zorluk, ziller çınlarken düm ve tek seslerini birbirinden net ayırmak ve hızlı süslemeleri temiz çalmaktır. Usulleri önce söyleyerek, sonra metronomla yavaş yavaş çalmak yaygın bir yöntemdir.
Tefi sitede duyabilir miyim?
Evet. Bu sayfadaki "Sesini dinle" bölümünde gerçek tef vuruşları var. Ayrıca Araçlar'daki usul metronomunda ve nota arşivindeki eserlerin usul çubuğunda vurmalı çalgı olarak tef seçilebilir; böylece usullerin düm ve tek kalıbını tef sesiyle dinleyebilirsin.